نقش سامانه‌های هوشمند پایش و اعلام حریق در ارتقای تاب‌آوری زیرساخت‌های حیاتی شهری؛ یک مطالعه مروری انتقادی

محمد جمشیدی1

چکیده :
زیرساخت‌های حیاتی شهری “ از شبکه برق و آب تا بیمارستان‌ها، مترو، مراکز داده و سامانه‌های مخابراتی “ در برابر حریق، نه فقط به‌عنوان یک «حادثه موضعی»، بلکه به‌مثابه یک «اختلال آبشاری» آسیب‌پذیرند؛ اختلالی که می‌تواند هم‌زمان ظرفیت ارائه خدمت، اعتماد عمومی، و توان بازیابی نهادی را تضعیف کند. در دهه اخیر، موجی از راه‌حل‌های «هوشمند» برای پایش و اعلام حریق شکل گرفته است: حسگرهای چندموداله، شبکه‌های اینترنت اشیا، تحلیل‌های مبتنی بر یادگیری ماشین و یادگیری عمیق، پردازش لبه‌ای، و یکپارچه‌سازی با BMS/SCADA و فرماندهی حادثه. با این حال، ادعای رایجِ «هوشمندسازی = تاب‌آوری بیشتر» در ادبیات، اغلب بدون تفکیک دقیق میان تشخیص، تصمیم، اقدام، و حکمرانیِ پاسخ مطرح می‌شود؛ در نتیجه، شکاف معناداری میان کارایی الگوریتمی در محیط‌های آزمایشگاهی و عملکرد ایمن و قابل اتکا در زیرساخت‌های واقعی باقی می‌ماند. این مقاله یک مرور انتقادی با منطق جست‌وجوی نظام‌مند ارائه می‌دهد تا نشان دهد سامانه‌های هوشمند پایش و اعلام حریق تحت چه شرایطی واقعاً به تاب‌آوری زیرساخت‌های حیاتی کمک می‌کنند، و کجا صرفاً پیچیدگی، سطح حمله سایبری، هشدار کاذب و «توهم کنترل» می‌آفرینند. یافته‌ها در قالب یک نقشه مفهومی، یک طبقه‌بندی فناوری–معماری، و یک دستورکار پژوهشی/سیاستی صورت‌بندی می‌شوند. استدلال مرکزی مقاله این است که ارزش تاب‌آورانه این سامانه‌ها نه در «هوشمندیِ تشخیص» به‌تنهایی، بلکه در پیوند طراحی‌شده میان کیفیت داده، قابلیت اتکای عملیاتی، ایمنی کارکردی، امنیت سایبری، و معماری تصمیم–اقدام چندسطحی نهفته است. در پایان، پیشنهادهایی برای استانداردسازی ارزیابی، طراحی معماری مرجع، و شاخص‌گذاری اثر تاب‌آورانه ارائه می‌شود.

کلمات کلیدی : تاب‌آوری شهری زیرساخت حیاتی سامانه هوشمند اعلام حریق اینترنت اشیا پردازش لبه‌ای یادگیری عمیق امنیت سایبری ایمنی کارکردی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مدیریت ریسک و بحران و راه کار های ایجاد مدیریت جامع بحران
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته
آدرس وب سایت کنفرانس : icaeu.ir
کد IOI مقاله : AAHE-ABEKGG
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHE-ABEKGG

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. شناسایی پهنه های مناسب توسعه شهری و روستایی با استفاده از ارزیابی توان اکولوژیک نمونه موردی استان خراسان شمالی
  2. From Urban Planning to Urban Resilience: Post-COVID Design Principles for Smart Cities
  3. Management of urban water and sewage network using GIS
  4. Diversifying Income Streams in Desert Cities: A Pathway to Economic Resilience
  5. role of 5g technology in realizing a smart city
  6. The Effects of the Happy City on the Future of Sustainable Development
  7. Smart Cities and Cross-Sector Collaboration: A Content Analysis of Public-Private Partnerships
  8. Transforming Energy Systems in Smart Cities: A Review of Blockchain and Peer-to-Peer Energy Trading
  9. Serverless Computing: A Survey of Architectural Approaches, Implementation Patterns, and Deployment Strategies
  10. Microservices Architecture: A Comprehensive Review of Advantages, Challenges, and Best Practices
  11. The Influence of COVID-19 on Urban Design: Lessons Learned and Future Implications
  12. بررسی و مقایسه آلاینده¬های (CO - O3 - PM10)در ایستگاه¬های سنجش آلودگی هوا در داخل و خارج محدوده زوج و فرد در غرب تهران
  13. ارائه استانداردها و برنامه های فیزیکی طراحی تالار تئاتر با رويكرد ارتقاي استفاده پذیری
  14. Principles of building design in dry and semi-desert climate with emphasis on new technologies
  15. Eco-City Planning and Sustainable Urban Design Principles for a Low-Carbon Future
سایر مقالات محل انتشار
  1. تحلیلی جامع بر مهندسی ارزش در پروژه های پل عابر پیاده مطالعه موردی : پل طبیعت تهران
  2. معماری بیوفیلیک: پیوند دوباره طبیعت و انسان در محیط‌های ساخته‌شده برای ارتقای سلامت
  3. بررسی روش‌های کنترل و رفتارنگاری تونل به کمک ابزاربندی
  4. تحلیل ژئوتکنیکی سازه‌های زیرزمینی
  5. ارزیابی سیستم‌های ابزاربندی و رفتارنگاری در پایش پایداری معادن روباز
  6. توسعه رویکرد جامع شاخص های پایداری مدیریت پروژه از طریق فن تحلیل شکاف (مورد مطالعه: پروژه های ساخت و ساز بوشهر و فارس)
  7. The Role of Smart Buildings in Mitigating the Energy Performance Gap and Achieving Environmental Sustainability
  8. بررسی پتانسیل چاپ سه‌بعدی در ساخت اجزای معماری با پیچیدگی بالا
  9. تحلیل سیستماتیک روش‌های رفتارنگاری و پایش ایمنی سدهای خاکی با استفاده از داده‌های ابزار دقیق
  10. ارزیابی تأثیر افزودنی پلاستیک ‌های بازیافتی(PET) بر مقاومت روسازی آسفالتی در برابر شلشدگی ناشی از رطوبت
  11. زهدان‌ها و پراکسی‌های طراحی دیجیتال: چارچوبی برای نوآوری در فرآیندهای طراحی معماری
  12. شیطان نگاري در روایت هبوط آدم و حوا در کتب مقدس بر اساس نظریه ترامتنیت ژراژ ژنت
  13. بررسی رابطه هوش مصنوعی و مورفولوژی شهری
  14. بررسی تاثیر فرم های معماری و فناوری های پیشرفته مواد در طراحی لباس و پارچه با رویکرد پیوند هنر و فناوری
  15. «بررسی تأثیر عوامل محیطی بر فضای درمانی: تحلیل روان‌شناختی رفتار و احساسات بیماران»