مروری نظام‌مند بر رویکردهای نوین مهندسی ایمنی در مدیریت خطر حریق در بافت‌های فرسوده و پر‌تراکم شهری

محمد جمشیدی1

چکیده :
ایمنی حریق در شهرداری‌ها فقط یک «مسئله فنیِ ساختمان» نیست؛ یک میدان سیاست‌گذاری چندسطحی است که از استانداردها و آیین‌نامه‌های مهندسی (طراحی، مصالح، سامانه‌های فعال/غیرفعال، تخلیه، بهره‌برداری) شروع می‌شود، در سازوکارهای صدور پروانه و کنترل نقشه و بازرسی حین اجرا ادامه پیدا می‌کند، و در نهایت به ظرفیت سازمانی آتش‌نشانی، نظام پایش بهره‌برداری، بیمه، و پاسخ اضطراری ختم می‌شود. این مقاله با رویکرد مرور تحلیلی–انتقادی، خانواده‌های اصلی استانداردها و کدهای مهندسی ایمنی حریق و الگوهای حکمرانی اجرای آن‌ها در سطح شهری را جمع‌بندی می‌کند و سپس، با تمرکز بر ایران، شکاف‌های اجرایی را از منظر «نهادی–حقوقی»، «ظرفیت فنی–سازمانی»، «اقتصاد سیاسیِ انطباق»، و «فرهنگ ایمنی» واکاوی می‌نماید. یافته‌ها نشان می‌دهد چالش‌های ایران صرفاً ناشی از کمبود متن‌های مقرراتی نیست؛ مسئله اصلی در ترجمه مقررات به فرایندهای قابل‌راستی‌آزمایی (قواعد کنترل، چک‌لیست‌های استاندارد، آزمون‌پذیری، و حسابرسی انطباق) و در هم‌راستاسازی انگیزه‌ها و ضمانت اجراهاست؛ جایی که «کنترل نقشه» از ارزیابی عملکردی فاصله می‌گیرد، «بازرسی» نامنظم و غیرریسک‌محور می‌شود، و «مسئولیت‌پذیری» میان چند نهاد پخش و کم‌رنگ می‌گردد. بر این اساس، چارچوبی پیشنهاد می‌شود که اجرای مهندسی ایمنی حریق را به‌صورت یک زنجیره عمرِساخت (از برنامه‌ریزی و صدور پروانه تا بهره‌برداری) مدل می‌کند و برای هر حلقه، ابزارهای اجرایی (استاندارد کنترل، صلاحیت حرفه‌ای، داده و شاخص، و ضمانت اجرا) را مشخص می‌سازد. مقاله در پایان، بسته‌ای از پیشنهادهای سیاستی و اجرایی برای شهرداری‌های ایران ارائه می‌دهد که بر «بازمهندسی فرایند کنترل»، «نظام بازرسی مبتنی بر ریسک»، «حسابرسی ایمنی و شفافیت»، و «توانمندسازی فنی آتش‌نشانی و بازار خدمات مهندسی» تکیه دارد.

کلمات کلیدی : مهندسی ایمنی حریق کد و استاندارد شهرداری آتش‌نشانی شهری کنترل نقشه و بازرسی حکمرانی ایمنی انطباق مقرراتی ایران


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مدیریت ریسک و بحران و راه کار های ایجاد مدیریت جامع بحران
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته
آدرس وب سایت کنفرانس : icaeu.ir
کد IOI مقاله : AAHE-ABEKGK
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHE-ABEKGK

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. شناسایی پهنه های مناسب توسعه شهری و روستایی با استفاده از ارزیابی توان اکولوژیک نمونه موردی استان خراسان شمالی
  2. From Urban Planning to Urban Resilience: Post-COVID Design Principles for Smart Cities
  3. Management of urban water and sewage network using GIS
  4. Diversifying Income Streams in Desert Cities: A Pathway to Economic Resilience
  5. role of 5g technology in realizing a smart city
  6. The Effects of the Happy City on the Future of Sustainable Development
  7. Smart Cities and Cross-Sector Collaboration: A Content Analysis of Public-Private Partnerships
  8. Transforming Energy Systems in Smart Cities: A Review of Blockchain and Peer-to-Peer Energy Trading
  9. Serverless Computing: A Survey of Architectural Approaches, Implementation Patterns, and Deployment Strategies
  10. Microservices Architecture: A Comprehensive Review of Advantages, Challenges, and Best Practices
  11. The Influence of COVID-19 on Urban Design: Lessons Learned and Future Implications
  12. بررسی و مقایسه آلاینده¬های (CO - O3 - PM10)در ایستگاه¬های سنجش آلودگی هوا در داخل و خارج محدوده زوج و فرد در غرب تهران
  13. ارائه استانداردها و برنامه های فیزیکی طراحی تالار تئاتر با رويكرد ارتقاي استفاده پذیری
  14. Principles of building design in dry and semi-desert climate with emphasis on new technologies
  15. Eco-City Planning and Sustainable Urban Design Principles for a Low-Carbon Future
سایر مقالات محل انتشار
  1. تحلیلی جامع بر مهندسی ارزش در پروژه های پل عابر پیاده مطالعه موردی : پل طبیعت تهران
  2. معماری بیوفیلیک: پیوند دوباره طبیعت و انسان در محیط‌های ساخته‌شده برای ارتقای سلامت
  3. بررسی روش‌های کنترل و رفتارنگاری تونل به کمک ابزاربندی
  4. تحلیل ژئوتکنیکی سازه‌های زیرزمینی
  5. ارزیابی سیستم‌های ابزاربندی و رفتارنگاری در پایش پایداری معادن روباز
  6. توسعه رویکرد جامع شاخص های پایداری مدیریت پروژه از طریق فن تحلیل شکاف (مورد مطالعه: پروژه های ساخت و ساز بوشهر و فارس)
  7. The Role of Smart Buildings in Mitigating the Energy Performance Gap and Achieving Environmental Sustainability
  8. بررسی پتانسیل چاپ سه‌بعدی در ساخت اجزای معماری با پیچیدگی بالا
  9. تحلیل سیستماتیک روش‌های رفتارنگاری و پایش ایمنی سدهای خاکی با استفاده از داده‌های ابزار دقیق
  10. ارزیابی تأثیر افزودنی پلاستیک ‌های بازیافتی(PET) بر مقاومت روسازی آسفالتی در برابر شلشدگی ناشی از رطوبت
  11. زهدان‌ها و پراکسی‌های طراحی دیجیتال: چارچوبی برای نوآوری در فرآیندهای طراحی معماری
  12. شیطان نگاري در روایت هبوط آدم و حوا در کتب مقدس بر اساس نظریه ترامتنیت ژراژ ژنت
  13. بررسی رابطه هوش مصنوعی و مورفولوژی شهری
  14. بررسی تاثیر فرم های معماری و فناوری های پیشرفته مواد در طراحی لباس و پارچه با رویکرد پیوند هنر و فناوری
  15. «بررسی تأثیر عوامل محیطی بر فضای درمانی: تحلیل روان‌شناختی رفتار و احساسات بیماران»