واکاوی انتقادی تأثیر فناوری‌های شهر هوشمند بر عدالت فضایی و دوقطبی‌شدگی اجتماعی-فضایی در کلان‌شهرهای ایران

فائزه کریم‌زاده1

چکیده :
رشد شتابان فناوری‌های شهر هوشمند در دهه‌های اخیر، زبان تازه‌ای برای مدیریت شهری، پایش خدمات، حکمرانی داده‌محور و افزایش کارایی زیرساخت‌ها پدید آورده است. با این حال، در بسیاری از کلان‌شهرها، به‌ویژه در زمینه‌هایی که از پیش با نابرابری فضایی، تمرکزگرایی نهادی، شکاف دیجیتال و ناپایداری مالی شهرداری‌ها روبه‌رو هستند، فناوری الزاماً به عدالت منتهی نمی‌شود. مقاله حاضر با رویکردی انتقادی و سنتزی، تأثیر فناوری‌های شهر هوشمند را بر عدالت فضایی و دوقطبی‌شدگی اجتماعی-فضایی در کلان‌شهرهای ایران بررسی می‌کند. تمرکز مقاله بر این پرسش است که فناوری‌های هوشمند چگونه می‌توانند هم ابزار بازتوزیع عادلانه خدمات شهری باشند و هم، در صورت فقدان حکمرانی شفاف و مشارکتی، به تشدید جدایی میان فضاهای برخوردار و کم‌برخوردار بینجامند. روش پژوهش بر مرور نقشه‌نگارانه و سنتز تماتیک منابع علمی فارسی و لاتین استوار است و ادبیات شهر هوشمند، عدالت فضایی، عدالت داده‌ای، حکمرانی شهری و دوقطبی‌شدگی اجتماعی-فضایی را به‌صورت تلفیقی تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که اثر فناوری‌های هوشمند در کلان‌شهرهای ایران بیش از آن‌که تابع خود فناوری باشد، تابع معماری نهادی، سیاست داده، شیوه تأمین مالی، الگوی مشارکت شهروندی، توزیع زیرساخت دیجیتال و نسبت پروژه‌های هوشمندسازی با نیازهای پایه شهری است. مقاله نشان می‌دهد که تمرکز فناوری بر مناطق مرکزی، تجاری و برخوردار، حذف گروه‌های فاقد سواد یا دسترسی دیجیتال، داده‌محوری بدون پاسخ‌گویی و تبدیل شهروند به کاربر منفعل، از مهم‌ترین سازوکارهای بازتولید دوقطبی‌شدگی هستند. در مقابل، هوشمندسازی عدالت‌محور زمانی امکان‌پذیر است که داده، مشارکت، زیرساخت و خدمات شهری در قالب یک چارچوب حقوق‌محور و محله‌محور سامان یابد. نتیجه مقاله بر ضرورت عبور از شهر هوشمند صرفاً فناورانه به شهر هوشمند اجتماعی، پاسخ‌گو و فضامند تأکید دارد.

کلمات کلیدی : شهر هوشمند عدالت فضایی دوقطبی‌شدگی اجتماعی فضایی عدالت داده‌ای حکمرانی شهری کلان‌شهرهای ایران شکاف دیجیتال مشارکت الکترونیکی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : دهمین کنفرانس پژوهش در علوم و مهندسی / محور ویژه بانکوک
محل انتشار : دهمین کنفرانس بین المللی پژوهش در علوم و مهندسی و هفتمین کنگره بین المللی عمران، معماری و شهرسازی آسیا
آدرس وب سایت کنفرانس : 10icrsie.com
کد IOI مقاله : AACA-ABFZGG
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AACA-ABFZGG

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. شناسایی پهنه های مناسب توسعه شهری و روستایی با استفاده از ارزیابی توان اکولوژیک نمونه موردی استان خراسان شمالی
  2. From Urban Planning to Urban Resilience: Post-COVID Design Principles for Smart Cities
  3. Management of urban water and sewage network using GIS
  4. Diversifying Income Streams in Desert Cities: A Pathway to Economic Resilience
  5. role of 5g technology in realizing a smart city
  6. The Effects of the Happy City on the Future of Sustainable Development
  7. Smart Cities and Cross-Sector Collaboration: A Content Analysis of Public-Private Partnerships
  8. Transforming Energy Systems in Smart Cities: A Review of Blockchain and Peer-to-Peer Energy Trading
  9. Serverless Computing: A Survey of Architectural Approaches, Implementation Patterns, and Deployment Strategies
  10. Microservices Architecture: A Comprehensive Review of Advantages, Challenges, and Best Practices
  11. The Influence of COVID-19 on Urban Design: Lessons Learned and Future Implications
  12. بررسی و مقایسه آلاینده¬های (CO - O3 - PM10)در ایستگاه¬های سنجش آلودگی هوا در داخل و خارج محدوده زوج و فرد در غرب تهران
  13. ارائه استانداردها و برنامه های فیزیکی طراحی تالار تئاتر با رويكرد ارتقاي استفاده پذیری
  14. Principles of building design in dry and semi-desert climate with emphasis on new technologies
  15. Eco-City Planning and Sustainable Urban Design Principles for a Low-Carbon Future
سایر مقالات محل انتشار
  1. نقش سیمان زیستی در کاربردهای ژئوتکنیک
  2. بررسی تاثیر هوش مصنوعی بر طراحی و ساخت ساختمان ها و چگونگی استفاده از این تکنولوژی برای بهبود فرآیندهای معماری
  3. بررسی ساختاری و ارتباط میان محل زندگی مردم عادی و مردم خاص در دوران پیش از اسلام
  4. راهکارهای افزایش قابلیت اطمینان در شهر 100 هزارنفری با پنل خورشیدی
  5. تحلیل بنیادی همبستگی نور و رنگ در سبک اورفیک مبتنی بر نظریة گشتالت (مطالعه موردی:پنجره‌های همزمان اثر رابرت دلونه)
  6. Investigation of Mechanical Properties of Concrete Containing Glass Waste
  7. Providing an efficient method for using lightweight block algorithm in RFID security protocol
  8. اهمیت و پتانسیل استفاده از میکروارگانیسمها در تعدیل کمبود روی در گیاهان
  9. کاربرد میکروارگانیسم‌ها در بهبود خواص بتن و خاک برای زیرساخت‌های نظامی: از ترمیم تا تثبیت
  10. بررسی نقش آمار و برنامه ریز در فرآیند برنامه ریزی شهری (مطالعه موردی شهرداری کرمانشاه)
  11. Energy Consumption Comparison in Buildings Using Brick Block, Calcium Silicate Brick, and Aerated Concrete Block
  12. طراحی و بهینه‌سازی سیستم‌های کنترل پیشرفته برای خودروهای الکتریکی خودران: رویکردی یکپارچه و تخصصی
  13. راهکاری برای مدیریت پسماندهای شهری
  14. Smart Hospitals: A Paradigm Shift in Global Healthcare Delivery
  15. From pollution to happiness: Residential garden towers as a solution for healthy living in crowded cities