کاربردها، چالشها و راهکارهای نوین استحصال آب باران در راستای مدیریت پایدار منابع آب و کاهش مخاطرات محیطی در مناطق شهری

احمد آزادی سمرغاوه1 روح الله علی اکبری2 علی جهانگیری3 معصومه ابراهیمی4 الهام امان داد5

چکیده :
مدیریت پایدار منابع آب در مواجهه با چالش‌های فزاینده جهانی مانند رشد جمعیت، تغییرات اقلیمی و افزایش سطوح نفوذناپذیر شهری، مستلزم به‌کارگیری راهکارهای نوآورانه و سازگار با محیط زیست است. در این راستا، سیستم‌های استحصال و جمع‌آوری آب باران به عنوان یک فناوری کلیدی در مدیریت منابع آب شهری مطرح شده‌اند. این مقاله به بررسی جامع جنبه‌های مختلف استحصال آب باران، شامل کاربردها، مزایا، چالش‌های فنی، اقتصادی، اجتماعی-فرهنگی و قانونی، و نیز راهکارهای پیشنهادی برای غلبه بر موانع پیاده‌سازی آن می‌پردازد. یافته‌های پژوهش‌های متعدد نشان می‌دهد که این فرایند نقش مؤثری در کاهش دبی و حجم رواناب سطحی، کاهش فرکانس و شدت سیلاب‌های شهری، تأمین بخشی از نیازهای آبی غیرشرب (مانند مصارف خانگی، کشاورزی و آبیاری فضای سبز)، و کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی و سطحی دارد. علاوه بر این، این سیستم‌ها به بهبود کیفیت هوا از طریق جذب آلاینده‌ها توسط قطرات باران و افزایش سرانه فضای سبز شهری کمک شایانی می‌کنند. با این حال، اجرای گسترده و موفقیت‌آمیزاستحصال آب باران با موانعی همچون پیچیدگی‌های فنی در طراحی و اجرا، هزینه‌های اولیه بالا، نیاز به استانداردهای فنی مشخص، عدم آگاهی و پذیرش عمومی، نگرانی‌های مرتبط با کیفیت آب جمع‌آوری شده، و خلاءهای قانونی و سیاستی روبرو است. برای دستیابی به پتانسیل کامل این فناوری، اتخاذ یک رویکرد جامع و میان‌رشته‌ای که شامل تدوین استانداردهای فنی دقیق، ارائه مشوق‌های مالی و اعتباری، اجرای برنامه‌های آموزشی و فرهنگ‌سازی، حمایت از تحقیقات کاربردی و توسعه فناوری‌های نوین، و ایجاد چارچوب‌های قانونی و سیاست‌گذاری حمایتی است، امری ضروری به نظر می‌رسد. چشم‌انداز آینده، به ویژه با توجه به ضرورت افزایش تاب‌آوری جوامع در برابر خشکسالی و تنش‌های آبی، بسیار امیدوارکننده بوده و انتظار می‌رود با پیشرفت فناوری، کاهش هزینه‌ها و حمایت‌های مؤثر دولتی و مردمی، این سیستم‌ها به جزئی جدایی‌ناپذیر از زیرساخت‌های شهری پایدار و هوشمند در قرن بیست و یکم تبدیل شوند.

کلمات کلیدی : استحصال آب باران مدیریت پایدار منابع آب رواناب شهری سیلاب شهری تاب‌آوری آبی راهکارهای مدیریت آب


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : محیط زیست شهری
محل انتشار : هفتمین کنفرانس ملی مهندسی و مدیریت محیط زیست
آدرس وب سایت کنفرانس : https://ceemconf.ir/2025/fa
کد IOI مقاله : ACZA-ABGKEA
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ACZA-ABGKEA

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. مروری بر تاثیرات جنگلداری و فضای سبز شهری بر سلامت جسمی و روانی شهروندان
  2. مروری بر نقش زیرساخت و فضای سبز در افزایش تاب آوری شهرها در برابر بلایای طبیعی و بحرانها
  3. کشاورزی شهری؛ مروری بر فرصتها، چالشها و تجارب جهانی
  4. بررسی تاثیر فضای سبز بر کیفیت زندگی در شهرها
  5. بررسی نقش کلیدی فضاهای سبز در کاهش اثرات تغییر اقلیم در شهرها
  6. تأثیر یخ‌زدایی معابر با نمک بر گیاهان و فضای سبز شهری؛ چالشها، راهکارها و مواد جایگزین
  7. عدالت فضایی در دسترسی به فضای سبز : بررسی نابرابری‌ها و راهکارهای ایجاد عدالت در توزیع فضای سبز شهری
  8. Noise Pollution in Metropolitan Cities: Sources, Effects, and Mitigation Strategies
  9. تاثیر تنش شوری و خشکی بر جوانه زنی بذر ریحان اصلاح شده
  10. تأثير بستر كشت بر برخي خواص كمي و كيفي و ميزان اسانس آویشن باغی در شرايط كشت بدون خاك
  11. آلرژی ناشی از گرده گیاهان در فضای سبز شهری؛ توازن میان منافع اکولوژیک و سلامت تنفسی
  12. مروری بر کاربردهای هوش مصنوعی و یادگیری ماشین در تصفیه آب و فاضلاب و مدیریت منابع آب
  13. بررسی ابعاد مختلف شهر سبز به عنوان پارادایم توسعه شهری پایدار
  14. کاربرد اینترنت اشیاء و فناوریهای هوشمند در مدیریت و بهینه سازی فضای سبز شهری
  15. نقش زیرساخت‌های سبز در تعدیل جزایر گرمایی شهری: تحلیل مکانیسم‌ها، چالش‌ها و راهکارهای عملی