جستجو
بررسی تعامل سازههای آبی و ساختار اجتماعی محله چهارمنار یزد با تأکید بر حوض ملتکیه، قنات، جوی، آبانبار و پایاب
علیرضا مزیدی1 اباذر مهرعلی2
چکیده :
شهرهای کویری ایران بدون شبکههای آبی سنتی شکل نمیگرفتند؛ در محله چهارمنار یزد نیز این شبکه، از قناتها و مسیر وقفآباد گرفته تا پایابها، آبانبار و حوض ملتکیه، صرفاً یک زیرساخت فنی نبود، بلکه بستری بود که ساختار اجتماعی، اقتصادی و حافظه جمعی محله بر آن استوار میشد (عابدی). پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و با اتکا به دادههای میدانی، بهویژه مصاحبه عمیق با رضا عابدی، اهل محله با پنج نسل سابقه سکونت، به بررسی تعامل سازههای آبی و ساختار اجتماعی چهارمنار میپردازد. یافتهها نشان میدهد که آب در این محله از سه «رگ» اصلی وقفآباد، قنات و آبانبار جریان داشت و نهاد وقف، نقش آبیار و قواعد سهمبندی آبیاری، نظامی از حکمرانی جمعی آب را شکل داده بود (عابدی، بدون تاریخ). حوض ملتکیه، در پیوند با بازارچه، کاروانسرا و دروازه ورودی شهر، کارکردی چندگانه داشت: نقطه توزیع آب، مرکز تجمع و نظارت اجتماعی و گره اقتصادی کاروانهای ورودی. از میانه قرن چهاردهم خورشیدی، کاهش دبی، آشغالگیری جویها، عملیات شهری مانند گازکشی سال ۱۳۷۱ و تصمیمهای محلی برای پر کردن جویها موجب فرسایش تدریجی و ناپدید شدن حوض ملتکیه و پایابها شد. نتیجه پژوهش، بر پایه دیدگاهی که در آن آب مقدم بر شکلگیری اجتماع است، این است که زوال این سازهها نه فقط یک فرسایش کالبدی، بلکه گسست میان شبکه آبی، اقتصاد کاروانی و حافظه جمعی محله بوده است؛ از این رو احیای آن مستلزم راهکارهایی ترکیبی در سه سطح مستند نگاری، بازگردانی کالبد و باز فعالسازی حکمرانی محلی آب است.
کلمات کلیدی : ها سازههای آبی چهارمنار حوض ملتکیه پایاب آبانبار وقف آب حکمرانی آب یزد
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری و توسعه پایدار
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی
آدرس وب سایت کنفرانس : icarcau.com
کد IOI مقاله : ABKD-ACACEC
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABKD-ACACEC
نمایش چکیده انگلیسی
: https://isnac.ir/SA/ABKD-ACACEC
سایر مقالات محل انتشار
- بررسی نقش ظرفیت اکولوژیکی شهری در تحقق عدالت فضایی و محیطزیستی
- الومینیوم اکسید ونقش ان بر پخت کلینکر
- Adaptive Integrated Land Management Framework (AILMF): A Data-Driven Model for Optimizing Land Uses in Iran s Arid and Semi-Arid Regions
- An insight into the Iranian garden design (A Nexus of Social Interaction, Cultural Exchange)
- تحلیل راهبردهای طراحی فضاهای سبز پایدار در پارکهای حاشیه شهری و نقش مدیریت شهرداری در تحقق پایداری زیستمحیطی
- بررسی اهمیت ادراک بصری در کالبد شهری با رویکرد معماری پایدار
- بررسی نقش فناوری نانو و مدل سازی اطلاعات ساختمان در مدیریت تدارکات در پروژههای ساخت و ساز برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار
- بررسی رویکردهای نوین در طراحی ساختمان های موقت پایدار برای مناطق پس از جنگ در استان قم.
- بستر سازی مناسب در طراحی فضاهای کودک محور برای ارتقا خلاقیت
- بررسی میزان صرفه جویی زمانی ناشی از کاربرد فناوری پیش ساختگی در ساختمان سازی
- تدوين مولفه هاى كالبدى در ارتقاى سرزندگى محيطى در فضاهاى باز و بسته (مطالعه موردى: مجتمع هاى تجارى-تفريحى)
- مدیریت دمایی و کنترل ترک خوردگی بتن حجیم در سازههای هیدرولیکی؛ مطالعه موردی پروژه جمع آوری آبهای سطحی و کنترل سیلاب معدن مس سونگون
- Zero-Carbon Architecture Strategies: Vernacular Insights in Iranian Hot Arid Climate
- بهینهسازی چندهدفه سایهبانهای پنجره با رویکرد تقابل نور روز و مصرف انرژی در اقلیم گرم و خشک (مطالعه موردی: ساختمانهای اداری اصفهان)
- بررسی نقش اصول بیوفیلیک در طراحی مدارس ابتدایی با هدف ارتقای خلاقیت کودکان