جستجو
تداوم و دگرگونی نمادهای شهری در گذار از دوره ساسانی به اسلامی با رویکرد معنایی: مطالعهای تطبیقی در شهرهای منتخب ایران
رعنا صوفی1 علی قاسمی2 شقایق امجد یزدان دوست3 زهرا زهبری4
چکیده :
پس از حمله ی اعراب مسلمان و فتح امپراطوری ساسانی ,سرزمین ایران در یک دوره ی گذار از ساسانی به اسلامی قرار گرفت. این دوره ی گذار هم دارای گسست بود هم دارای فرهنگ پذیری. اما پرسش اصلی اینجا مطرح می گردد آیا عناصر بنیادین و نمادین ساسانی از دوره قبلی به دوره ی جدید انقال یافت ؟ و اگر انتقال یافت در چه قالب تازه ای جایگزین گردید. تا کنون بر روی بناهای دینی و یا طرح شهر پایتخت ها و حتی کارکرد فضاها پژوهش انجام گردیده است اما پژوهشی که هم زمان نمادهای دینی و حکومتی و طرح آنها را بر پایه ی معنای آنها در چند شهر در این گذار که منابع برایشان ثبت کرده انجام نگردیده است. در این پژوهش با مطالعه موردی چندگانه کیفی و اکتشافی, سه گروه نماد در شهر ساسانی شامل هسته حکومتی و طرح شهر، آتشکده و چارتاقی، و جای مسجد جامع، در شش شهر منتخب بیشاپور، استخر، ایزدخواست، دارابگرد، اصفهان و نیشابور ,پس از گذار دچار چه سرنوشتی گردیدند. انتخاب شهرها به جهت تنوع در شاهدها برای پیش و پس از دوره گذار انجام شده است. اینکه هر نماد دچار چه سرنوشتی گردیده است,ایا تبدیل به نمادی دیگر شده و یا به جایی دیگر منتقل شده است و حتی رها شده و نابود گردیده است. و نتیج نشان داد که در هیچ شهری از شهرهای متخب هسته ی شهر حکومت ساسانی با همان نقش و عملکر ادامه پیدا نکرد, یا بازاستفاده شد و یا منتقل گردید . برای بعضی هم سرنوشت رهایی و نابودی بود. از لحاظ نماد های دینی تبدیل یا هممکانی با مسجد محتمل تر بوده است , اما شاهدی مستقل و مادی مبنی بر آن وجود نداشت. برای مثال برای شهر نیشاپور شواهد ناهم خوان و متناقض هستند. از لحاظ معنایی فقط درباره ی شهر استخر دگرگونی معنا (انتقال آتش معبد ناهید و احتمالاً تبدیل آتشکده تاجگذاری یزدگرد سوم به مسجد) با منابع واضح و دقیق آمده است. اما همین منابع صرفا متنی و دیرهنگام، ثبت شده است.اما در مورد شهرهای دیگر برداشت از معنا یا فرضیه ی نویسنده بوده است یا نامعلوم و غیرقطعی, پس تداوم قطعی معنای آنها معلوم نمی باشد. عواملی مانند جایگاه نمادین آن مکان، تدابیر احتمالی تازه مسلمانان به جهت حفظ آن نمادها، انگیزههای دینی و مالی و همچنین تغییر جغرافیای قدرت توسط منابع مطرح میگردد، اما شاهدهای موجود سنجش سهم هر کدام از عوامل مطرح شده را ممکن نمیکند. به دلیل نمونه کوچک مطرح شده ، شاهدین ناهمگون و ساخته پژوهشگر بودن گونهبندی، نتایج مطرح شده مشاهده اولیه می باشند و قابل تعمیم به تمامی سرزمین ایران نمی باشند.
کلمات کلیدی : شهر ساسانی شهر اسلامی نمادهای شهری هویت شهری گذار تاریخی تداوم و دگرگونی معنایی
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : فرهنگ ، جامعه شناسی و روانشناسی شهری
محل انتشار : چهارمین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در مهندسی عمران، معماری و شهرسازی
آدرس وب سایت کنفرانس : icarcau.com
کد IOI مقاله : ABKD-ACAHCZ
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABKD-ACAHCZ
نمایش چکیده انگلیسی
: https://isnac.ir/SA/ABKD-ACAHCZ
سایر مقالات محل انتشار
- بررسی نقش ظرفیت اکولوژیکی شهری در تحقق عدالت فضایی و محیطزیستی
- الومینیوم اکسید ونقش ان بر پخت کلینکر
- Adaptive Integrated Land Management Framework (AILMF): A Data-Driven Model for Optimizing Land Uses in Iran s Arid and Semi-Arid Regions
- An insight into the Iranian garden design (A Nexus of Social Interaction, Cultural Exchange)
- تحلیل راهبردهای طراحی فضاهای سبز پایدار در پارکهای حاشیه شهری و نقش مدیریت شهرداری در تحقق پایداری زیستمحیطی
- بررسی اهمیت ادراک بصری در کالبد شهری با رویکرد معماری پایدار
- بررسی نقش فناوری نانو و مدل سازی اطلاعات ساختمان در مدیریت تدارکات در پروژههای ساخت و ساز برای دستیابی به اهداف توسعه پایدار
- بررسی رویکردهای نوین در طراحی ساختمان های موقت پایدار برای مناطق پس از جنگ در استان قم.
- بستر سازی مناسب در طراحی فضاهای کودک محور برای ارتقا خلاقیت
- بررسی میزان صرفه جویی زمانی ناشی از کاربرد فناوری پیش ساختگی در ساختمان سازی
- تدوين مولفه هاى كالبدى در ارتقاى سرزندگى محيطى در فضاهاى باز و بسته (مطالعه موردى: مجتمع هاى تجارى-تفريحى)
- مدیریت دمایی و کنترل ترک خوردگی بتن حجیم در سازههای هیدرولیکی؛ مطالعه موردی پروژه جمع آوری آبهای سطحی و کنترل سیلاب معدن مس سونگون
- Zero-Carbon Architecture Strategies: Vernacular Insights in Iranian Hot Arid Climate
- بهینهسازی چندهدفه سایهبانهای پنجره با رویکرد تقابل نور روز و مصرف انرژی در اقلیم گرم و خشک (مطالعه موردی: ساختمانهای اداری اصفهان)
- بررسی نقش اصول بیوفیلیک در طراحی مدارس ابتدایی با هدف ارتقای خلاقیت کودکان