بررسی تغییرات بلند مدت تبخیر –تعرق مرجع و عوامل مؤثر بر آن در منطقه تبریز

معین هادی1 محمد خالدی2 ابوالفضل مجنونی هریس3

چکیده :
یکی از راه‌های کاهش بحران آب در بخش کشاورزی به واسطه پایین بودن کارایی مصرف آب و در پی آن استفاده بیش از حد از منابع محدود، مدیریت مصرف آب در تأمین نیاز آبی گیاهان زراعی است. در این میان تبخیر -تعرق که یکی از عوامل مهم در فرآیند رشد گیاه محسوب می¬شود، معادل آب مورد نیاز گیاهان زراعی قلمداد می¬شود. لذا تخمین دقیق آن با توجه به شرایط آب و هوایی هر منطقه و گیاه صورت می¬گیرد. تبخیر -تعرق مرجع در انتخاب روش آبیاری محصول مورد نظر، ظرفیت سیستم¬های آبیاری، برنامه‌ریزی آبیاری و مطالعات هیدرولوژیکی نقش بسیار مهمی دارد. در این مقاله به بررسی و مقایسه عوامل تأثیرگذار در این پارامتر پرداخته شده و با استفاده از مدل CropWat که در آن روش فائو -پنمن -مانتیث به کار رفته است، داده‌های 25 ساله هواشناسی دشت تبریز (سال 1986 الی 2010) مورد استفاده قرارگرفته‌اند. به منظور ایجاد نمای کلی، میانگین داده‌های هر سال در هر پارامتر قرار داده‌شده و نتایج حاصل، بیانگر وجود ارتباط هماهنگ با تبخیر -تعرق مرجع می¬باشد. تبخیر -تعرق مرجع به صورت جداگانه با هر یک از پارامترهای تأثیرگذار مورد مقایسه قرار گرفت که ارتباط آن¬ها به صورت نموداری قابل مشاهده است و بیانگر این موضوع می¬باشد که بعضی از پارامتر ها تأثیر بیشتری بر روند تغییرات تبخیر -تعرق مرجع داشته و بعضی دیگر هرچند کم، اما بر روی تبخیر -تعرق مرجع تأثیر خود را نشان می¬دهند. همچنین تبخیر -تعرق مرجع در دوره‌های خاص دارای نوسان مرتبط با عوامل مؤثر بوده که بیانگر تغییرات آب و هوایی در بازه مورد نظر می‌باشد. به منظور شفاف سازی این نوسانات و ارتباط آن‌ها با سایر عوامل، داده‌های مربوط به صورت نموداری با یکدیگر مقایسه شده‌اند. پس از بررسی تأثیر گذاری تک¬تک عوامل، به بررسی ارتباط این عوامل با هم پرداخته شده که نتایج قابل توجهی را در بر داشته است. چرا که برخی از این پارامترها در یک جهت موافق در روند تغییرات تبخیر -تعرق مرجع نقش ایفا نموده و این تغییرات را تشدید کرده‌اند. در بررسی تغییرات تبخیر -تعرق مرجع با پارامترهای هواشناسی، ساعات آفتابی با ضریب همبستگی 0.89 و پس از آن دمای بیشینه و دمای کمینه با ضریب همبستگی 0.74 بیش‌ترین نقش را داشته‌اند. در مقایسه بین پارامتر های هواشناسی با یکدیگر نیز مشخص شد دمای کمینه و دمای بیشینه با ضریب همبستگی 0.88 و سرعت باد و ساعات آفتابی با ضریب همبستگی 0.50 به ترتیب بیش‌ترین و کمترین ارتباط را با یکدیگر داشته‌اند. با بررسی روند تغییرات تبخیر -تعرق مرجع و نیز عوامل هواشناسی، مشخص شد که در دوره مورد مطالعه همه پارامتر ها دارای شیب افزایشی بوده‌اند و فقط درصد رطوبت تنها پارامتر هواشناسی مورد بررسی بود که در این مدت روند نزولی داشته است.

کلمات کلیدی : تبخیر تعرق مرجع پنمن مانتیث ضریب همبستگی روند


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : آبخیزداری و مدیریت منابع آب و خاک
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی توسعه پایدار، راهکارها و چالش ها با محوریت کشاورزی ، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری
آدرس وب سایت کنفرانس : 2icsda.ir
کد IOI مقاله : XYAA-ZBDAG
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XYAA-ZBDAG

سایر مقالات محل انتشار
  1. جایگاه ایران در صنعت توریسم با توجه به الگوی رفتاری گردشگران در سطح جهان بالاخص گردشگران فرانسوی
  2. بررسی نظرات و نیازهای بازدیدکنندگان منطقه تفرجی ری زمین در منطقه حفاظت شده البرز مرکزی
  3. امکان‌سنجي ارتقاء عملکرد سيستم‌هاي تصفيه فاضلاب به روش تلفيقي UASB و لجن فعال در شرکت پگاه گلپايگان بوسيله‌ي مدل AHP
  4. ارزیابی تنوع ژنتیکی منابع ژرم پلاسم مرکبات با استفاده از نشانگرهای IRAP
  5. بررسی اثرتغییرات اقلیمی برجاذبه های گردشگری رودخانه زاینده رود
  6. بررسی تاثیرات کمی و کیفی پخش سیلاب هشتبندی بر منابع آبی منطقه
  7. بررسی آئین‌‌های ایرانیان باستان و نقش دین زرتشت در ساختار اجتماعی و فرهنگی و ارتباط آن با کشاورزی
  8. تحلیل و بررسی فناوری نوین کشت برنج به صورت خشکه کاری
  9. شناسایی راهکارهای یهیود وضعیت بازاریابی ذرت در استان ایلام
  10. بررسی و مقایسه میزان تلفات بذر شبدر در دو نوع کمباین نیوهلند TC5070 و کلاس مدیون 310
  11. بررسی و ارزیابی تلفات زمانی دو نوع کمباین در بذر شبدر
  12. بررسي کيفي منابع آبی و عرفهای تقسیم آب داخل روستاها مطالعه موردي: روستاهاي منطقه فولادلو اردبیل
  13. معرفی روابط آلومتریک برای تعیین حجم درختان چندساقه کیکم (Acer monspessulanum subsp Cinerascens Boiss.) (مطالعه موردی جنگل باغ شادی یزد).
  14. بررسی تاثیر جمعیت های متفاوت کشت گندم و باقلا بر عملکردو کنترل علف های هرزدر شرایط کشت مخلوط
  15. تولید شیره انگور فراسودمند حاوی پودر هسته انگور و تعیین برخی ویژگی¬های کیفی، حسی و رئولوژیکی محصول نهایی