بررسی سیر فکری و طراحی دوره ی قاجار با نگاهی به فضاهای آموزشی در این دوره

محمد مهدی محمدی¹ محمد مهدی گودرزی سروش² امید دژدار³

چکیده :
با گذر جامعه ایران از دوران کهن به نوین، مرحله متفاوتی در تاریخ این سرزمین آغاز گشته و درست یا نادرست بودن آن تاکنون ادامه دارد. شناخت ریشه ای علل این تحولات ایجاد شده و چگونگی تأثیر آنها در معماری دوره قاجار و پس از آن غ و گاهاً درارتباط های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بسیاری دارد، ولیکن شاخص های این تغییرات تماماً در آموزش و پرورش و گاهاً در میان بناهای آموزشی نیز نمایان است. بی تردید یکی از ارکان اساسی تکوین، فرهنگ و توسعه و انتقال آن به جامعه، نظام آموزشی و قطعاً فضاهای آموزشی است. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی تحلیلی است که توسط مطالعات میدانی و کتابخانه ای صورت گرفته است. سرانجام می توان نتیجه گرفت که؛ فضاهای آموزشی در دوره قاجار با وجود بهره گيري از يک الگوي کاملاً نو در آرايش پلان، نماهاي ساختمان های آموزشی ترکيبي التقاطي از عناصر معماري اسلامي و معماري پيش از اسلام را نمايش مي دهند. ورودي ها توسط دو نماي کاملاً متقارن و به درون کشيده در جناحين در آغوش گرفته شده اند. تناسبات اين نماها، فرم قوس هاي بکار گرفته شده در آن ها و همچنين ابعاد و نحوه تقسيم بندي پنجره ها همگي از الگوهاي متداول در شيوه معماري قاجار پيروي مي کنند.که در بسیاری از فضاهای آموزشی این دوران قابل نمایش است. با اين همه به دليل نفوذ عناصر پيش از اسلام نبايد اين نماها را مطلقاً قاجاري قلمداد نمود. بيشترين همجواري عناصر التقاطي را مي توان در ايوان کم عمق اما مرتفع ورودي ها مشاهده نمود. علاوه بر این موارد، بعضاً وجود فضاهای متنوعی همچون آبریزگاه ، آب انبار و چاه آب، حوض خانه، حمام ، مریض خانه، مطبخ، مقبره بانی در کنار فضاهای اصلی مدارس دوره قاجاریه دیده می شود. بنابراین با توجه به تفکرات و تغییراتی که در جامعه ایرانی در دوره قاجار صورت پذیرفت تفکراتی که در ساخت مدرسه و فضاهای آموزشی بوده است همچنان با بهره گیری از الگوهای سنتی ایرانی بوده و در راستا و تکمیل الگوهای گذشته قدم برداشته است و حاکی از تفکر برتر در آن زمان بوده است.

کلمات کلیدی : معماری دوره قاجار فضاهای آموزشی مسجد مدرسه معماری معاصر ایران

---

زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مرمت بافت ها و آثار تاریخی
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری
آدرس وب سایت کنفرانس : 5icsau.com
کد IOI مقاله : XAAG-CCHKB
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XAAG-CCHKB
نمایش چکیده انگلیسی : https://isnac.ir/SA/XAAG-CCHKB

سایر مقالات ارائه دهنده

1. بررسی عوامل سرزندگی در فضاهای آموزشی معماری با نگاهی به دانشکده معماری دانشگاه آزاد اسلامی واحد همدان
2. واکاوی الگوهای ذهنی در فرآیندهای رفتاری کاربران در فضاهای تجاری با نگاهی به بازار سنتی همدان
3. بررسی سیر فکری و طراحی دوره ی قاجار با نگاهی به فضاهای آموزشی در این دوره
4. تدوین برنامه راهبردی مداخله در بافت های تاریخی (نمونه موردی: بافت تاریخی بازار همدان)
5. مقایسه حس مکان در بناهای مذهبی با بررسی نمونه مطالعاتی( امامزاده عبدالله(ع) همدان و امامزاده یحیی(ع).
6. بررسی و تبیین رفتارهای فضایی در تکایا (با نگاهی دقیق تر به فلسفه عزا در محیط های مذهبی)
7. بررسی مجتمع تجاری سعیدیه همدان از نگاه پایداری اجتماعی با نگرش فضای مکمل (خرید و فراغت) از نگاه مخاطبین
8. بازتعریف قابلیت‌های محيط در راستاي اجتماع‌پذيرسازي محیط های آموزشی (نمونه مطالعاتی، دبستان شهید بهشتی)

سایر مقالات محل انتشار

1. بررسی کاربرد بامبوی تقویت شده در سازه های زیست محیطی اقامتی گردشگران در جزیره قشم
2. بررسی و تحلیل نقش هنرهای بومی در توسعه گردشگری (نمونه موردی: شهر دزفول)
3. فضای میان ساختمان ها: یکپارچگی، انسجام لزومی کارکردی میان توده و فضا
4. پیشنهاد بکارگیری پیکره دانش مدیریت پروژه در فرآیند دادرسی جهت تسریع مدیریت ادعا در طرح های عمرانی
5. نقش کالبدی فضاهای سبز در ایجاد احساس امنیت در فضاهای عمومی نمونه موردی: روددره ی درکه
6. نگرشی برتوسعه پایدار شهری
7. Iranian Garden Landscape Pattern in the Garden of Museums to improve the quality of urban tourism Case Study: Kerman Shahzadeh Mahan Garden
8. بازآفرینی‌ بافت فرسوده آبکوه با تاکید بر مشارکت اجتماعی
9. چگونگی طراحی محله دوست دار کودک با رویکرد مشارکتی (نمونه موردی: محله سنگلج تهران)
10. رویکردی تحلیلی بر اندیشه های ژاک دریدا و تاثیر آن در معماری
11. Feasibility Study and New Strategies for Creating Sustainable Smart Cities
12. مقایسۀ تطبیقی پل شهرستان با پل‌های الله‌وردیخان و خواجوی اصفهان از منظر ویژگی‌های نیارشی
13. نقش عملکرد مادی ها در شکل گیری ساختار معماری بناهای شهر اصفهان
14. بررسی مفاهیم مکان و لامکان در محدوده فضایی تیمچه مظفریه بازار تبریز
15. شاخصه¬های پایداری در طراحی ساختمانهای تجاری – اداری (مطالعه موردی: شهر اهواز)