دیاپیر و راهکارهای کاهش اثر مخرب آن بر منابع آب و خاک

محسن فرزین1 سعیده منبری2

چکیده :
یکی از مهمترین دلایل کاهش کیفیت آب رودخانه¬ها، به عنوان مهمترین منبع تامین کننده آب شرب و کشاورزی، وجود گنبدهای نمکی منفرد، مجزا و گاهی پیوسته در طول مسیر رودخانه¬های ایران می¬باشد. گنبد نمکی (Saltdom) یا دیاپیر (Diapir) یک گنبد یا چین تاقدیسی است که متشکل از مواد پلاستیک نمک می¬باشد، نمک با سوراخ کردن و شکستن سنگ¬های اطراف، راه خود را از بین آنها به بیرون باز می¬کند. پراکندگی دیاپیرها در ایران یکنواخت نیست و در نواحی مختلفی از ایران یافت می¬شوند که می¬توان آنها را به چهار گروه جنوب-جنوب غرب، شمال کرمان، شمال یزد-اردکان و شمال دشت کویر در جلوی رشته کوه البرز تقسیم نمود. دیاپیرها منابع نقطه-ای آلودگی آب محسوب شده که در بسیاری از موارد به عنوان عامل اصلی آلوده کننده به شمار می¬روند. بسیاری از گنبدهای نمکی هر چند که از وسعت زیادی برخوردار نمی¬باشند و طول کمی از رودخانه از حاشیه آن می¬گذرد، با این وجود تنها عامل شوری آب رودخانه می¬باشد که با توجه به شرایط هیدرولوژیک و هیدروژئولوژیکی میزان تاثیر آن متفاوت خواهد بود. در واقع گنبدهای نمکی، بسته به شرایط آب و هوایی سالانه می¬تواند تخریب بسیار شدیدی در منطقه ایجاد کند. بنابراین، حوضه¬هایی که دارای گنبد نمکی می¬باشند اعمال مدیریت خاصی را طلب می¬کند. برنامه¬ریزی برای مدیریت دیاپیرها باید دربردارنده خصوصیات جزئی ساختار و چینه شناسی درونی و بیرونی آن، مدلسازی زمینی، مکانیک سنگ و خاک و فرایندهای هیدرولوژیک باشد. به منظور جلوگیری از تخریب هرچه بیشتر آب و خاک حوضه¬های دارای گنبد نمکی نقطه¬ای و کنترل پدیده دیاپیریسم، راهکارهایی شامل انسداد چشمه¬های آب شور، انحراف آب چشمه¬های شور، پوشش بستر آبراهه، تغییر مسیر رودخانه، انتقال آب رودخانه و جلوگیری از آبیاری اراضی کشاورزی در مواقع کم آبی پیشنهاد می¬شود.

کلمات کلیدی : گنبد نمکی شوری مدیریت منابع آب و خاک


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : آبخیزداری و مدیریت منابع آب و خاک
محل انتشار : چهارمین کنگره سالانه بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران
آدرس وب سایت کنفرانس : 4icsda.ir
کد IOI مقاله : XBBA-DBGGZ
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XBBA-DBGGZ

سایر مقالات محل انتشار
  1. طبقه بندی کیفی منابع آب سطحی روستائی منطقه مشکین شهر با استفاده از آنالیز کلاستر
  2. تعیین کیفیت آبهای سطحی منطقه مشگین شهربرای مصارف کشاورزی از نظر مقادیر فلزات سنگین
  3. توسعه پایدار در محیط زیست
  4. بررسی رابطه علی بین رشد صادرات و رشد تولیدات بخش کشاورزی ایران
  5. AAA+ Proteins in Bacteria: Insights into the molecular mechanism in Protein Repair and Degradation
  6. مروری بر نحوه‌ی جذب و نگهداری آب در گیاه و عوامل مؤثر بر آن
  7. Evaluation of some physiological and morphological traits of Iranian clover ecotypes (Trifolium resupinatum L.) under drought stress conditions in Karaj area
  8. مطالعه جامعه شناختی عوامل موثر بر حفظ محیط زیست در روستاهای هدف گردشگری استان فارس
  9. مطالعه جامعه شناختی عوامل موثر بر حفظ محیط زیست در روستاهای هدف گردشگری استان فارس
  10. مطالعه جامعه شناختی عوامل موثر بر حفظ محیط زیست در روستاهای هدف گردشگری استان فارس
  11. مطالعه جامعه شناختی عوامل موثر بر حفظ محیط زیست در روستاهای هدف گردشگری استان فارس
  12. مطالعه جامعه شناختی عوامل موثر بر حفظ محیط زیست در روستاهای هدف گردشگری استان فارس
  13. بررسی کارایی طرحواره‌های مختلف همرفت در مدل RegCM4 برای پیش‌بینی فصلی دما (مطالعه موردی: استان خراسان رضوی)
  14. اقلیم شناسی همدیدی بارش های شدید استان خوزستان
  15. شیمی سبز و نانو شیمی دو بال حرکت به سمت کشاورزی پایدار