پایش روند آبدهی حوزه آبخیز قلعه چای و بررسی علل آن

علی رضا واعظی1 اولدوز بخشی راد2 یاسین صالحی3

چکیده :
بررسی عوامل مؤثر در کاهش پایداری حوزه آبخیز که منجر به تخریب و فرسایش خاک میشود یکی از اولویت های اصلی کشاورزی پایدار است. یکی از مهمترین عوامل تخریب خاک، هدررفت آب و عدم توانایی مهار جریانهای سطحی آب درحوزه های آبخیز است. ضریب رواناب که توانایی تولید رواناب در حوزه آبخیز را در رگبارهای مختلف نشان میدهد، تابع عواملی مانند ویژگی های بارندگی، خاک و خصوصیات حوزه آبخیز است. با بررسی تغییرات ضریب رواناب در یک حوزه آبخیز طی سالهای متوالی میتوان نقش عوامل طبیعی یا انسانی را در این تغییرات واکاوی کرد. مطالعه حاضر به منظور بررسی تغییرات ضریب رواناب طی 40 سال در حوزه آبخیز قلعه چای واقع در جنوب غربی استان آذربایجانشرقی و یافتن عوامل مؤثر بر تغییرات آن انجام گرفت. نتایج نشان داد همبستگی معنی داری بین رواناب، مقدار بارندگی و نوع بارندگی وجود دارد. بررسی تغییرات ضریب رواناب در سالهای مطالعه نشان داد بیشترین ضریب رواناب مربوط به ماههای فروردین ) 91 / 0 ( و اردیبهشت (87 / 0) است. درطی 40 سال کاربری مسکونی و تأسیساتی حدود یک درصد افزایش یافته است، کاربری حوزه عمدتاً مرتع بود که در نهایت طی40 سال، 25 درصد تغییر کاربری اراضی از مرتع به زراعت مشاهده شد، شخم نامناسب اراضی و چرای بی رویه دام در سال های گذشته مهمترین عوامل تخریب خاک، کاهش نفوذپذیری و در نتیجه افزایش رواناب است. و اقدامات حفاظتی بیولوژیکی و مکانیکی انجام گرفته در سال های اخیر باعث کاهش ضریب رواناب در منطقه شده است.

کلمات کلیدی : رواناب ضریب رواناب حفاظت خاک بارندگی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : آبخیزداری و مدیریت بحران حوزه دریاچه ارومیه
محل انتشار : چهاردهمین همایش ملی علوم و مهندسی آبخیزداری ایران
آدرس وب سایت کنفرانس : wms98.ir
کد IOI مقاله : XCHK-EEDCA
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XCHK-EEDCA