مطالعه تطبیقی عنصر ایوان در دو اقلیم سرد و کوهستانی(تبریز) و گرم و خشک(کاشان)

سارا آزادی سرور1 منوچهر فروتن2

چکیده :
ایوان تنها یک اندام کالبدی نبوده است و در پشت زمینه ی آن اصولی مانند جنبه های زیبایی شناسانه، اقلیمی، عملکردی و... نیز جریان دارد. ایوان، فضای ارتباطی، انتقالی با ترکیبی متمایز در بنا به شمار می رود؛ درعین حال، فضای مستقلی با عملکرد خاص را در جلوی ساختمان به نمایش می گذارد. این دوگانگی، موجودیت ایوان را شکل می دهد. شکل و عملکرد ایوان در بناهای متفاوت، متغیر است. اقلیم را می توان یکی از عوامل موثر در نحوه شکل گیری ایوان ها در مناطق مختلف دانست. علی¬رغم موارد تشابه بسیار در نقش ایوان، بر حسب موقعیت و عملکرد بنا در مناطق و اقلیم مختلف، تفاوت های ظریفی در استفاده از ایوان دیده می شود. یکی از تکنیک های برجسته معماری ایران به شمار می رود که در طول تکامل معماری همواره نقش مهمی را در کالبد بناهای ایران بر عهده داشته است و جزء لاینفک معماری ان محسوب می گردد. پژوهش حاضر از نوع توصیفی - تحلیلی است که بر مبنای یافته¬های حاصل از شناخت، برداشت، تهیه نقشه و در نهایت تحلیل به ویژگی های ریخت شناسی و تحولات ایوان ها در دواقلیم سردکوهستانی و گرم و خشک(تبریز-کاشان)می پردازد. هدف از این پژوهش تحلیل کالبدی ایوان چند نمونه از خانه های سنتی تبریز و کاشان است. در ادامه پژوهش به بررسی تطبیقی ایوان خانه¬ها خواهیم پرداخت. در این مرحله ایوان تک تک خانه ها (تبریز-کاشان) مورد بررسی و تجزیه و تحلیل ساختاری - در دوره زمانی اوایل قاجار تا پهلوی اول- قرار خواهند گرفت. این امر نشانگر تحولات و دگرگونی¬های فضای ایوان در طول این دوره بوده است. در این پژوهش3 خانه در تبریز: (خانه امیرنظام، خانه مشروطه، خانه گنجه ای زاده، خانه اردوبادی)، 3خانه در کاشان(خانه شریفی ها، بنی کاظم، باکوچی) انتخاب شدند. این خانه ها(ایوان خانه ها) به گونه¬ای انتخاب شده اند که از دوره های زمانی متفاوت باشند و مقیاس و گونه های آنها متفاوت باشد تا نتیجه حاصله قابلیت تعمیم بیشتری داشته باشد. به لحاظ مقیاس و وسعت، خانه ها در سه مقیاس؛ بزرگ درتبریز(مشروطه)؛ و درکاشان(بنی کاظم)، خانه های متوسط در تبریز(گنجه ای زاده)ودرکاشان(شریفی ها)؛ و خانه های کوچک در تبریز(خانه اردوبادی) و در کاشان(بکوچی) انتخاب شده اند. به لحاظ گونه شناختی ایوان خانه ها هم از گونه های مختلفی هستند: برونگرا (خانه اردوبادی) درونگرا(خانه مشروطه). در نتیجه این بررسی، سیرتحول و تغییر شکل فضای ایوان و نحوه سازماندهی آن در طول زمان به دست آمد.

کلمات کلیدی : ایوان اقلیم سرد وکوهستانی اقلیم گرم و خشک ایوان درخانه


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری ( کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی معماری، عمران، شهرسازی و افق های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب
آدرس وب سایت کنفرانس : icacu.ir
کد IOI مقاله : XDZC-FGECH
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XDZC-FGECH

سایر مقالات محل انتشار
  1. بازآفرینی بافت‌های تاریخی شهری با رویکرد هویت مبنا (نمونه موردی: منطقه 12 شهر تهران)
  2. بررسی خصوصیات و ویژگی¬های کاخ¬های دوران صفوی بر اساس منابع مکتوب سفرنامه شاردن
  3. معماری فیگوراتیو در ایران و ویژگی ها وتاثیرات آن از کشورهای غربی در دوران مدرن و نوگرا
  4. بررسی مدارس علوم دینی با رویکرد هویت ایرانی-اسلامی شهر تبریز
  5. بررسی نقش نمادین آینه کاری در بناهای مذهبی ایران با تاکید بر جایگاه معنایی آینه در ادبیات عرفانی
  6. بازشناسی تحلیلی معماری مساجد دوره تیموری ایران با تأکید بر هندسه، همجواری و سازماندهی فضایی، نمونه موردی: مسجد گوهرشاد مشهد
  7. بازشناسی معماری اقلیمی خانه های دوره قاجار ایران (نمونه موردی خانه بروجردی ها در کاشان)
  8. بررسي تمديد مدت پيمان بر اثر تاخير در پرداختهاي مالي با رويكرد تحليل نواقص و ابهامات بخشنامه 5090
  9. بررسی بازطراحی میدان شهری باتوجه به رویکرد کیفیت محیط
  10. بازخواني مؤلفه هاي مؤثر در معماری فضاهاي جمعي-آييني مبتني بر حكمت هنر و معماری اسلامي
  11. نقش آموزش معماری در نحوه شکل¬گیری سبک التقاطی نئوکلاسیک رومی در طراحی نمای ساختمان¬های مسکونی در تهران
  12. پیاده در شهر، چرا و چگونه؟ (با بررسی تئوری ها و تجارب داخلی و خارجی)
  13. بازسازی و تغییر کاربری کاخ مادر چالوس به فرهنگسرا با رویکرد حس تعلق به مکان
  14. سرمشق های پیشگیرانه از حریق و حوادث در بنا و بافت های فرهنگی - تاریخی
  15. تاثیر شهرگرایی بایوفیلیک بر منافع اقتصادی - اجتماعی شهرها و بیانیه گام دوم انقلاب