کتیبه‌های چوبی در معماری خانه‌های تاریخی گرگان (نمونه‌ی موردی: خانه‌ی تاریخی کبیر)

محدثه نظیف کار1

چکیده :
هنر اسلامی می‌کوشد که فضایی پدید آورد که انسان بتواند با حضور در آن به وزن و وقار فطری اولیه خود بازگردد و سعی بر این دارد با ایجاد یک نوع خلأ همه‌ی پریشانی‌ها و تمایلات دنیوی را از میان بردارد و بعد از آن نظامی جایگزین کند که بین تعادل و آرامش باشد. از این رو می‌توان به اهمیت و جایگاه کتیبه‌ها در هنر و معماری اسلامی پی برد. خطوط نقش یافته بر کتیبه‌ها می‌توانند به صورت مستقیم بیانگر صفات ارزشمند فضای اسلامی باشند و به شکلی گویا این ارتباط معنوی را میان کالبد بنا و جسم کاربر برقرار کنند. بنابراین معماران اسلامی و کتیبه‌نویسان می‌کوشند فضایی به وجود آورند که کلیه صفات و کیفیات مقامات معنوی را متجلی سازند و با ایجاد این فضای معنوی انسان را به اشراق و شهود سوق دهند. اما با توجه به این کیفیت موجود در کتیبه‌ها، می‌توان ادعا کرد که اغلب کتیبه‌های موجود در معماری اسلامی ایران در اماکن مذهبی همچون مساجد، مقابر، خانقاه‌ها و ... به چشم می‌خورند. یکی از پدیده‌های نادر که در کمتر شهرهایی از ایران به چشم می‌خورد حضور کتیبه در معماری خانه‌های سنتی شهر گرگان است و از آنجا که تزیینات با تعاریفی که در خانه‌های سنتی نواحی مرکزی از آن شده است، در این منطقه کمتر به چشم می‌خورد، حضور کتیبه‌های رنگی و مفصل در زیر سقف‌های خانه‌های اعیانی منطقه گرگان، آنها را به یکی از تزیینات مهم موجود در خانه‌های سنتی تبدیل کرده است. به نظر می آید که اولین و مهم‌ترین دلیل استفاده از این نوع کتیبه‌ی قرآنی در این خانه‌ها ذکر یا یادآوری می‌باشد. اما حضور همزمان اشعار فارسی با مزامینی دنیوی حاکی از آن است که علاوه بر وجه اعتقادی به مسائل مربوط به آن نیز پرداخته‌اند و کاربردی زینتی نیز داشتند.

کلمات کلیدی : واژگان کلیدی کتیبه تزیینات معماری اسلامی گرگان


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مرمت بافت ها و آثار تاریخی
محل انتشار : پنجمین کنفرانس بین المللی و ششمین کنفرانس ملی عمران، معماری، هنر و طراحی شهری
آدرس وب سایت کنفرانس : 5iccacs.ir
کد IOI مقاله : XDHH-GACEB
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XDHH-GACEB

سایر مقالات محل انتشار
  1. بررسی عملکرد سیستم های گرمایش هوای خورشیدی در ساختمان با رویکرد استفاده از اصل اختلاف چگالی هوای گرم و سرد (اصل ترموسیفون)
  2. مروری بر سیستم ساختمانی TILT-UP
  3. بررسی علل تاخیر در پروژه های عمرانی شهرداریهای استان اصفهان و بکارگیری مهندسی ارزش به منظور ارائه راهکار کارآمد
  4. اولویت بندی پارک های شهر اصفهان با تاکید بر مفهوم بازی پذیری و سرزندگی (نمونه موردی: پارک های صفه، غدیر، آبشار و ایثارگران شهر اصفهان)
  5. بررسی عملکرد همزمان بنتونیت و متاکائولن بروی مقاومت فشاری و کارایی بتن
  6. بررسی ابعاد پایداری معماری در خانه های روستایی(روستای تخته پوری) گیلان
  7. تأثیر به کارگیری انرژی تجدیدپذیر خورشید بر محیط زیست (مطالعه موردی: موسسه علوم و فناوری در شهر تهران)
  8. تاثیر کرونا بر کاربری های شهری
  9. تبیین سازوکار منظر مناسب برای سالمندان باهدف رفتارشناسی محیطی ( نمونه موردی: بوستان نیاوران - تهران )
  10. تحلیلی بر وضعیت شاخص¬های زیست¬پذیری در شهر ایلام
  11. بررسی و شناسایی موانع آموزش معماری در ایران با رویکرد تربیت ذهن به شیوه ی معمارانه
  12. تبیین اصول طراحی موثر در ترکیب عناصر شکل‌دهنده به فضای ‌داخلی
  13. بررسی تطبیقی شهرهای اسلامی و ایرانی
  14. طراحی تجربه، رویکردی در طراحی بسته¬بندی نمونه موردی: بسته¬بندی چای بر اساس داستان سیمرغ در منطق¬الطیر عطار
  15. ارزیابی پیاده مداری محله با تاکید بر کیفیت های کالبدی- فضایی (مطالعه موردی: محله قدیمی خوریا شهر دامغان)