نقش مذهب شیعه در شکل گیری نقوش تزئینی در معماری مساجد دوره تیموری و قاجاری (بررسی تطبیقی: مسجد گوهرشاد مشهد با مسجد امام بروجرد)

گیسو ماهوتی1

چکیده :
بارزترین تجلی گاه معنویت و هویت متعالی انسانی را می توان در لایه های پنهانی هنر قدسی و اوج شکوفایی هنر معماری مقدس ‏اسلامی را می توان در ساخت مساجد شیعیان جست و جو کرد. در این بین، به نظر می رسد مساجدی که در دوران طلایی قدرت معنوی، ‏مالی و سیاسی شیعیان در این سرزمین شکل گرفته اند، واجد هویت معنوی ویژه ای هستند. عدل و امامت نزد شیعیان، دو اصل از اصول ‏جهان بینی اسلامی به شمار می روند که در پس هر نقش تزیینی نهفته است. ارزش نمود این دو اصل در نقوش تزیینی معماری، از دوره ‏تیموریان به بعد بیشتر به چشم می آید. مقاله حاضر بر آن است تا به بررسی تطبیقی مفاهیم شیعی در نقوش تزیینی در مسجد گوهرشاد ‏مشهد از دوره تیموری و مسجد امام بروجرد از دوره قاجار بپردازد و سعی دارد وجود مفاهیم عدالت و امامت را در محتوای انواع نقوش ‏تزیینی نمایان سازد. بر اساس همین هدف، سوالات اصلی به شرح زیر مطرح می شوند: ‏ ‏- نقوش تزیینی در دوره تیموری و قاجار دارای چه مفاهیم مذهبی و به ویژه شیعی هستند؟‏ ‏- آیا مفاهیم شیعی نقوش تزیینی در معماری دوره قاجار ادامه دهنده همان مفاهیم دوره صفوی هستند؟‏ تحقیق انجام شده مبتنی بر مطالعات اسنادی و میدانی است. منابع مکتوب با استفاده از روش¬های تحلیلی و تطبیقی مورد بررسی قرار ‏گرفته اند. در مطالعات میدانی، شکل و محل و مفاهیم نقوش و کتیبه های دو مسجد به صورت تطبیقی و توصیفی بررسی شده اند. نتایج ‏نشان می دهند که روی شکل نقوش می توان به مفاهیم مذهبی نهفته در آن ها راهی جست. بنابراین اگرچه نقوش تزیینی همواره نشان ‏دهنده اصول جهان بینی اسلامی هستند اما به طور مشخص، بهره گیری از آیات قرآنی، احادیث و ادعیه در باب عدالت و امامت در کتیبه ‏های مسجد گوهرشاد نشان از حمایت از عقاید شیعی توسط حاکمان تیموری دارد، و حاکمان قاجار نیز بر اساس مذهب رسمی، حمایت از ‏این عقاید را وظیفه شرعی خود می دانسته اند. ‏

کلمات کلیدی : شیعه نقوش تزئینی مسجد گوهرشاد مسجد امام بروجرد


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری و توسعه پایدار
محل انتشار : سومین کنگره بین المللی مهندسی عمران ، معماری ، مصالح ساختمانی و محیط زیست
آدرس وب سایت کنفرانس : caucong.com/3rd
کد IOI مقاله : XHDH-KEGEK
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XHDH-KEGEK

سایر مقالات محل انتشار
  1. The strategic planning of Tehran metropolis focuses on the sustainable energy approach
  2. شكل پذيري در سازه¬هاي بتن آرمه: توسعه مفاهيم پايه و ارزيابي مطالعات انجام شده
  3. توزیع مکانی شکل پذیری و شاخص خسارت در سازه های بلند بتن آرمه با هسته مرکزی
  4. توزیع مکانی شکل پذیری در قاب های خمشی بتن آرمه تحت تحریک دوبعدی
  5. آکواتکچر، رهیافتی برای طراحی فضاهای مسکونی زیر آب در راستای خلق یک پارادایم معماری آینده‌نگر
  6. ارائه الگوی طراحی معماری متغیر و تعاملی در شرایط کمبود اراضی قابل سکونت زمین در آرمان شهری برای آینده
  7. معناگرایی حضور نور در معماری سنتی ایران
  8. تاثیر مصالح و الگوهای معماری بومی اقلیم معتدل و مرطوب در پایداری (مطالعه موردی معماری بومی استان مازندران)
  9. تاثیر طراحی تجهیزات تفریحی مناسب در پارکهای محلی بر تاب آوری
  10. Analysis of variable cross-section effect of solar chimneys on optimal natural ventilation and application of solar chimneys in architecture
  11. Evaluation of rock mass deformability using RMR and GSI – A review
  12. Investigating Sustainability in Traditional Neighborhoods of Iran; The evolution of neighborhoods of Urmia in the 20th century
  13. Railway Station Classification
  14. مهندسی تخریب به روش انفجار
  15. بررسی تاثیر پارامتر‌های مختلف مدفن‌های زباله و شیرابه بر کیفیت منابع آب زیرزمینی