تحلیل نقوش نمادین شیعه در تزئینات معماری دوره تیموری و صفوی ‏مسجد گوهرشاد مشهد و مسجد جامع یزد

گیسو ماهوتی1

چکیده :
مقاله حاضر بر آن است تا به بررسی تطبیقی مفاهیم شیعی در نقوش تزئینی در مسجد گوهرشاد مشهد از دوره تیموری ‏و مسجد جامع یزد از دوره صفوی بپردازد. مسجد جامع یزد یکی از مساجد دوره صفویه در ایران است که بکارگیری ‏نقوش در قالب گچبری و کاشیکاری در آن درخور تفسیر است. مسجد گوهرشاد دوره تیموری حاوی ده¬ها اثر بدیع در ‏مضامین رشته¬های مختلف هنری از قبیل: کاشی¬کاری معرق، مقرنس، گچ¬بری، کتیبه¬های نفیس، منبت¬کاری، نقره¬کاری، ‏تذهیب و طلاکاری می باشد. محور اصلی این پژوهش، مطالعه تطبیقی نقوشی از این دو بنا که جنبه نمادین آنها به ‏نحوی در بردارنده تفکرات مذهب شیعه است. بر همین اساس ابتدا، نقوش نمادین شیعی موجود در این دو بنا شامل انواع ‏مختلف شمسه و ستاره انتخاب و سپس به صورت تطبیعی مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته¬اند. سؤالاتی که این پژوهش ‏در پی پاسخ گویی به آن¬ها است، عبارتند از: چه نوع نقوش تزئینی در بناهای اسلامی برگرفته از باورهای شیعی حاکم بر ‏جامعه بوده است؟ روش تحقیق این مقاله توصیفی-تحلیلی و شیوۀ جمع¬آوری اطلاعات کتابخانه¬ای است. آیا نقوش ‏تزئینی نمادین شیعی این دو بنای مذکور اشتراکاتی باهم دارند؟ بر اساس این مطالعه مشخص گردید که نقوش هندسی ‏تزئینی (پنج ضلعی، شش ضلعی، هشت ضلعی، ده ضلعی و دوازده ضلعی) این دو بنا دارای مفاهیم نمادین مرتبط با ‏باورهای شیعه بوده که نه تنها از لحاظ تکنیکی و فرم ظاهری شبیه به هم هستند بلکه از دیدگاه نمادین نیز دارای بار ‏معنایی مشابهی می باشند.‏

کلمات کلیدی : مذهب شیعه مسجد جامع یزد مسجد گوهرشاد نقوش تزئینی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : هنرهای ایرانی اسلامی
محل انتشار : سومین کنفرانس بین المللی معماری، عمران،شهرسازی،محیط زیست و افق های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب
آدرس وب سایت کنفرانس : 3icacu.ir
کد IOI مقاله : XGCA-KHHBZ
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XGCA-KHHBZ

سایر مقالات محل انتشار
  1. بررسی مقاومت فشاری بتن با استفاده از هوش مصنوعی
  2. تحلیل معنای حیوانات در مجموعه‌ کاپریس‌های گویا
  3. بررسی کاربرد طاق در نواحی گرم و خشک ایران
  4. برسی تاثیرات ترکیب شکل و فرم بنا در مصرف انرژی (اقلیم گرم و مرطوب)
  5. مطالعه‌ای بر رمز گرایی در زیبایی شناسی هنر اسلامی، ویژة آثار استاد جلیل ضیاء پور
  6. برسي الگوي معماری بومی اقلیم گرم و مرطوب (نمونه موردی بندر لافت)
  7. بررسی تاثیرات نور بر خلق زیبایی در معماری ایرانی مبتنی بر حکمت و هویت اسلامی
  8. بررسی رفتار دال بتنی مجوف تحت بار انفجار
  9. اهمیت زیباسازی در فضای شهری
  10. بررسی علل ریزش و تخریب سیکا در سازه های آبی شوشتر
  11. تحلیل رفتار مخزن بتنی با در نظر گرفتن اندرکنش خاک – سازه و سیال – سازه تحت اثر زلزله های میدان دور و نزدیک
  12. ارزیابی شاخص‌های موثر بر سرزندگی فضاهای شهری (نمونه مطالعاتی: بلوار نوبهار، شهر کرمانشاه)
  13. واکاوی نقش تهاتر در معاملات املاک و مستغلات شهرداری های کشور ایران
  14. ارزیابی علل بروز تاخیرات و الویت بندی آن ها در پروژه های عمرانی
  15. بررسی کیفیت و مطلوبیت استفاده از پارک‌ها در محلات مختلف شهر تبریز با تاکید بر شرایط اجتماعی- اقتصادی حاکم بر آن‌ها