بررسی نقش نگاره یزدی بندی در تزئینات معماری ایرانی

مهدی علی یاری1

چکیده :
پیشــرفت، ترقــی و گســترش هنــر اســامی در طــول ســال ها، بــه وجــود آورنــده طیف وســیعی از الگوهــای هندســی دو بعدی و ســه بعدی در معماری اســامی بوده اســت و در این میــان، ایران نقــش مهمــی در گســترش هندســه در معمــاری جهــان اسلام داشــته اســت[1] . تزیینات هندســی، یکی از اصول معمــاری ایران در دوران اسلامی اســت کــه در بســیاری آثــار فاخــر و میــراث فرهنگی هنری آن کاربرد داشــته اســت. نقــوش تزیینی به شــکل دوبعدی در قالب منســوجات، ســفالینه ها و در معماری به شــکل کاشــی¬ کاری هندســی(گره) یــا گیاهــی و کتیبه هــای بنایــی در ســردر بناهــا، تاق¬هــا، ایوان¬ها و محراب¬ها اســتفاده شــده اســت و گاهی نیــز در قالــب نقــوش ســه بعدی (کاربنــدی) بــه شــکل مقرنــس، رســمی بندی و یزدی بنــدی در پوشــش آســمانه تالارها، فضــای داخلــی گنبدخانه هــا و بــه صــورت نیــمکار در پوشــش تاق¬هــا و ایوان ها قابل مشــاهده اســت.یزدی‌بندی واژه‌ای فارسی برای گنبد داخلی و تزئینات ایوان است[2]. «یزدی بندی» در اصل نوع ایرانی تزئینات دیوار یا سقف است که برای اتصال یکنواخت چارچوب مستطیلی بنا با سقف طاقدار به‌کار‌ می‌رود. اما، یزدی‌بندی تنها به عنوان تزئینات داخلی گنبد کاربرد ندارد. بلکه، در ایوان‌ها نیز دیده‌ می‌شود. بعنوان‌مثال، این باور عام وجود داشته که چه در بناهای منفرد و چه در مجتمع‌های بزرگ، یزدی‌بندی نقش مهمی را در آرایش معماری ایرانی ایفا‌ می‌کرده است.این تزئینات از حیث اندازه، نوع و مصالح بکاررفته بسیار متنوع‌اند. ازاین‌حیث، ما بر آن شدیم تا کاربردپذیری و مناسبت این تزئینات گنبد داخلی را بیازماییم. برای سالیان متمادی، نگاره «یزدی‌بندی» به عنوان نگاره زینتی برای فضاهای داخلی به‌کار‌ می‌رفت. در تاریخ، یزدی‌بندی را هیچ‌گاه الگوی سازه‌ای ندانسته‌اند[3] با وجود مطالعات متعدد موجود درباره این تزئینات ایرانی، همچنان مورفولوژی معماری، گونه‌شناسی، بافتار هندسی، و حتی واژگانی فنی آن به‌طور کامل مشخص نشده است. می‌توان دستی در مطالعه خصوصیات این نگاره ایرانی داشت تا مفاهیم معاصری برای طرح‌ها و اصول سنتی تزئینات سبک‌های معماری یافت. افزون براین، این نقش هندسی شکل‌گرفته می‌تواند به‌طور قیاسی در واکاوی و فهم اساس انواع گوناگون تزئینات معماری ایرانی استفاده شود. از سویی دیگر، می‌توان گفت این هندسه از ویژگی‌های اصلی ترکیب معماری ایرانی‌ست. استفاده از نگاره‌های هندسی شکل‌گرفته در گذشته برای معماری بومی نتیجه‌بخش نیست. اما، جستجوی هندسه‌های مبتکرانه یکی از موضوعات جالب‌توجه در معماری معاصر بوده است[4] هندسه تزئینی در معماری ایرانی به دو شکل کاربرد دارد:علمی و عملی. علم هندسه مبانی نظری، و ابعاد عملی‌اش شیوه‌های مفهومی، فلسفی و عرفانی را در بر‌ می‌گیرد که معماران ایرانی از آن در خلق شاهکارهای معماری بهره گرفته‌اند. بااین‌حال، مطالعه تأثیر هندسه بر شکل‌دهی معماری ایرانی بسیار با کم‌توجهی روبرو بوده است.

کلمات کلیدی : نگاره یزدی بندی معماری ایرانی تزئینات گنبد هندسه یزدی بندی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری ( کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس سالانه معماری، شهرسازی، هنر، طراحی صنعتی، ساخت و فناوری حکمت بنیان
آدرس وب سایت کنفرانس : icahu.com
کد IOI مقاله : XKHB-AZCKZC
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XKHB-AZCKZC

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. تاثیر فناوری دیجیتال بر هویت و فرهنگ در طراحی معماری
  2. نقش‌ فناوری های دیجیتال (اینترنت اشیا و هوش مصنوعی) در توسعه شهرهای هوشمند و لجستیک پایدار
  3. Analysis of biophilic architecture based on thermal comfort and energy saving in indoor spaces
  4. اثرات تغییرت آب و هوایی بر تقاضای انرژی ساختمان و آسایش حرارتی در ساختمان ها
  5. Sustainable Development and Energy Efficiency Requirements in Buildings
  6. نقش رضایت شغلی بر بهبود عملکرد سازمانی
  7. The Impact of Green Marketing on Consumer Purchase Intention: The Moderating Role of Environmental Knowledge
  8. The Impact of Electronic Word of Mouth Advertising on Purchase Intention with the Role of Trust
  9. Environmental Protection in the Construction Industry for Achieving Sustainable ‎Development
  10. بررسی نقش نگاره یزدی بندی در تزئینات معماری ایرانی
  11. Intelligent Energy Management Analysis for Thermal Comfort in Commercial Complexes
  12. Examining the Relationship Between the Language of Art and Architecture in the Process of Understanding Urban Space
  13. The Influence of Social and Cultural Control on the Motivation of Online Startups
  14. Components of Sustainable Design in Special Ecological Areas
  15. تحلیل نقش هویت مکان در شکل‌گیری و تحول المان های شهری: مطالعه‌ای بر شهرهای معاصر
سایر مقالات محل انتشار
  1. بررسی مدرنیته شدن معماری و شهرسازی
  2. بررسی وضعیت و بحران هویت در معماری و شهرسازی معاصر
  3. بررسی خصلت های نوگرایی در آثار زنان نقاش معاصر ایران دهه 40 و 50 با تأکید بر نوآوری در فرم مبتنی بر نظریه فرمالیستی (بلومزبری)
  4. ‌متاورس؛ دگرگونی و توسعه پایدار در مواضع معماری، شهرسازی، اجتماعی و فضای انسان‌‌ساخت
  5. هنر معماری، حکمت اشراق و شناخت نور (با رویکرد بهره‌گیری از نور طبیعی در بنا)
  6. بررسی مرگِ مولف در چیدمانِ سرزمینِ هیچ کس اثر کریستین بولتانسکی با تکیه بر آرای رولان بارت
  7. بررسی روش‌های تشخیص و ارزیابی آسیب‌پذیری‌های شبکه انتقال آب شرب
  8. اثر فرم ساختمان بر دریافت بهره حرارت خورشیدی: مقایسه ساختمان‌های بانک کار و پست مکانیزه در تهران
  9. مروری بر آسایش حرارتی در فضای باز و عوامل تاثیرگذار بر آن
  10. کنکاشی به تأثیر عوامل محیطی بر یادگیری مشارکتی و مطالعه ی جمعی در آموزش معماری
  11. بررسی اهمیت توسعه فضای سبز در جوامع شهری و نقش آن در ارتقای زندگی شهروندی و کاهش مخاطرات شهرنشینی
  12. تاثیر روانی معماری سنتی بر روی گردشگر
  13. تکامل و اهمیت عکاسی معماری با تمرکز بر مؤلفه‏های مؤثر بر آن
  14. تأثیر آشنایی هنرمندان معاصر با تکنولوژی های فناورانه و دیجیتال در تولید و ترویج آثار هنری مدرن
  15. تأثیر حمایت از صنایع دستی بومی در ترویج و حفظ فرهنگ منطقه ای و اقتصاد پایدار