بررسی نقش راهبردهای طراحی معماری قلعه‌های تاریخی - نظامی در تحقق اصول پدافند غیرعامل: مطالعه موردی قلعه فتح‌آباد کرمان

حسين فلاح1

چکیده :
پدافند غیرعامل به‌عنوان رویکردی راهبردی در کاهش آسیب‌پذیری محیط مصنوع در برابر تهدیدات، در سال‌های اخیر به یکی از محورهای اصلی پژوهش‌های معماری و شهرسازی تبدیل شده است. در این میان، معماری قلعه‌های تاریخی - نظامی ایران واجد مجموعه‌ای از راهبردهای کالبدی و فضایی است که می‌تواند ظرفیت‌های بالایی برای تحقق اصول پدافند غیرعامل باشد. هدف این پژوهش بررسی نقش راهبردهای طراحی معماری در تحقق اصول پدافند غیرعامل در قلعه‌های تاریخی- نظامی با تأکید بر قلعه فتح‌آباد کرمان است. پژوهش حاضر از نوع کاربردی و با رویکرد کیفی و روش توصیفی- تحلیلی انجام شده است. گردآوری داده‌ها از طریق مطالعات اسنادی، بررسی منابع تاریخی معتبر و برداشت میدانی از ساختار فضایی و عناصر کالبدی قلعه مورد مطالعه صورت گرفته است. در گام نخست، مؤلفه‌های طراحی معماری مرتبط با پدافند غیرعامل بر اساس ادبیات پژوهش، استخراج و در قالب چارچوبی تحلیلی طبقه‌بندی شد. سپس این مؤلفه‌ها در قلعه فتح‌آباد مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان می‌دهد که مؤلفه‌هایی نظیر سازماندهی فضایی درون‌گرا، استقرار لایه‌های دفاعی متوالی، کنترل سلسله‌مراتب دسترسی، استحکام مصالح بومی، ایجاد اشراف بصری گسترده و تراکم کالبدی، نقشی مؤثر در کاهش آسیب‌پذیری، افزایش تاب‌آوری و تحقق عمق دفاعی ایفا کرده‌اند. یافته‌ها بیانگر آن است که راهبردهای طراحی معماری در این قلعه نه‌تنها پاسخگوی نیازهای دفاعی زمان خود بوده، بلکه با اصول معاصر پدافند غیرعامل نیز هم‌راستاست و می‌تواند مبنایی برای بازخوانی تجربیات تاریخی در طراحی فضاهای ایمن امروزی فراهم آورد.

کلمات کلیدی : طراحی معماری قلعه‌های تاریخی نظامی پدافند غیرعامل قلعه فتح‌آباد کرمان


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری ( کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ABCKEA
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ABCKEA

سایر مقالات محل انتشار
  1. آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
  2. مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
  3. هستی‌شناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
  4. حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
  5. ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
  6. بررسی تأثیر طراحی بهینه وال‌پست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازه‌ای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
  7. واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانه‌های تاریخی به آتریوم
  8. الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
  9. تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
  10. طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
  11. زیبایی‌شناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
  12. A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
  13. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های دهم تا سیزدهم
  14. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم
  15. تحلیل هندسی محراب‌های مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه