تحلیل نشانه‌شناختی مساجد معاصر تهران و تأثیر آن بر ادراک کاربر و تقویت حس تعلق

شهریار قره باغی1 یاشار اصلانیان2 علی شکوهی3

چکیده :
معماری مساجد معاصر تهران در دهه‌های اخیر با چالشی اساسی مواجه شده است؛ بسیاری از این فضاها اگرچه از نظر کالبدی و عملکردی قابل‌قبول‌اند، اما در انتقال معانی فرهنگی، هویتی و نمادین مرتبط با سنت معماری اسلامی-ایرانی دچار ضعف‌اند. این مسئله موجب شده است که تجربه کاربران از فضا، به‌ویژه از نظر ادراک معنایی، کیفیت حضور و حس تعلق، کاهش یابد. فاصله گرفتن برخی مساجد جدید از زبان نمادین و نظام معنایی معماری سنتی، پرسشی بنیادین را مطرح می‌کند: معماری مساجد معاصر تا چه اندازه می‌تواند پیام‌های نهفته در فرم و نماد را به کاربران منتقل کند؟. بر این اساس، پژوهش حاضر با هدف تحلیل نشانه‌شناختی عناصر کالبدی، فضایی و نمادین مساجد معاصر تهران و تبیین تأثیر آن‌ها بر ادراک کاربر و تقویت حس تعلق انجام شده است. روش تحقیق کیفی و از نوع اسنادی-تحلیلی است. داده‌ها از طریق منابع کتابخانه‌ای، اسناد معماری، متون علمی و بررسی نمونه‌های تصویری گردآوری شده و بر پایه رویکرد نشانه‌شناسی معماری تحلیل شده‌اند تا لایه‌های معنایی و پیام‌های نهفته در سازمان فضایی و فرم‌های معماری استخراج شود. یافته‌ها نشان می‌دهد که معماری مساجد معاصر شامل سه سطح اصلی معناست: لایه کالبدی، لایه فضایی و لایه نمادین-معنایی. تعامل این لایه‌ها در صورت انسجام مفهومی، می‌تواند تجربه حسی و معنایی کاربران را ارتقا داده و حس تعلق آن‌ها را تقویت کند. نتایج نشان می‌دهد که هرچه عناصر نمادین و سازمان فضایی با ذهنیت و پیش‌زمینه فرهنگی کاربران هماهنگ‌تر باشد، کیفیت ادراک و تعلق فضایی آنان بیشتر می‌شود. این پژوهش تأکید می‌کند که توجه به نشانه‌ها، نمادها و سازمان فضایی معنادار در طراحی مساجد معاصر، نقشی کلیدی در ارتقای هویت، تجربه کاربر و افزایش حس تعلق دارد.

کلمات کلیدی : مساجد معاصر نماد نشانه شناسی ادراک حس تعلق


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری ( کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ABEBZD
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ABEBZD

سایر مقالات محل انتشار
  1. آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
  2. مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
  3. هستی‌شناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
  4. حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
  5. ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
  6. بررسی تأثیر طراحی بهینه وال‌پست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازه‌ای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
  7. واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانه‌های تاریخی به آتریوم
  8. الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
  9. تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
  10. طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
  11. زیبایی‌شناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
  12. A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
  13. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های دهم تا سیزدهم
  14. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم
  15. تحلیل هندسی محراب‌های مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه