مروری بر رویکردهای نوین برنامه‌ریزی کاربری زمین شهری با تأکید بر توسعه پایدار و تاب‌آوری در شهرهای ایران

یاسر پرویزی1 محمد الماسی2

چکیده :
با گسترش شهرنشینی و افزایش فشار بر منابع طبیعی، برنامه‌ریزی کاربری زمین شهری نیازمند بازنگری در مبانی نظری و ابزارهای عملی برای پاسخ به چالش‌های پایداری و تاب‌آوری است. در دهه‌های اخیر، رویکردهای نوینی مانند رشد هوشمند، توسعه مبتنی بر حمل‌ونقل همگانی، نوشهرسازی، شهر فشرده و زیرساخت‌های سبز-آبی به‌عنوان جایگزین الگوهای سنتی کاربری زمین مطرح شده‌اند. هدف این مقاله، مرور نظام‌مند و تحلیل انتقادی ادبیات علمی مرتبط با رویکردهای نوین برنامه‌ریزی کاربری زمین شهری با تأکید بر دو مفهوم توسعه پایدار و تاب‌آوری در بستر شهرهای ایران است. این مرور با جست‌وجو در پایگاه‌های علمی فارسی و انگلیسی و با استفاده از پروتکل PRISMA، ۸۴ مقاله و کتاب معتبر را در بازه زمانی ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۲ شمسی (۲۰۱۵ تا ۲۰۲۳ میلادی) مورد تحلیل قرار داد. یافته‌ها نشان می‌دهد ادبیات موضوع در چهار محور اصلی «ادغام پایداری و تاب‌آوری در کاربری زمین»، «رویکردهای مبتنی بر فرم شهری فشرده و ترکیبی»، «حکمروایی و مشارکت در برنامه‌ریزی کاربری زمین» و «بومی‌سازی رویکردها در شهرهای ایران» قابل دسته‌بندی است. در شهرهای ایران، به‌رغم پیشرفت‌های نظری، شکاف عمده‌ای میان اهداف کلان پایداری و سازوکارهای اجرایی برنامه‌ریزی کاربری زمین دیده می‌شود که ناشی از ضعف یکپارچگی نهادی، غلبه رویکردهای کالبدی-فنی و کم‌توجهی به ظرفیت‌های محلی و تاب‌آوری تطبیقی است. همچنین، برنامه‌ریزی کاربری زمین در ایران هنوز به‌طور کامل از مؤلفه‌های تاب‌آوری در برابر مخاطرات طبیعی و تغییرات اقلیمی بهره‌مند نشده است. نتیجه‌گیری مقاله بر ضرورت گذار از برنامه‌ریزی ایستا به برنامه‌ریزی کاربری زمین تطبیقی و منعطف تأکید دارد و پیشنهادهایی برای پژوهش‌های آتی و سیاست‌گذاری شهری ارائه می‌نماید.

کلمات کلیدی : برنامه‌ریزی کاربری زمین شهری توسعه پایدار شهری تاب‌آوری شهری رویکردهای نوین برنامه‌ریزی شهرهای ایران


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی شهرسازی و توسعه شهري( کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ABEHGF
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ABEHGF

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. شناسایی پهنه های مناسب توسعه شهری و روستایی با استفاده از ارزیابی توان اکولوژیک نمونه موردی استان خراسان شمالی
  2. From Urban Planning to Urban Resilience: Post-COVID Design Principles for Smart Cities
  3. Management of urban water and sewage network using GIS
  4. Diversifying Income Streams in Desert Cities: A Pathway to Economic Resilience
  5. role of 5g technology in realizing a smart city
  6. The Effects of the Happy City on the Future of Sustainable Development
  7. Smart Cities and Cross-Sector Collaboration: A Content Analysis of Public-Private Partnerships
  8. Transforming Energy Systems in Smart Cities: A Review of Blockchain and Peer-to-Peer Energy Trading
  9. Serverless Computing: A Survey of Architectural Approaches, Implementation Patterns, and Deployment Strategies
  10. Microservices Architecture: A Comprehensive Review of Advantages, Challenges, and Best Practices
  11. The Influence of COVID-19 on Urban Design: Lessons Learned and Future Implications
  12. بررسی و مقایسه آلاینده¬های (CO - O3 - PM10)در ایستگاه¬های سنجش آلودگی هوا در داخل و خارج محدوده زوج و فرد در غرب تهران
  13. ارائه استانداردها و برنامه های فیزیکی طراحی تالار تئاتر با رويكرد ارتقاي استفاده پذیری
  14. Principles of building design in dry and semi-desert climate with emphasis on new technologies
  15. Eco-City Planning and Sustainable Urban Design Principles for a Low-Carbon Future
سایر مقالات محل انتشار
  1. آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
  2. مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
  3. هستی‌شناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
  4. حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
  5. ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
  6. بررسی تأثیر طراحی بهینه وال‌پست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازه‌ای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
  7. واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانه‌های تاریخی به آتریوم
  8. الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
  9. تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
  10. طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
  11. زیبایی‌شناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
  12. A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
  13. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های دهم تا سیزدهم
  14. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم
  15. تحلیل هندسی محراب‌های مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه