جستجو
کاربست اصول شهرسازی اسلامی در برنامهریزی شهرهای ۱۵ دقیقهای با تأکید بر عدالت، پیادهمداری و همسایگی
احسان کبکی1
چکیده :
شهر ۱۵ دقیقهای در ادبیات معاصر برنامهریزی شهری بهعنوان پاسخی به پراکندگی فضایی، وابستگی به خودرو، نابرابری دسترسی و شکنندگی زیستمحیطی مطرح شده است. با این حال، بخش قابل توجهی از این ادبیات در بستر شهرهای اروپایی و آمریکای شمالی شکل گرفته و کمتر به سنتهای فضایی، اخلاقی و اجتماعی شهرهای ایرانی ـ اسلامی توجه کرده است. مقاله حاضر با رویکرد مرور ساختاریافته انتقادی، امکان بازخوانی اصول شهرسازی اسلامی را برای برنامهریزی شهرهای ۱۵ دقیقهای با تمرکز بر عدالت، پیادهمداری و همسایگی بررسی میکند. هدف مقاله، نه همسانسازی ساده میان یک مفهوم جدید و یک سنت تاریخی، بلکه سنجش ظرفیتها، تنشها و حدود ترجمه مفهومی میان آنهاست. مرور ادبیات نشان میدهد که مفهوم شهر ۱۵ دقیقهای بر نزدیکی عملکردی، اختلاط کاربری، دسترسی روزمره و کاهش سفرهای موتوری تأکید دارد، در حالی که شهرسازی اسلامی علاوه بر سازمان فضایی خردمقیاس، بر حق همسایگی، سلسلهمراتب قلمرو، حریم، پیوند مسجد و بازار، عدالت در توزیع منفعت و مسئولیت اجتماعی فضا تکیه میکند. یافتهها نشان میدهد که پیوند این دو حوزه میتواند شهر ۱۵ دقیقهای را از الگوی صرفاً دسترسیمحور به چارچوبی اخلاقی ـ فضایی برای ساماندهی زندگی روزمره تبدیل کند؛ اما این پیوند با چالشهایی مانند خطر نوستالژی تاریخی، تقلیل اصول اسلامی به فرم کالبدی، نادیدهگرفتن جنسیت، تفاوتهای طبقاتی و ضعف دادههای تجربی روبهروست. مقاله در پایان، چارچوبی مفهومی پیشنهاد میکند که سه لایه هنجاری، فضایی و اجرایی را به هم متصل میسازد و نشان میدهد چگونه عدالت فضایی، پیادهمداری و همسایگی میتوانند بهعنوان محورهای عملیاتی در برنامهریزی محلات ۱۵ دقیقهای ایرانی ـ اسلامی بهکار گرفته شوند.
کلمات کلیدی : شهر ۱۵ دقیقهای شهرسازی اسلامی عدالت فضایی پیادهمداری همسایگی محله ایرانی ـ اسلامی دسترسی روزمره برنامهریزی شهری
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی شهرسازی و توسعه شهري( کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ABFFHK
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ABFFHK
سایر مقالات ارائه دهنده
- شناسایی پهنه های مناسب توسعه شهری و روستایی با استفاده از ارزیابی توان اکولوژیک نمونه موردی استان خراسان شمالی
- From Urban Planning to Urban Resilience: Post-COVID Design Principles for Smart Cities
- Management of urban water and sewage network using GIS
- Diversifying Income Streams in Desert Cities: A Pathway to Economic Resilience
- role of 5g technology in realizing a smart city
- The Effects of the Happy City on the Future of Sustainable Development
- Smart Cities and Cross-Sector Collaboration: A Content Analysis of Public-Private Partnerships
- Transforming Energy Systems in Smart Cities: A Review of Blockchain and Peer-to-Peer Energy Trading
- Serverless Computing: A Survey of Architectural Approaches, Implementation Patterns, and Deployment Strategies
- Microservices Architecture: A Comprehensive Review of Advantages, Challenges, and Best Practices
- The Influence of COVID-19 on Urban Design: Lessons Learned and Future Implications
- بررسی و مقایسه آلاینده¬های (CO - O3 - PM10)در ایستگاه¬های سنجش آلودگی هوا در داخل و خارج محدوده زوج و فرد در غرب تهران
- ارائه استانداردها و برنامه های فیزیکی طراحی تالار تئاتر با رويكرد ارتقاي استفاده پذیری
- Principles of building design in dry and semi-desert climate with emphasis on new technologies
- Eco-City Planning and Sustainable Urban Design Principles for a Low-Carbon Future
سایر مقالات محل انتشار
- آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
- مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
- هستیشناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
- حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
- ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
- بررسی تأثیر طراحی بهینه والپست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازهای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
- واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانههای تاریخی به آتریوم
- الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
- تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
- طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
- زیباییشناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
- A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
- تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دورههای دهم تا سیزدهم
- تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دورههای چهاردهم تا هفدهم
- تحلیل هندسی محرابهای مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه