بازخوانی اصول شهرسازی اسلامی در مواجهه با چالش‌های شهر هوشمند، عدالت فضایی و حکمرانی داده‌محور

میلاد عباس زاده،1 شیرین طغیانی خوراسگانی2

چکیده :
گسترش شهر هوشمند، برنامه‌ریزی شهری را از سطح مداخله‌های کالبدی و خدماتی به قلمرو تصمیم‌گیری داده‌محور، الگوریتمی و شبکه‌ای منتقل کرده است. این جابه‌جایی، در کنار فرصت‌هایی مانند پایش بهتر زیرساخت‌ها، بهینه‌سازی خدمات و افزایش ظرفیت پاسخ‌گویی، پرسش‌هایی جدی درباره عدالت فضایی، حریم خصوصی، مالکیت و حکمرانی داده، مشارکت شهروندی و نسبت فناوری با ارزش‌های فرهنگی ـ اخلاقی پدید آورده است. مقاله حاضر با تمرکز بر شهرسازی اسلامی، می‌کوشد نشان دهد اصولی مانند عدالت، مصلحت عمومی، حرمت حریم، همسایگی، مسئولیت اجتماعی، شورا و تعادل میان حق فردی و خیر جمعی چگونه می‌توانند در مواجهه با چالش‌های شهر هوشمند بازخوانی شوند. روش مقاله، مرور دامنه‌ای ساختاریافته همراه با سنتز انتقادی ادبیات است. در این رویکرد، آثار نظری و تجربی مرتبط با شهرسازی اسلامی، شهر هوشمند، عدالت فضایی، حکمرانی هوشمند و حکمرانی داده‌محور در بازه غالب ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۶ بررسی می‌شوند و منابع کلاسیک پیش از این بازه فقط در مواردی وارد می‌شوند که برای بنیان نظری بحث ضروری باشند. یافته‌ها نشان می‌دهد سه تقلیل‌گرایی در ادبیات موجود مانع شکل‌گیری چارچوبی جامع شده است: تقلیل شهرسازی اسلامی به فرم تاریخی، تقلیل شهر هوشمند به فناوری و تقلیل عدالت فضایی به توزیع کمی خدمات. مقاله با عبور از این سه تقلیل، چارچوبی چهارلایه پیشنهاد می‌کند که در آن لایه هنجاری ـ اخلاقی، لایه فضایی ـ توزیعی، لایه حکمرانی داده و لایه نهادی ـ مشارکتی به‌صورت پیوسته عمل می‌کنند. نتیجه اصلی مقاله آن است که شهر هوشمند عادلانه در زمینه اسلامی نه با افزودن فناوری به شهر سنتی و نه با الصاق نمادهای فرهنگی به زیرساخت دیجیتال شکل می‌گیرد، بلکه نیازمند بازطراحی رابطه میان داده، فضا، حق، مسئولیت و اعتماد عمومی است.

کلمات کلیدی : شهرسازی اسلامی شهر هوشمند عدالت فضایی حکمرانی داده‌محور عدالت دیجیتال حق به شهر اخلاق داده حکمرانی شهری


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی شهرسازی و توسعه شهري( کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ABFFKZ
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ABFFKZ

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. شناسایی پهنه های مناسب توسعه شهری و روستایی با استفاده از ارزیابی توان اکولوژیک نمونه موردی استان خراسان شمالی
  2. From Urban Planning to Urban Resilience: Post-COVID Design Principles for Smart Cities
  3. Management of urban water and sewage network using GIS
  4. Diversifying Income Streams in Desert Cities: A Pathway to Economic Resilience
  5. role of 5g technology in realizing a smart city
  6. The Effects of the Happy City on the Future of Sustainable Development
  7. Smart Cities and Cross-Sector Collaboration: A Content Analysis of Public-Private Partnerships
  8. Transforming Energy Systems in Smart Cities: A Review of Blockchain and Peer-to-Peer Energy Trading
  9. Serverless Computing: A Survey of Architectural Approaches, Implementation Patterns, and Deployment Strategies
  10. Microservices Architecture: A Comprehensive Review of Advantages, Challenges, and Best Practices
  11. The Influence of COVID-19 on Urban Design: Lessons Learned and Future Implications
  12. بررسی و مقایسه آلاینده¬های (CO - O3 - PM10)در ایستگاه¬های سنجش آلودگی هوا در داخل و خارج محدوده زوج و فرد در غرب تهران
  13. ارائه استانداردها و برنامه های فیزیکی طراحی تالار تئاتر با رويكرد ارتقاي استفاده پذیری
  14. Principles of building design in dry and semi-desert climate with emphasis on new technologies
  15. Eco-City Planning and Sustainable Urban Design Principles for a Low-Carbon Future
سایر مقالات محل انتشار
  1. آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
  2. مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
  3. هستی‌شناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
  4. حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
  5. ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
  6. بررسی تأثیر طراحی بهینه وال‌پست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازه‌ای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
  7. واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانه‌های تاریخی به آتریوم
  8. الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
  9. تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
  10. طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
  11. زیبایی‌شناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
  12. A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
  13. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های دهم تا سیزدهم
  14. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم
  15. تحلیل هندسی محراب‌های مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه