بازاندیشی برنامه‌ریزی مسکن استطاعت‌پذیر در شهرهای فشرده؛ مروری بر پیوند سیاست زمین، تراکم و عدالت فضایی

میلاد عباس زاده1 مریم رضائی2

چکیده :
فشرده‌سازی شهری اغلب به‌عنوان پاسخی به پراکندگی کالبدی، مصرف زمین، هزینه زیرساخت و وابستگی به خودرو مطرح شده است، اما رابطه آن با مسکن استطاعت‌پذیر نه خطی است و نه بدیهی. افزایش تراکم می‌تواند ظرفیت عرضه مسکن، کارایی زیرساخت و دسترسی فضایی را بهبود بخشد؛ با این حال، در غیاب سیاست زمین فعال، سازوکارهای ضدجابجایی، کنترل سوداگری و تضمین ماندگاری استطاعت‌پذیری، همان تراکم ممکن است به افزایش ارزش زمین، حذف گروه‌های کم‌درآمد و بازتولید نابرابری فضایی بینجامد. این مقاله با هدف بازاندیشی برنامه‌ریزی مسکن استطاعت‌پذیر در شهرهای فشرده، ادبیات نظری و تجربی مرتبط با سه حوزه سیاست زمین، تراکم شهری و عدالت فضایی را به‌صورت انتقادی مرور و سنتز می‌کند. نوع مرور، «مرور دامنه‌ای ـ ساختاریافته با سنتز انتقادی» است؛ رویکردی که امکان ترکیب مطالعات نظری، تجربی، سیاستی و روش‌شناختی را بدون تقلیل موضوع به شمارش مطالعات فراهم می‌سازد. مقاله، به‌جای ساختن آمار صوری از فرایند انتخاب منابع، منطق جست‌وجو، معیارهای ورود و خروج، شیوه استخراج داده‌ها و چارچوب تحلیل را شفاف گزارش می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد که ادبیات موجود در چهار تنش اصلی متمرکز است: نخست، تفاوت میان استطاعت‌پذیری اسمی و استطاعت‌پذیری سکونتی؛ دوم، فاصله میان تراکم کالبدی و تراکم عدالت‌محور؛ سوم، نقش دوگانه مقررات زمین در مهار یا تشدید کمیابی؛ و چهارم، شکاف میان تولید واحد مسکونی و تضمین حق ماندن در مکان. مقاله در پایان، چارچوبی با عنوان «چرخه عدالت‌محور زمین ـ تراکم ـ استطاعت‌پذیری» پیشنهاد می‌کند که سیاست زمین، تراکم مشروط، ابزارهای ارزش‌افزوده زمین، حفاظت اجتماعی، تنوع تصرف و پایش عدالت فضایی را به‌صورت یکپارچه در برنامه‌ریزی مسکن شهری قرار می‌دهد.

کلمات کلیدی : مسکن استطاعت‌پذیر شهر فشرده سیاست زمین تراکم شهری عدالت فضایی ارزش‌افزوده زمین پهنه‌بندی شمول‌گرا جابجایی سکونتی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی شهرسازی و توسعه شهري( کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ABFFKA
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ABFFKA

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. شناسایی پهنه های مناسب توسعه شهری و روستایی با استفاده از ارزیابی توان اکولوژیک نمونه موردی استان خراسان شمالی
  2. From Urban Planning to Urban Resilience: Post-COVID Design Principles for Smart Cities
  3. Management of urban water and sewage network using GIS
  4. Diversifying Income Streams in Desert Cities: A Pathway to Economic Resilience
  5. role of 5g technology in realizing a smart city
  6. The Effects of the Happy City on the Future of Sustainable Development
  7. Smart Cities and Cross-Sector Collaboration: A Content Analysis of Public-Private Partnerships
  8. Transforming Energy Systems in Smart Cities: A Review of Blockchain and Peer-to-Peer Energy Trading
  9. Serverless Computing: A Survey of Architectural Approaches, Implementation Patterns, and Deployment Strategies
  10. Microservices Architecture: A Comprehensive Review of Advantages, Challenges, and Best Practices
  11. The Influence of COVID-19 on Urban Design: Lessons Learned and Future Implications
  12. بررسی و مقایسه آلاینده¬های (CO - O3 - PM10)در ایستگاه¬های سنجش آلودگی هوا در داخل و خارج محدوده زوج و فرد در غرب تهران
  13. ارائه استانداردها و برنامه های فیزیکی طراحی تالار تئاتر با رويكرد ارتقاي استفاده پذیری
  14. Principles of building design in dry and semi-desert climate with emphasis on new technologies
  15. Eco-City Planning and Sustainable Urban Design Principles for a Low-Carbon Future
سایر مقالات محل انتشار
  1. آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
  2. مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
  3. هستی‌شناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
  4. حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
  5. ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
  6. بررسی تأثیر طراحی بهینه وال‌پست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازه‌ای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
  7. واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانه‌های تاریخی به آتریوم
  8. الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
  9. تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
  10. طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
  11. زیبایی‌شناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
  12. A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
  13. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های دهم تا سیزدهم
  14. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم
  15. تحلیل هندسی محراب‌های مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه