بررسی ظرفیت آموزه‌های اسلامی در کاهش مصرف‌گرایی فضایی، تاب‌آوری محیطی و توسعه شهری کم‌کربن

محمدرضا فروغی ابری1 شیرین طغیانی خوراسگانی2

چکیده :
مصرف‌گرایی فضایی، فراتر از مصرف کالا، به شیوه‌هایی اشاره دارد که در آن زمین، زیربنا، انرژی، سطح اشغال، جابه‌جایی موتوری و فضاهای شهری به‌صورت فزاینده و نابرابر مصرف می‌شوند. این پدیده در شهرهای معاصر، به‌ویژه در الگوهای پراکنده‌رویی، وابستگی به خودرو، افزایش سطح زیربنای سرانه، کالایی‌شدن فضا و تضعیف فضاهای عمومی، با افزایش انتشار کربن و کاهش تاب‌آوری محیطی پیوند می‌یابد. مقاله حاضر با هدف بررسی انتقادی ظرفیت آموزه‌های اسلامی در مهار مصرف‌گرایی فضایی، تقویت تاب‌آوری محیطی و پشتیبانی از توسعه شهری کم‌کربن تدوین شده است. روش مقاله، مرور دامنه‌ای ـ انتقادی ساختاریافته است که با الهام از منطق PRISMA و PRISMA-ScR طراحی شده و ادبیات میان‌رشته‌ای حوزه‌های اخلاق اسلامی محیط‌زیست، مصرف پایدار، تاب‌آوری شهری، فرم شهری و برنامه‌ریزی کم‌کربن را به‌صورت مقایسه‌ای و سنتزی تحلیل می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد آموزه‌هایی مانند اعتدال، قناعت، نهی از اسراف و تبذیر، عدالت، امانت‌داری، حق‌الناس، عمران زمین و مسئولیت بین‌نسلی ظرفیت هنجاری مهمی برای بازتعریف نسبت شهروند، فضا و محیط دارند؛ بااین‌حال، این ظرفیت تنها زمانی اثرگذار می‌شود که از سطح توصیه اخلاقی به ابزارهای برنامه‌ریزی، شاخص‌سازی، حکمرانی، طراحی شهری و ارزیابی کربن ترجمه شود. مرور ادبیات همچنین آشکار می‌کند که مطالعات اسلامی محیط‌زیست غالباً نظری و کمتر سنجش‌پذیر بوده‌اند، درحالی‌که مطالعات شهر کم‌کربن اغلب فنی و کم‌توجه به بنیان‌های فرهنگی و دینی رفتار فضایی‌اند. مقاله در پایان، چارچوبی تلفیقی با عنوان «حکمرانی فضایی بسنده، تاب‌آور و کم‌کربن» پیشنهاد می‌کند که پنج لایه ارزش‌های هنجاری، الگوهای رفتار فضایی، ابزارهای برنامه‌ریزی، سازوکارهای نهادی و نظام پایش کربن ـ تاب‌آوری را به هم متصل می‌سازد.

کلمات کلیدی : آموزه‌های اسلامی مصرف‌گرایی فضایی بسندگی فضایی تاب‌آوری محیطی شهر کم‌کربن حکمرانی شهری عدالت بین‌نسلی شهرسازی اسلامی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی شهرسازی و توسعه شهري( کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ABGADF
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ABGADF

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. شناسایی پهنه های مناسب توسعه شهری و روستایی با استفاده از ارزیابی توان اکولوژیک نمونه موردی استان خراسان شمالی
  2. From Urban Planning to Urban Resilience: Post-COVID Design Principles for Smart Cities
  3. Management of urban water and sewage network using GIS
  4. Diversifying Income Streams in Desert Cities: A Pathway to Economic Resilience
  5. role of 5g technology in realizing a smart city
  6. The Effects of the Happy City on the Future of Sustainable Development
  7. Smart Cities and Cross-Sector Collaboration: A Content Analysis of Public-Private Partnerships
  8. Transforming Energy Systems in Smart Cities: A Review of Blockchain and Peer-to-Peer Energy Trading
  9. Serverless Computing: A Survey of Architectural Approaches, Implementation Patterns, and Deployment Strategies
  10. Microservices Architecture: A Comprehensive Review of Advantages, Challenges, and Best Practices
  11. The Influence of COVID-19 on Urban Design: Lessons Learned and Future Implications
  12. بررسی و مقایسه آلاینده¬های (CO - O3 - PM10)در ایستگاه¬های سنجش آلودگی هوا در داخل و خارج محدوده زوج و فرد در غرب تهران
  13. ارائه استانداردها و برنامه های فیزیکی طراحی تالار تئاتر با رويكرد ارتقاي استفاده پذیری
  14. Principles of building design in dry and semi-desert climate with emphasis on new technologies
  15. Eco-City Planning and Sustainable Urban Design Principles for a Low-Carbon Future
سایر مقالات محل انتشار
  1. آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
  2. مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
  3. هستی‌شناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
  4. حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
  5. ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
  6. بررسی تأثیر طراحی بهینه وال‌پست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازه‌ای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
  7. واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانه‌های تاریخی به آتریوم
  8. الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
  9. تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
  10. طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
  11. زیبایی‌شناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
  12. A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
  13. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های دهم تا سیزدهم
  14. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم
  15. تحلیل هندسی محراب‌های مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه