پلتفرمی‌شدن زندگی شهری و بازتولید نابرابری فضایی–اجتماعی در کلان‌شهرها: مرور سیستماتیک مطالعات تجربی در کشورهای توسعه‌یافته

حسین صفری1

چکیده :
گسترش پلتفرم‌های دیجیتال در دهه اخیر موجب شکل‌گیری پدیده‌ای شده است که در ادبیات مطالعات شهری با عنوان «پلتفرمی‌شدن شهر» شناخته می‌شود. پلتفرم‌هایی مانند Uber، Airbnb، Deliveroo و سایر خدمات مبتنی بر اقتصاد گیگ نقش فزاینده‌ای در سازماندهی فعالیت‌های اقتصادی، اجتماعی و فضایی شهرها ایفا می‌کنند. با وجود ادعاهای مربوط به افزایش کارایی خدمات شهری و ایجاد فرصت‌های اقتصادی جدید، پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهد که این پلتفرم‌ها می‌توانند پیامدهای نابرابری‌زا در ساختار اجتماعی و فضایی شهرها داشته باشند. هدف پژوهش حاضر بررسی نظام‌مند مطالعات تجربی درباره تأثیر پلتفرمی‌شدن زندگی شهری بر بازتولید نابرابری فضایی–اجتماعی در کلان‌شهرهای کشورهای توسعه‌یافته است. این پژوهش با استفاده از روش مرور سیستماتیک ادبیات و بر اساس چارچوب PRISMA انجام شده است. داده‌های پژوهش از طریق جستجوی نظام‌مند در پایگاه‌های علمی Web of Science، Scopus، ScienceDirect و Google Scholar در بازه زمانی 2015 تا 2025 گردآوری شد. پس از غربالگری و اعمال معیارهای ورود، در نهایت 45 مطالعه تجربی برای تحلیل انتخاب شدند. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش تحلیل مضمون انجام شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که پلتفرمی‌شدن شهرها در چهار حوزه اصلی با بازتولید نابرابری فضایی–اجتماعی مرتبط است: نخست، گسترش پلتفرم‌های اجاره کوتاه‌مدت مانند Airbnb که در بسیاری از شهرها با افزایش قیمت مسکن و تشدید فرایند جنتریفیکیشن همراه بوده است؛ دوم، تغییر ساختار اشتغال شهری از طریق اقتصاد گیگ که به شکل‌گیری الگوهای جدیدی از اشتغال ناپایدار و فاقد حمایت اجتماعی منجر شده است؛ سوم، نابرابری فضایی در توزیع خدمات پلتفرمی که اغلب به تمرکز خدمات در مناطق ثروتمندتر شهر می‌انجامد؛ و چهارم، تمرکز داده‌های شهری در اختیار شرکت‌های پلتفرمی که می‌تواند توازن قدرت در حکمرانی شهری را تغییر دهد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که پلتفرمی‌شدن شهرها در چارچوب اقتصاد سیاسی سرمایه‌داری دیجیتال عمل کرده و در بسیاری از موارد به بازتولید یا تشدید نابرابری‌های شهری منجر می‌شود. بر این اساس، توسعه چارچوب‌های تنظیم‌گری مناسب برای فعالیت پلتفرم‌های دیجیتال و توجه به ابعاد عدالت فضایی در سیاست‌گذاری شهری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

کلمات کلیدی : پلتفرمی‌شدن شهر نابرابری فضایی اجتماعی اقتصاد پلتفرمی کلان‌شهرها مرور سیستماتیک حکمرانی شهری


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : فرهنگ، جامعه شناسی و روانشناسی شهری
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ABGHAE
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ABGHAE

سایر مقالات محل انتشار
  1. آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
  2. مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
  3. هستی‌شناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
  4. حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
  5. ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
  6. بررسی تأثیر طراحی بهینه وال‌پست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازه‌ای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
  7. واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانه‌های تاریخی به آتریوم
  8. الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
  9. تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
  10. طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
  11. زیبایی‌شناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
  12. A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
  13. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های دهم تا سیزدهم
  14. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم
  15. تحلیل هندسی محراب‌های مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه