تداوم و دگرگونی گفتمان قدرت در هنر ایران: تحلیل تطبیقی نقش‌برجسته ساسانی و کاشی‌کاری قاجاری با رویکرد بینامتنیت

الهه شهراد1 اخترالسادات موسوی2 الهه سادات میربابائیان3

چکیده :
رویکرد بینامتنیت با گسترش مفهوم «متن» به حوزه هنرهای بصری، امکان تحلیل آثار هنری را در شبکه‌ای از ارجاعات تاریخی و گفتمانی فراهم ساخته است. پژوهش حاضر با هدف تبیین چگونگی تداوم و دگرگونی گفتمان قدرت در هنر ایران، به تحلیل تطبیقی نقش‌برجسته تاج‌ستانی اردشیر بابکان در دوره ساسانی و نمونه‌ای از کاشی‌کاری قاجاری می‌پردازد. چارچوب نظری تحقیق مبتنی بر آرای میخائیل باختین در باب گفتگومندی معنا، مفهوم بینامتنیت ژولیا کریستوا و نظریه بیش‌متنیت ژرار ژنت است. روش پژوهش کیفی و توصیفی–تطبیقی بوده و آثار در سه سطح فرمی، نشانه‌شناختی و گفتمانی بررسی شده‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که کاشی‌کاری قاجاری ضمن حفظ الگوی ترکیب‌بندی متقارن، تقابل پیکره‌ها و عنصر مرکزی حلقه قدرت، معنای آن را از مشروعیت مبتنی بر فرّه ایزدی به مشروعیت تاریخی–ملی و باستان‌گرایانه دگرگون کرده است. این رابطه را می‌توان نمونه‌ای از «دگرگونی بیش‌متنی» دانست که در آن ساختار پیش‌متن حفظ می‌شود، اما دلالت ایدئولوژیک آن در بستر اجتماعی–سیاسی جدید بازتعریف می‌گردد. بدین‌ترتیب، بازخوانی سنت ساسانی در دوره قاجار نه تقلیدی صوری، بلکه بازتولیدی آگاهانه در راستای تثبیت اقتدار سلطنت و بازسازی هویت تاریخی است. این پژوهش نشان می‌دهد که سنت بصری در هنر ایران واجد پویایی تاریخی بوده و در فرآیند انتقال، همزمان با حفظ فرم، دچار تحول معنایی می‌شود.

کلمات کلیدی : بینامتنیت بیش‌متنیت گفتمان قدرت مشروعیت سلطنت نقش‌برجسته ساسانی کاشی‌کاری قاجاری


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : پژوهش و مطالعات هنر، فلسفه و تاریخ هنر
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ABHKZB
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ABHKZB

سایر مقالات محل انتشار
  1. آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
  2. مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
  3. هستی‌شناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
  4. حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
  5. ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
  6. بررسی تأثیر طراحی بهینه وال‌پست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازه‌ای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
  7. واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانه‌های تاریخی به آتریوم
  8. الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
  9. تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
  10. طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
  11. زیبایی‌شناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
  12. A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
  13. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های دهم تا سیزدهم
  14. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم
  15. تحلیل هندسی محراب‌های مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه