مروری بر چارچوب‌های طراحی محله‌های تاب‌آور: رویکردی یکپارچه از مدیریت ریسک تا بازآفرینی پساسوانح

الهام سلیقه1

چکیده :
افزایش مخاطرات طبیعی و اقلیمی، ضرورت بازنگری در شیوه طراحی و برنامه‌ریزی محله‌ها را آشکار ساخته است. با وجود گسترش ادبیات تاب‌آوری محله‌ای، بسیاری از مطالعات بر ابعاد منفرد یا بخش محدودی از چرخه مدیریت سوانح تمرکز دارند. این پراکندگی، دستیابی به الگویی منسجم برای هدایت مداخلات طراحی را دشوار کرده است. پژوهش حاضر با رویکردی مروری–تحلیلی، مطالعات مرتبط با تاب‌آوری محله‌ای، فرم شهری، زیرساخت‌ها، خدمات حیاتی و ظرفیت‌های اجتماعی را بررسی و مفاهیم اصلی آن‌ها را در قالب یک چارچوب مفهومی سامان‌دهی می‌کند. یافته‌ها نشان می‌دهد تاب‌آوری محله‌ای حاصل عملکرد مستقل یک مؤلفه نیست، بلکه از تعامل مستمر میان ساختار فضایی، زیرساخت‌ها، خدمات پشتیبان، ظرفیت اجتماعی و حکمرانی محلی شکل می‌گیرد. بر این اساس، چارچوب پیشنهادی چهار لایه شامل فرم و سازمان کالبدی، زیرساخت‌های محیطی و شهری، خدمات حیاتی و هاب‌های تاب‌آوری، و هویت اجتماعی و حکمرانی محلی را به چهار مرحله کاهش ریسک، آمادگی، پاسخ و بازسازی پیوند می‌دهد. این ساختار نشان می‌دهد هر لایه در مراحل مختلف سوانح نقش متفاوتی دارد و اثربخشی مداخلات به هماهنگی زمانی و عملکردی آن‌ها وابسته است. چارچوب ارائه‌شده می‌تواند مبنایی نظری برای تحلیل وضعیت محله‌ها، شناسایی کاستی‌ها و جهت‌دهی اولیه به مداخلات طراحی تاب‌آور فراهم کند. عملیاتی‌سازی این چارچوب به تدوین شاخص‌های سنجش‌پذیر و ارزیابی آن در نمونه‌های تجربی نیاز دارد.

کلمات کلیدی : تاب‌آوری محله‌ای طراحی شهری مدیریت ریسک سوانح زیرساخت‌های شهری حکمرانی و مشارکت اجتماعی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی شهرسازی و توسعه شهري( کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ABKEZE
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ABKEZE

سایر مقالات محل انتشار
  1. آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
  2. مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
  3. هستی‌شناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
  4. حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
  5. ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
  6. بررسی تأثیر طراحی بهینه وال‌پست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازه‌ای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
  7. واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانه‌های تاریخی به آتریوم
  8. الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
  9. تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
  10. طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
  11. زیبایی‌شناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
  12. A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
  13. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های دهم تا سیزدهم
  14. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم
  15. تحلیل هندسی محراب‌های مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه