جستجو
از وحی تا فضا: تجلی مفاهیم قرآنی در معماری و تزیینات معماری اسلامی
یعقوب طالبی1
چکیده :
هنر و معماری اسلامی در پیوندی عمیق با جهانبینی توحیدی و مفاهیم قدسی شکل گرفتهاند و قرآن کریم، بهعنوان سرچشمه وحی، یکی از مهمترین منابع شکلگیری معنا و بیان بصری در این سنت هنری به شمار میآید. حضور مفاهیم قرآنی در هنر اسلامی تنها به کاربرد مستقیم آیات در کتیبهها محدود نمیشود، بلکه این مفاهیم در ساختار و آرایش عناصر معماری و تزئینی نیز بازتاب یافته و به شکلگیری تجربهای معنوی از فضا کمک کردهاند. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با بهرهگیری از منابع قرآنی، متون حکمت اسلامی و نمونههای شاخص هنر و معماری اسلامی، به بررسی چگونگی تجلی مفاهیم قرآنی در صورتهای هنری و فضایی میپردازد. در این راستا، نمونههایی از کاربرد آیات قرآن در کتیبهها و کاشیکاریهای معماری، همراه با نقش گنبد، هندسه، نقوش گیاهی و نور در شکلدهی به فضای قدسی بررسی میشوند. تحلیل این عناصر نشان میدهد که حضور قرآن در معماری اسلامی از سطح آرایه و تزئین فراتر رفته و در ارتباط با مفاهیمی چون توحید، وحدت در کثرت، نظم، نور، آسمان و نسبت ظاهر و باطن، به سازماندهی معنا و تجربه فضایی یاری رسانده است. بر این اساس، میتوان گفت که مفاهیم قرآنی در فرایندی از انتقال معنا به صورت، از حوزه کلام وحی به زبان بصری و فضایی معماری راه یافتهاند؛ فرایندی که در آن، عناصر هنری و معماری نه صرفاً بهعنوان اجزای تزئینی، بلکه بهعنوان واسطههایی برای ادراک و تجربه امر قدسی عمل میکنند. این پژوهش بر آن است که پیوند میان قرآن، معنا و صورت معماری را نه در قالب تأثیری مستقیم و یکسویه، بلکه بهمثابه فرایندی از ترجمان مفاهیم وحیانی به زبان هنر و فضا تبیین کند.
کلمات کلیدی : قرآن کریم مفاهیم قرآنی معماری اسلامی هنر اسلامی بیان بصری معنای قدسی تجربه فضایی
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : هنرهای صناعی، تجسمی و کاربردی، پژوهش و مطالعات هنر (کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های عمران، طراحی و ساخت، انرژی، مواد و ماشین آلات پیشرفته
آدرس وب سایت کنفرانس : icaeu.ir
کد IOI مقاله : AAHE-ACZAGZ
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHE-ACZAGZ
سایر مقالات ارائه دهنده
- زندهنمایی نقوش حیوانی در سفال ایلخانی: تحلیلی بر پویایی دورانی، تداوم حیات و بازتاب فرهنگ تصویری مغولی
- چهرهپردازی در سفال ایلخانی: تحلیلی تاریخی بر بستر تداوم و تحول تصویری در ایران قرن هفتم و هشتم هجری
- بازنمایی اسب در هنر ساسانی و ایلخانی: تحلیل تطبیقی یک کاسه سفالی از موزه تخصصی ایلخانی مراغه با تأکید بر تداوم و بازآفرینی نقوش پیش از اسلام
- از وحی تا فضا: تجلی مفاهیم قرآنی در معماری و تزیینات معماری اسلامی
- تداوم و بازآفرینی اسفنکس در هنر ایران: تحلیل تطبیقی یک کاسه سفالین ایلخانی از موزه تخصصی ایلخانی مراغه
سایر مقالات محل انتشار
- تحلیلی جامع بر مهندسی ارزش در پروژه های پل عابر پیاده مطالعه موردی : پل طبیعت تهران
- معماری بیوفیلیک: پیوند دوباره طبیعت و انسان در محیطهای ساختهشده برای ارتقای سلامت
- بررسی روشهای کنترل و رفتارنگاری تونل به کمک ابزاربندی
- تحلیل ژئوتکنیکی سازههای زیرزمینی
- ارزیابی سیستمهای ابزاربندی و رفتارنگاری در پایش پایداری معادن روباز
- توسعه رویکرد جامع شاخص های پایداری مدیریت پروژه از طریق فن تحلیل شکاف (مورد مطالعه: پروژه های ساخت و ساز بوشهر و فارس)
- The Role of Smart Buildings in Mitigating the Energy Performance Gap and Achieving Environmental Sustainability
- بررسی پتانسیل چاپ سهبعدی در ساخت اجزای معماری با پیچیدگی بالا
- تحلیل سیستماتیک روشهای رفتارنگاری و پایش ایمنی سدهای خاکی با استفاده از دادههای ابزار دقیق
- ارزیابی تأثیر افزودنی پلاستیک های بازیافتی(PET) بر مقاومت روسازی آسفالتی در برابر شلشدگی ناشی از رطوبت
- زهدانها و پراکسیهای طراحی دیجیتال: چارچوبی برای نوآوری در فرآیندهای طراحی معماری
- شیطان نگاري در روایت هبوط آدم و حوا در کتب مقدس بر اساس نظریه ترامتنیت ژراژ ژنت
- بررسی رابطه هوش مصنوعی و مورفولوژی شهری
- بررسی تاثیر فرم های معماری و فناوری های پیشرفته مواد در طراحی لباس و پارچه با رویکرد پیوند هنر و فناوری
- «بررسی تأثیر عوامل محیطی بر فضای درمانی: تحلیل روانشناختی رفتار و احساسات بیماران»