جستجو
چهرهپردازی در سفال ایلخانی: تحلیلی تاریخی بر بستر تداوم و تحول تصویری در ایران قرن هفتم و هشتم هجری
یعقوب طالبی1
چکیده :
چهرهپردازی در سفال ایلخانی یکی از نمودهای برجسته و مهم تحول تصویری در هنر ایران در سدههای هفتم و هشتم هجری است. این مقاله با رویکردی تاریخی ـ فرهنگی به بررسی روند شکلگیری، توسعه و بازتعریف چهرهنگاری بر سفال در دوره ایلخانی میپردازد و آن را در پیوند با سنتهای پیشین ایران، از جمله سنتهای پیشاسلجوقی و سلجوقی، و همچنین تحولات سیاسی و اجتماعی ناشی از استقرار حکومت مغول و تغییرات فرهنگی و مذهبی این عصر تحلیل میکند.
یافتههای پژوهش نشان میدهد که چهرهپردازی سفالی در این دوره نه یک پدیده گسسته و مستقل، بلکه محصول فرایندی پیوسته و چندلایه است که در آن سنتهای دیرینه ایرانی، تجربیات سلجوقی و تأثیرات فرامنطقهای از آسیای مرکزی و شرق آسیا با یکدیگر ترکیب شدهاند. فرمها و ویژگیهای بصری چهرهها، از جمله سادهسازی اجزای صورت، تیپیک و نمادین شدن حالات چهره، و تأکید بر حالتهای آرام و هندسی، بازتابدهنده تلفیق خلاقانه سنتها و نوآوریهای هنری در چارچوب شرایط تازه سیاسی و فرهنگی است.
علاوه بر تحول فرم، کارکرد چهرهها نیز دستخوش تغییر شد؛ به گونهای که آنها از نقش صرفاً روایتگرانه و داستانی به عناصر مستقل نمادین و حامل هویت فرهنگی و اجتماعی تبدیل شدند. این روند نشان میدهد که چهرهپردازی سفالی ایلخانی نه تنها استمرار سنتهای پیشین را حفظ کرده، بلکه ابزاری برای بازتعریف هویت بصری و تثبیت فرهنگی ایران پس از بحرانهای ناشی از حمله مغول بوده است.
در نتیجه، سفالهای چهرهدار ایلخانی را میتوان به عنوان نمونهای از تعامل فرهنگی، همگرایی هنری و بازآفرینی هویت جمعی در دوران پسامغول در نظر گرفت، که هم اهمیت تاریخی و اجتماعی هنر ایرانی و هم ظرفیت آن برای بازتاب بحران، نوآوری و همزیستی فرهنگی را نمایان میسازد.
کلمات کلیدی : ایلخانان سفال اسلامی چهرهپردازی تاریخ هنر ایران تحولات تصویری قرن هفتم هجری
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : پژوهش و مطالعات هنر، فلسفه و تاریخ هنر
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ABDABB
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ABDABB
سایر مقالات ارائه دهنده
- زندهنمایی نقوش حیوانی در سفال ایلخانی: تحلیلی بر پویایی دورانی، تداوم حیات و بازتاب فرهنگ تصویری مغولی
- چهرهپردازی در سفال ایلخانی: تحلیلی تاریخی بر بستر تداوم و تحول تصویری در ایران قرن هفتم و هشتم هجری
- بازنمایی اسب در هنر ساسانی و ایلخانی: تحلیل تطبیقی یک کاسه سفالی از موزه تخصصی ایلخانی مراغه با تأکید بر تداوم و بازآفرینی نقوش پیش از اسلام
- از وحی تا فضا: تجلی مفاهیم قرآنی در معماری و تزیینات معماری اسلامی
- تداوم و بازآفرینی اسفنکس در هنر ایران: تحلیل تطبیقی یک کاسه سفالین ایلخانی از موزه تخصصی ایلخانی مراغه
سایر مقالات محل انتشار
- آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
- مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
- هستیشناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
- حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
- ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
- بررسی تأثیر طراحی بهینه والپست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازهای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
- واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانههای تاریخی به آتریوم
- الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
- تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
- طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
- زیباییشناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
- A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
- تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دورههای دهم تا سیزدهم
- تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دورههای چهاردهم تا هفدهم
- تحلیل هندسی محرابهای مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه