بازآفرینی حق‌محور فضاهای رهاشده شهری: مرور نظام‌مند گونه‌شناسی و راهبردهای برنامه‌ریزی کاربری زمین

اصغر الهیاری کشمرزی1

چکیده :
فضاهای رهاشده، اراضی خالی، زمین‌های قهوه‌ای و بناهای متروک، بخشی از ظرفیت نهفته شهرها را تشکیل می‌دهند، اما سیاست بازآفرینی آن‌ها غالباً میان دو منطق تقلیل‌گرایانه - بازگرداندن زمین به چرخه بازار یا مداخله صرفاً کالبدی و محیطی - محدود می‌ماند. هدف این پژوهش، پیوند دادن گونه‌شناسی فضاهای رهاشده با نظریه حق به شهر و راهبردهای برنامه‌ریزی کاربری زمین و ارائه چارچوبی برای انتخاب مداخله متناسب و عادلانه است. پژوهش با رویکرد مرور نظام‌مند - انتقادی و با منطق PRISMA طراحی شد و ادبیات سال‌های 2010 تا 2026، همراه با منابع نظری بنیادین، در پایگاه‌های علمی فارسی و لاتین بررسی و به روش سنتز موضوعی - مقایسه‌ای تحلیل شد. یافته‌ها نشان می‌دهد رهاشدگی یک وضعیت صرفاً کالبدی نیست، بلکه از برهم‌کنش مالکیت، بازار زمین، تغییرات اقتصادی، آلودگی، زمان، سیاست و روابط قدرت شکل می‌گیرد. شش خانواده راهبردی شامل میان‌افزایی و بازتوسعه، بازاستفاده تطبیقی، سبزسازی و بازسازی اکولوژیک، کاربری موقت، استفاده‌های اجتماع‌محور و الگوهای مرحله‌ای شناسایی شد. تحلیل انتقادی نشان داد که حتی مداخلات دارای پیامدهای محیطی مثبت، در نبود سازوکارهای حفاظت اجتماعی می‌توانند فشار جابه‌جایی و اعیان‌سازی را افزایش دهند. بر این اساس، چارچوب «گونه - حق - کاربری - حکمرانی» پیشنهاد شد که تصمیم را از تشخیص چندبعدی سایت آغاز و با ممیزی حق به شهر، تولید سناریوهای کاربری، هم‌طراحی، حفاظ‌های عدالت و پایش مرحله‌ای تکمیل می‌کند.

کلمات کلیدی : فضاهای رهاشده حق به شهر بازآفرینی شهری کاربری زمین


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی شهرسازی و توسعه شهري( کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ACZGZD
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ACZGZD

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. شناسایی پهنه های مناسب توسعه شهری و روستایی با استفاده از ارزیابی توان اکولوژیک نمونه موردی استان خراسان شمالی
  2. From Urban Planning to Urban Resilience: Post-COVID Design Principles for Smart Cities
  3. Management of urban water and sewage network using GIS
  4. Diversifying Income Streams in Desert Cities: A Pathway to Economic Resilience
  5. role of 5g technology in realizing a smart city
  6. The Effects of the Happy City on the Future of Sustainable Development
  7. Smart Cities and Cross-Sector Collaboration: A Content Analysis of Public-Private Partnerships
  8. Transforming Energy Systems in Smart Cities: A Review of Blockchain and Peer-to-Peer Energy Trading
  9. Serverless Computing: A Survey of Architectural Approaches, Implementation Patterns, and Deployment Strategies
  10. Microservices Architecture: A Comprehensive Review of Advantages, Challenges, and Best Practices
  11. The Influence of COVID-19 on Urban Design: Lessons Learned and Future Implications
  12. بررسی و مقایسه آلاینده¬های (CO - O3 - PM10)در ایستگاه¬های سنجش آلودگی هوا در داخل و خارج محدوده زوج و فرد در غرب تهران
  13. ارائه استانداردها و برنامه های فیزیکی طراحی تالار تئاتر با رويكرد ارتقاي استفاده پذیری
  14. Principles of building design in dry and semi-desert climate with emphasis on new technologies
  15. Eco-City Planning and Sustainable Urban Design Principles for a Low-Carbon Future
سایر مقالات محل انتشار
  1. آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
  2. مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
  3. هستی‌شناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
  4. حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
  5. ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
  6. بررسی تأثیر طراحی بهینه وال‌پست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازه‌ای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
  7. واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانه‌های تاریخی به آتریوم
  8. الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
  9. تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
  10. طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
  11. زیبایی‌شناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
  12. A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
  13. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های دهم تا سیزدهم
  14. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم
  15. تحلیل هندسی محراب‌های مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه