تبیین نقش مهندسی عوامل انسانی در طراحی داخلی واحدهای مسکونی

سپیده بابازاده سلوط1 اعظم ریواز2 بهار بهرامی3

چکیده :
محدودیت مساحت در واحدهای مسکونی کوچک شهری، استفاده بهینه از فضا و تأمین هم‌زمان نیازهای عملکردی، محیطی و ادراکی ساکنان را به یکی از چالش‌های مهم طراحی داخلی تبدیل کرده است. در چنین شرایطی، توجه به مهندسی عوامل انسانی می‌تواند در هماهنگ‌سازی ویژگی‌های فضایی با نیازهای جسمی، رفتاری و ادراکی کاربران نقش مؤثری داشته باشد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش عوامل انسانی در طراحی داخلی واحدهای مسکونی کوچک و شناسایی مهم‌ترین مؤلفه‌های مؤثر بر کیفیت استفاده از فضا انجام شده است. روش پژوهش کیفی و با رویکرد پدیدارشناسانه و مطالعه چندموردی انجام گرفته است. داده‌ها از طریق مشاهده مستقیم، مستندسازی تصویری و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با ساکنان شش واحد مسکونی کوچک در تهران و کرج گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی بررسی شدند. نمونه‌های مورد مطالعه از نظر مساحت، تعداد اتاق‌ها، ترکیب خانوار و ویژگی‌های کالبدی متفاوت بودند و در تحلیل تطبیقی، مؤلفه‌هایی شامل نور طبیعی و آسایش بصری، تهویه و آسایش محیطی، سازماندهی فضایی و عملکرد، سازماندهی آشپزخانه، حرکت و دسترسی، تناسبات انسانی، مبلمان و نحوه استقرار آن، فضای ذخیره‌سازی، حریم خصوصی و کیفیت بصری و ادراک فضا مورد بررسی قرار گرفتند. یافته‌ها نشان دادند که در واحدهای کوچک، کیفیت استفاده از فضا تنها به میزان مساحت وابسته نیست، بلکه نحوه سازماندهی عناصر، امکان حرکت و دسترسی، جانمایی مبلمان و تجهیزات، تأمین فضای ذخیره‌سازی، دریافت نور طبیعی و کیفیت تهویه نیز در شکل‌گیری شرایط مطلوب سکونت مؤثرند. همچنین، برخی مشکلات مانند محدودیت گردش در اطراف مبلمان، کمبود فضای ذخیره‌سازی، ضعف نور طبیعی، ناکارآمدی آشپزخانه و تداخل عناصر کالبدی با فضای قابل استفاده در چند نمونه مشاهده شد. بر اساس نتایج، طراحی داخلی واحدهای مسکونی کوچک باید از رویکرد صرفاً زیبایی‌شناختی فاصله گرفته و با تمرکز بر تناسب نیازهای انسان، فعالیت‌های روزمره و ویژگی‌های محیط، به افزایش کارایی، آسایش و کیفیت ادراک فضا منجر شود.

کلمات کلیدی : مهندسی عوامل انسانی طراحی داخلی طراحی داخلی مسکونی آسایش محیطی سازماندهی فضایی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری و توسعه پایدار
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری
آدرس وب سایت کنفرانس : 12icsau.ir
کد IOI مقاله : ABFG-ACZGAD
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABFG-ACZGAD

سایر مقالات محل انتشار
  1. مدیریت ریسک و بحران و راه کار های ایجاد مدیریت جامع بحران
  2. بررسی فرشهای مینیاتور های کتاب خمسه نظامی
  3. تلفیق هنرهای صناعی، تجسمی و کاربردی سنتی و مدرن: هویت بصری و معمارانه در بستر پژوهش و مطالعات آکادمیک
  4. نستعلیق به‌مثابه دارایی فرهنگی تحلیل اقتصاد هنر، سرمایۀ نمادین و پویایی بازارِ آثار خوشنویسی
  5. از نستعلیق تا آبستره: شاعرانگی رنگ، فرم و فضا در نقاشیخط معاصر ایران با اکریلیک
  6. نقش فرهنگ در شکل دهی به فضاهای تقاطعی شهری:بررسی میدان ها به عنوان کانون های اجتماعی و فرهنگی(نمونه موردی میدان اسبی عظیمیه کرج)
  7. ارزیابی ایمنی و کیفیت مسیرهای دوچرخه شهری و ارئه راهکارهای بهیوداستفاده شهروندان ؛مطالعه موردی شهر کرج
  8. تأثیر عکاسی معماری بر ادراک و بازنمایی هویت فرهنگی بناهای تاریخی (مطالعه موردی: بازار تاریخی تبریز، ارگ علیشاه و مسجد کبود)
  9. خوانش معماری از طریق عکاسی: بررسی تأثیر نور، قاب‌بندی و پرسپکتیو بر ادراک فضا در نمونه‌هایی از معماری تاریخی و معاصر ایران
  10. تحلیل مؤلفه‌های شکل‌دهنده مکان در مسجد جامع ابرکوه با تأکید بر نظریه پدیدارشناسی مکان نوربرگ‌شولتز
  11. طراحی و ارزیابی یک چارچوب تعاملی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد برای تولید، ارزیابی و بهبود تدریجی فرم ساختمان‌های بلندمرتبه
  12. تحلیل تطبیقی عملکرد ابزارهای هوش مصنوعی مولد در فرآیند تولید، ارزیابی و بهینه‌سازی فرم ساختمان‌های بلندمرتبه
  13. تدوین الگوی طراحی کالبدی فضاهای پیاده‌مدار مبتنی بر بازتولید آیین‌های گذری و خاطره جمعی(نمونه موردی:پیاده‌راه فرهنگی رشت)
  14. واکاوی مورفولوژیک هویت بصری هنر اسلامی در گذار از هندسه سنتی به انتزاع معاصر
  15. تحلیل دیالکتیک انسان و محیط و نقش حس مکان در خودشناسی عاطفی و هویت سکونتی ساکنان مسکن معاصر مطالعه موردی: شهر جدید امیرکبیر