از تقلید فرم تا ترجمه روابط: بازخوانی انتقادی رویکردهای زیست‌تقلیدی در معماری

فاطمه علی زاده1 محمدرضا حیدری2

چکیده :
زیست‌تقلید در معماری شامل مجموعه‌ای از رویکردهای متنوع است که از برداشت‌های فرمی از موجودات زنده آغاز می‌شوند و تا انتقال سازوکارهای زیستی و الگوبرداری از فرایندهای حاکم بر اکوسیستم‌ها گسترش می‌یابند. بااین‌وجود، بهره‌گیری از الگوهای موجود در طبیعت یا استفاده از سازوکارهای زیستی در طراحی یک ساختمان، به‌خودی‌خود نشان‌دهنده شکل‌گیری رابطه‌ای مطلوب میان معماری و محیط زنده نیست. بر همین اساس، مسئله محوری پژوهش حاضر، واکاوی انتقادی تمایز میان تقلید از طبیعت، انتقال عملکردهای زیستی و درک روابط اکوسیستمی در معماری است. این پژوهش با اتخاذ رویکردی کیفی و روش تحلیلی-تطبیقی، ادبیات مرتبط با زیست‌تقلید، طراحی اکوسیستم‌محور، طراحی احیاگر و راهکارهای مبتنی بر طبیعت را مورد بررسی قرار می‌دهد. همچنین، با تکیه بر مطالعات مروری و شواهد تجربی منتشرشده، قابلیت‌ها و محدودیت‌های هر یک از این رویکردها را تحلیل می‌کند. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که تمایز اساسی میان این رویکردها را نمی‌توان صرفاً در میزان پیچیدگی فرم یا فناوری به‌کاررفته جست‌وجو کرد؛ بلکه این تفاوت به ماهیت دانشی مربوط است که از طبیعت استخراج می‌شود و نیز به نوع شواهدی بستگی دارد که برای سنجش موفقیت طراحی مورد استفاده قرار می‌گیرند. اگرچه رویکردهای مبتنی بر فرم و عملکرد می‌توانند نتایج ارزشمندی در زمینه‌های زیبایی‌شناختی و فنی به همراه داشته باشند، ارزیابی ادعاهای مرتبط با عملکرد اکولوژیک مستلزم توجه به ویژگی‌های زمینه مکانی، روابط زیستی، پیامدهای پیش‌بینی‌نشده و تداوم نتایج در گذر زمان است. از این منظر، پژوهش حاضر بر این نکته تأکید دارد که حرکت از تقلید فرم به سوی ترجمه روابط، باید به‌مثابه دگرگونی در مبانی تحلیل و ارزیابی معماری در نظر گرفته شود، نه صرفاً رویکردی تازه برای شکل‌دهی به فرم. در نهایت، پیامدهای این تمایز برای ارزیابی پروژه‌های معماری و تعیین مسیرهای پژوهشی آتی تبیین می‌شوند.

کلمات کلیدی : زیست‌تقلید معماری زیست‌الهام منطق اکوسیستم‌ها اکوسیستم‌محور طراحی احیاگر تنوع زیستی طبیعت


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری و توسعه پایدار
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری
آدرس وب سایت کنفرانس : 12icsau.ir
کد IOI مقاله : ABFG-ACZKGE
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABFG-ACZKGE

سایر مقالات محل انتشار
  1. مدیریت ریسک و بحران و راه کار های ایجاد مدیریت جامع بحران
  2. بررسی فرشهای مینیاتور های کتاب خمسه نظامی
  3. تلفیق هنرهای صناعی، تجسمی و کاربردی سنتی و مدرن: هویت بصری و معمارانه در بستر پژوهش و مطالعات آکادمیک
  4. نستعلیق به‌مثابه دارایی فرهنگی تحلیل اقتصاد هنر، سرمایۀ نمادین و پویایی بازارِ آثار خوشنویسی
  5. از نستعلیق تا آبستره: شاعرانگی رنگ، فرم و فضا در نقاشیخط معاصر ایران با اکریلیک
  6. نقش فرهنگ در شکل دهی به فضاهای تقاطعی شهری:بررسی میدان ها به عنوان کانون های اجتماعی و فرهنگی(نمونه موردی میدان اسبی عظیمیه کرج)
  7. ارزیابی ایمنی و کیفیت مسیرهای دوچرخه شهری و ارئه راهکارهای بهیوداستفاده شهروندان ؛مطالعه موردی شهر کرج
  8. تأثیر عکاسی معماری بر ادراک و بازنمایی هویت فرهنگی بناهای تاریخی (مطالعه موردی: بازار تاریخی تبریز، ارگ علیشاه و مسجد کبود)
  9. خوانش معماری از طریق عکاسی: بررسی تأثیر نور، قاب‌بندی و پرسپکتیو بر ادراک فضا در نمونه‌هایی از معماری تاریخی و معاصر ایران
  10. تحلیل مؤلفه‌های شکل‌دهنده مکان در مسجد جامع ابرکوه با تأکید بر نظریه پدیدارشناسی مکان نوربرگ‌شولتز
  11. طراحی و ارزیابی یک چارچوب تعاملی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد برای تولید، ارزیابی و بهبود تدریجی فرم ساختمان‌های بلندمرتبه
  12. تحلیل تطبیقی عملکرد ابزارهای هوش مصنوعی مولد در فرآیند تولید، ارزیابی و بهینه‌سازی فرم ساختمان‌های بلندمرتبه
  13. تدوین الگوی طراحی کالبدی فضاهای پیاده‌مدار مبتنی بر بازتولید آیین‌های گذری و خاطره جمعی(نمونه موردی:پیاده‌راه فرهنگی رشت)
  14. واکاوی مورفولوژیک هویت بصری هنر اسلامی در گذار از هندسه سنتی به انتزاع معاصر
  15. تحلیل دیالکتیک انسان و محیط و نقش حس مکان در خودشناسی عاطفی و هویت سکونتی ساکنان مسکن معاصر مطالعه موردی: شهر جدید امیرکبیر