جستجو
بازشناسی باستانشناختی جایگاه تاریخی میدان و عمارت عالیقاپوی بناب در دوره صفوی بر پایه متون تاریخی و شواهد سفالی
حسن کاظم نژنداصل1
چکیده :
شهر بناب، واقع در جنوب استان آذربایجان شرقی، به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه، برخورداری از مراتع وسیع و قرار گرفتن در مسیر راههای ارتباطی، از دیرباز مورد توجه حکومتها و اردوکشیهای نظامی بوده است. این شهر در دوره صفویه (۹۰۷ـ۱۱۳۵ هـ.ق) به یکی از مهمترین مراکز استقرار سلطنتی، دیپلماسی منطقهای و پشتیبانی لجستیکی ارتش صفویه تبدیل شد. پژوهش حاضر با دو هدف اصلی تدوین شده است: نخست، بررسی موقعیت سلطنتی شهر بناب در دوران شاهان صفوی و تحلیل جایگاه این شهر در ساختار سیاسی ـ نظامی حکومت صفویه؛ دوم، احیاء و باززندهسازی میدان و عمارت عالیقاپوی بناب بر اساس مستندات و متون تاریخی. پرسش اصلی این است که بناب در دوره صفویه دارای چه جایگاه سلطنتی و راهبردی بوده و چگونه میتوان بر اساس مستندات تاریخی، طرحی برای احیاء و باززندهسازی میدان و عمارت عالیقاپوی آن ارائه داد؟ روش پژوهش، تاریخی ـ تحلیلی و مبتنی بر خوانش انتقادی منابع مکتوب (جنابدی، ۱۳۷۸؛ واله اصفهانی، ۱۳۷۲؛ عبدی بیگ شیرازی، ۱۳۶۹؛ منجم یزدی، ۱۴۰۰؛ ترکمان، ۱۳۷۷)، شواهد معماری (کاظمنژنداصل، ۱۳۸۷؛ صدرایی، ۱۳۸۴)، کتیبهها و روایتهای محلی (سیّدی بناب، ۱۴۰۱) است. یافتهها نشان میدهد که بناب در دوره صفویه، بهویژه در دوران شاه اسماعیل اول، شاه طهماسب اول و شاه عباس اول، به عنوان «معسکر ظفرنشان»، «اردوگاه سلطنتی»، «کانون دیپلماسی منطقهای» و «پایگاه لجستیکی» (با ایلخی قراچوبوق و ده هزار اسب) ایفای نقش کرده است. حضور مکرر شاهان صفوی در بناب، برگزاری ملاقاتهای دیپلماتیک، انتصابات کلان نظامی و اداری، و وجود تأسیسات سلطنتی چون باغ شاهی، همگی گواهی بر موقعیت سلطنتی ویژه بناب در این دوره هستند. این پژوهش با ارائه یک طرح جامع احیاء پیشنهادی، شامل کاوشهای باستانشناختی، بازسازی سهبعدی، احیای میدان تاریخی و ایجاد موزه عالی قاپو، گامی در جهت حفظ این میراث ارزشمند فرهنگی برمیدارد.
کلمات کلیدی : بناب عالیقاپو میدان تاریخی دوره صفویه موقعیت سلطنتی احیاء و باز زندهسازی متون تاریخی معماری چوبی کاوش باستانشناختی
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مرمت بافت ها و آثار تاریخی
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری
آدرس وب سایت کنفرانس : 12icsau.ir
کد IOI مقاله : ABFG-ACAZAD
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABFG-ACAZAD
نمایش چکیده انگلیسی
: https://isnac.ir/SA/ABFG-ACAZAD
سایر مقالات محل انتشار
- مدیریت ریسک و بحران و راه کار های ایجاد مدیریت جامع بحران
- بررسی فرشهای مینیاتور های کتاب خمسه نظامی
- تلفیق هنرهای صناعی، تجسمی و کاربردی سنتی و مدرن: هویت بصری و معمارانه در بستر پژوهش و مطالعات آکادمیک
- نستعلیق بهمثابه دارایی فرهنگی تحلیل اقتصاد هنر، سرمایۀ نمادین و پویایی بازارِ آثار خوشنویسی
- از نستعلیق تا آبستره: شاعرانگی رنگ، فرم و فضا در نقاشیخط معاصر ایران با اکریلیک
- نقش فرهنگ در شکل دهی به فضاهای تقاطعی شهری:بررسی میدان ها به عنوان کانون های اجتماعی و فرهنگی(نمونه موردی میدان اسبی عظیمیه کرج)
- ارزیابی ایمنی و کیفیت مسیرهای دوچرخه شهری و ارئه راهکارهای بهیوداستفاده شهروندان ؛مطالعه موردی شهر کرج
- تأثیر عکاسی معماری بر ادراک و بازنمایی هویت فرهنگی بناهای تاریخی (مطالعه موردی: بازار تاریخی تبریز، ارگ علیشاه و مسجد کبود)
- خوانش معماری از طریق عکاسی: بررسی تأثیر نور، قاببندی و پرسپکتیو بر ادراک فضا در نمونههایی از معماری تاریخی و معاصر ایران
- تحلیل مؤلفههای شکلدهنده مکان در مسجد جامع ابرکوه با تأکید بر نظریه پدیدارشناسی مکان نوربرگشولتز
- طراحی و ارزیابی یک چارچوب تعاملی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد برای تولید، ارزیابی و بهبود تدریجی فرم ساختمانهای بلندمرتبه
- تحلیل تطبیقی عملکرد ابزارهای هوش مصنوعی مولد در فرآیند تولید، ارزیابی و بهینهسازی فرم ساختمانهای بلندمرتبه
- تدوین الگوی طراحی کالبدی فضاهای پیادهمدار مبتنی بر بازتولید آیینهای گذری و خاطره جمعی(نمونه موردی:پیادهراه فرهنگی رشت)
- واکاوی مورفولوژیک هویت بصری هنر اسلامی در گذار از هندسه سنتی به انتزاع معاصر
- تحلیل دیالکتیک انسان و محیط و نقش حس مکان در خودشناسی عاطفی و هویت سکونتی ساکنان مسکن معاصر مطالعه موردی: شهر جدید امیرکبیر