شی‌وارگی و انسداد کنش در درام اکبر رادی: خوانشی لوکاچی از «پلکان» و «افول»

شقایق صحرای زنوز1 پرستو محبی2

چکیده :
این پژوهش به بررسی رابطۀ دیالکتیکی میان آگاهی سوژه و ساختار اجتماعی در دو نمایشنامۀ «افول» و «پلکان» اثر اکبر رادی بر اساس آرای گئورگ لوکاچ می‌پردازد. مسئلۀ اصلی پژوهش، چگونگی شکل‌گیری آگاهی سوژه در شرایطی است که روابط تاریخی و اجتماعی در وضعیت شی‌وارگی به صورت واقعیت‌هایی مستقل، ثابت و تغییرناپذیر تجربه می‌شوند. در این چارچوب، شی‌وارگی صرفاً به معنای کالایی‌شدن روابط انسانی نیست، بلکه فرایندی است که در آن مناسبات اجتماعی از زمینۀ تاریخی خود جدا شده و در آگاهی سوژه همچون اموری طبیعی و ازپیش‌داده ظاهر می‌شوند. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از روش کتابخانه‌ای، ابتدا نسبت میان کلیت، شی‌وارگی، بازتاب و آگاهی را در اندیشۀ لوکاچ بررسی می‌کند و سپس این مفاهیم را در تحلیل دو نمایشنامۀ مورد مطالعه به کار می‌گیرد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در «افول»، ساختار اجتماعی با قدرت بیشتری در آگاهی شخصیت‌ها تثبیت شده و آگاهی از تناقض‌های موجود، به دلیل ناتوانی سوژه در ادراک کلیت و تبدیل شناخت به کنش تاریخی، به گسست منجر نمی‌شود. در «پلکان»، در مقابل، تضاد میان تجربۀ فردی و ساختار اجتماعی آشکارتر است و شی‌وارگی در لحظاتی دچار شکاف می‌شود؛ بااین‌حال، این شکاف نیز الزاماً به رهایی سوژه نمی‌انجامد. بر این اساس، تفاوت دو نمایشنامه را می‌توان در میزان تثبیت و گسست آگاهی شی‌وارۀ سوژه و در رابطۀ میان شناخت تناقض و امکان کنش تاریخی توضیح داد.

کلمات کلیدی : اکبر رادی گئورگ لوکاچ شی‌وارگی کلیت آگاهی طبقاتی بازتاب


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : هنرهای صناعی، تجسمی و کاربردی (کلیه گرایش ها)
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری
آدرس وب سایت کنفرانس : 12icsau.ir
کد IOI مقاله : ABFG-ACAZEF
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABFG-ACAZEF

سایر مقالات محل انتشار
  1. مدیریت ریسک و بحران و راه کار های ایجاد مدیریت جامع بحران
  2. بررسی فرشهای مینیاتور های کتاب خمسه نظامی
  3. تلفیق هنرهای صناعی، تجسمی و کاربردی سنتی و مدرن: هویت بصری و معمارانه در بستر پژوهش و مطالعات آکادمیک
  4. نستعلیق به‌مثابه دارایی فرهنگی تحلیل اقتصاد هنر، سرمایۀ نمادین و پویایی بازارِ آثار خوشنویسی
  5. از نستعلیق تا آبستره: شاعرانگی رنگ، فرم و فضا در نقاشیخط معاصر ایران با اکریلیک
  6. نقش فرهنگ در شکل دهی به فضاهای تقاطعی شهری:بررسی میدان ها به عنوان کانون های اجتماعی و فرهنگی(نمونه موردی میدان اسبی عظیمیه کرج)
  7. ارزیابی ایمنی و کیفیت مسیرهای دوچرخه شهری و ارئه راهکارهای بهیوداستفاده شهروندان ؛مطالعه موردی شهر کرج
  8. تأثیر عکاسی معماری بر ادراک و بازنمایی هویت فرهنگی بناهای تاریخی (مطالعه موردی: بازار تاریخی تبریز، ارگ علیشاه و مسجد کبود)
  9. خوانش معماری از طریق عکاسی: بررسی تأثیر نور، قاب‌بندی و پرسپکتیو بر ادراک فضا در نمونه‌هایی از معماری تاریخی و معاصر ایران
  10. تحلیل مؤلفه‌های شکل‌دهنده مکان در مسجد جامع ابرکوه با تأکید بر نظریه پدیدارشناسی مکان نوربرگ‌شولتز
  11. طراحی و ارزیابی یک چارچوب تعاملی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد برای تولید، ارزیابی و بهبود تدریجی فرم ساختمان‌های بلندمرتبه
  12. تحلیل تطبیقی عملکرد ابزارهای هوش مصنوعی مولد در فرآیند تولید، ارزیابی و بهینه‌سازی فرم ساختمان‌های بلندمرتبه
  13. تدوین الگوی طراحی کالبدی فضاهای پیاده‌مدار مبتنی بر بازتولید آیین‌های گذری و خاطره جمعی(نمونه موردی:پیاده‌راه فرهنگی رشت)
  14. واکاوی مورفولوژیک هویت بصری هنر اسلامی در گذار از هندسه سنتی به انتزاع معاصر
  15. تحلیل دیالکتیک انسان و محیط و نقش حس مکان در خودشناسی عاطفی و هویت سکونتی ساکنان مسکن معاصر مطالعه موردی: شهر جدید امیرکبیر