بررسی نقش شهرداری در ارتقای کیفیت طراحی فضاهای شهری با تأکید بر هویت معماری بومی

رعنا منزوی¹

چکیده :
فضاهای شهری از مهم‌ترین عرصه‌های شکل‌گیری تعاملات اجتماعی، بازنمایی هویت فرهنگی و تجربه روزمره شهروندان به شمار می‌روند.کیفیت این فضاها تنها به ویژگی‌های کالبدی، زیبایی‌شناختی یا عملکردی آن‌ها محدود نیست، بلکه از تعامل میان ساختار فضایی، معماری پیرامونی، ویژگی‌های اقلیمی، زمینه تاریخی، ارزش‌های فرهنگی و سازوکارهای مدیریت شهری تأثیر می‌پذیرد. در این میان، شهرداری به‌عنوان یکی از نهادهای اصلی اداره شهر، از طریق سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی، طراحی و اجرای پروژه‌های شهری، نظارت بر ساخت‌وساز، مدیریت فضاهای عمومی و جلب مشارکت شهروندان، نقشی مهم در ارتقای کیفیت محیط شهری و تقویت هویت معماری بومی ایفا می‌کند. بااین‌حال، گسترش الگوهای مشابه طراحی، غلبه نگاه صرفاً کالبدی به توسعه شهری، ناهماهنگی میان ضوابط معماری و ویژگی‌های زمینه‌ای، ضعف مشارکت اجتماعی و محدودیت‌های اجرایی می‌توانند به کاهش تمایز مکانی و تضعیف هویت شهرها منجر شوند. هدف مقاله حاضر، بررسی نقش شهرداری در ارتقای کیفیت طراحی فضاهای شهری با تأکید بر هویت معماری بومی و تبیین سازوکارهای مؤثر بر پیوند میان مدیریت شهری، کیفیت محیط و ارزش‌های فرهنگی ـ کالبدی مکان است. پژوهش با رویکرد کیفی و روش توصیفی ـ تحلیلی و بر پایه مرور منابع نظری و پژوهش‌های فارسی و انگلیسی مرتبط انجام شده است. چارچوب تحلیلی مقاله بر پنج محور اصلی استوار است: کیفیت کالبدی و بصری، هویت معماری بومی، عملکرد و دسترس‌پذیری، کیفیت اجتماعی و ادراکی، و حکمرانی و مدیریت شهری. تحلیل ادبیات نشان می‌دهد که تقویت هویت بومی در فضاهای شهری به معنای بازتولید صوری عناصر تاریخی یا تقلید از فرم‌های سنتی نیست؛ بلکه مستلزم شناخت منطق شکل‌گیری معماری بومی، سازگاری اقلیمی، تناسب مقیاس، الگوهای فضایی، مصالح، شیوه‌های زیست و معانی فرهنگی و اجتماعی مکان است. بر این اساس، نقش مؤثر شهرداری در گرو تدوین ضوابط زمینه‌گرا، ارتقای کیفیت طراحی پروژه‌های عمومی، حفاظت و بازآفرینی ارزش‌های مکانی، تقویت هماهنگی میان ساختمان و فضای شهری، ایجاد سازوکارهای مشارکت شهروندان و استقرار نظام ارزیابی پس از بهره‌برداری است. مقاله نتیجه می‌گیرد که هویت معماری بومی زمانی می‌تواند به ارتقای پایدار کیفیت فضاهای شهری بینجامد که از سطح آرایه‌های ظاهری فراتر رود و در فرایند تصمیم‌گیری، طراحی، اجرا، نگهداری و مدیریت شهری جایگاهی نهادی و مستمر پیدا کند

کلمات کلیدی : شهرداری طراحی شهری کیفیت فضای شهری هویت معماری بومی هویت مکانی منظر شهری معماری زمینه‌گرا مدیریت شهری بازآفرینی شهری

---

زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری و توسعه پایدار
محل انتشار : چهارمین کنفرانس مهندسی عمران، معماری و شهرسازی
آدرس وب سایت کنفرانس : 4cau.ir
کد IOI مقاله : ACDK-ACABZZ
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ACDK-ACABZZ

سایر مقالات ارائه دهنده

1. شناسایی و اولویت‌بندی عوامل پیشگیری از سکوت سازمانی در پروژه‌های عمرانی شهرداری: مطالعه موردی شهرداری تایباد
2. بررسی نقش شهرداری در ارتقای کیفیت طراحی فضاهای شهری با تأکید بر هویت معماری بومی
3. تحلیل عوامل مؤثر بر پذیرش ضوابط معماری و شهرسازی شهرداری از سوی سازندگان و طراحان
4. ارائه چارچوب ارزیابی کیفیت معماری ساختمان‌های عمومی با تأکید بر معیارهای مورد توجه شهرداری

سایر مقالات محل انتشار

1. A Comparative Study of Green Marketing Strategy Implementation in the Automotive Industry of Leading Countries and the Proposal of a Benchmarking Framework for Iran
2. تلفیق هوش مصنوعی و مصالح و فناوری‌های سبز و تجدیدپذیر با تمرکز روی ساخت و ساز پایدار
3. توسعه مدل تصمیم‌یار مبتنی بر هوش مصنوعی برای انتخاب بهترین سناریوی بازسازی ساختمان‌های اداری و تجاری با رویکرد ساختمان هوشمند و انرژی صفر
4. ارزیابی عددی عملکرد لرزه ای و رفتار چرخه ای قاب های فولادی مجهز به مهاربندهای کمانش تاب (BRB)در مقایسه با قاب های مهاربندی همگرا (CBF)
5. تحلیل میزان اختلاط کاربری‌های زمین در محله فلسطین شهر مشهد با استفاده از شاخص آنتروپی
6. معیارها و سازوکارهای تخصیص بهینه ریسک اقتصادی در قراردادهای عمرانی
7. بهینه‌سازی مصرف انرژی در معماری مسکن روستایی اقلیم سرد و کوهستانی ایران با رویکرد تاب‌آوری غیرفعال در برابر بحران‌های سرمایشی
8. تبارشناسی معماری مسکونی کوچک مقیاس
9. نقش دیوارهای برشی در تقویت سازههای بتنی (بررسی مبانی عملکرد لرزهای، روشهای طراحی و ملاحظات اجرایی استفاده از دیوارهای برشی در بهسازی و مقاوم سازی ساختمانهای بتن آرمه)
10. تبیین و تحلیل اصول طراحی بایوفیلیک در فضاهای شهری
11. فرش افشار تکاب به عنوان میراث فرهنگی ناملموس و عامل تقویت هویت محلی
12. شناسایی و تحلیل راهکارهای افزایش بهره‌وری اجتماعی پارک‌ها و فضاهای سبز در شهر تبریز
13. ارزیابی ریسک ایمنی در پروژه‌های عمرانی با استفاده از هوش مصنوعی: رویکردی نوین در پیشگیری از حوادث
14. بررسی اثرات پیاده‌سازی مدیریت ذی‌نفعان مبتنی بر استاندارد مدیریت پروژه PMBOK در سازمان‌های پروژه‌محور
15. مدل‌سازی اثر درصد نفوذ خودروهای برقی و نحوه استقرار ایستگاه‌های شارژ بر توزیع بار و عمر خستگی دال‌های بتن‌آرمه پارکینگ‌های طبقاتی