جستجو
تحلیل ساختاری–نهادی بازتولید اسکان غیررسمی در ایران: سیاست زمین و مسکن و راهبردهای مداخله
شراره نوروزیان1 محمدرضا قائد امینی هارونی2
چکیده :
حاشیهنشینی و سکونتگاه غیررسمی در ایران، پدیدهای چندوجهی و خود تشدید شونده است که ریشه در تعامل پیچیدهای از نابرابریهای ساختاری، سیاستهای ناکارآمد زمین و مسکن، و حکمرانی فضایی جزیرهای دارد. این مقاله باهدف ارائه تحلیلی منسجم از سازوکارهای شکلگیری، تثبیت و بازتولید سکونتگاههای غیررسمی در ایران و ارزیابی انتقادی سیاستهای مداخله، از روششناسی ترکیبی (کمی-کیفی) بهره میگیرد. دادهها از طریق مرور نظاممند پژوهشهای داخلی و خارجی (۱۴۰۰ به بعد)، تحلیل محتوای اسناد سیاستی، و تحلیل سلسلهمراتبی (AHP) شاخصهای کلیدی استخراجشده از ادبیات موضوع گردآوریشده است. یافتهها نشان میدهد که سیاستهای سختگیرانه کاربری زمین و تراکم زدایی، همراه با اجرای گزینشی قوانین و دسترسی محدود به بازار رسمی زمین، تأثیری مثبت و معنادار بر گسترش حاشیهنشینی دارند (شاکری منصور و همکاران، ۱۴۰۴). تحلیل AHP نشان میدهد که «سیاستهای کلان توسعهای نامتوازن» و «تمرکزگرایی منابع» مهمترین پیشرانهای ساختاری، و «مهاجرت» بهعنوان عامل واسط کانونی، نقشی کلیدی در شکلگیری و تثبیت این پدیده ایفا میکنند (اکبری، ۱۴۰۴). ارزیابی سیاستهای توانمندسازی و ساماندهی نشاندهنده «یادگیری سیاستی کند» و تداوم چالشهایی نظیر چندپارگی نهادی، فقدان همافزایی بینبخشی و ناپایداری تأمین مالی است (علاءالدینی و رسولی، ۲۰۲۶). مقاله نتیجه میگیرد که مهار پایدار حاشیهنشینی مستلزم همافزایی مداخلات خرد و میانی با اصلاحات نهادی و ساختاری در سطح کلان است و بدون بازنگری در سازوکارهای توزیع فضایی منابع و زمین، سیاستهای مقطعی صرفاً بازتولید شرایط را تسهیل میکنند.
کلمات کلیدی : حاشیهنشینی سکونتگاه غیررسمی سیاست زمین توانمندسازی تحلیل سلسلهمراتبی حکمرانی شهری ایران
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : برنامه ریزی ، مدیریت و طراحی شهری
محل انتشار : دوازدهمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری
آدرس وب سایت کنفرانس : 12icsau.ir
کد IOI مقاله : ABFG-ACADFH
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/ABFG-ACADFH
نمایش چکیده انگلیسی
: https://isnac.ir/SA/ABFG-ACADFH
سایر مقالات ارائه دهنده
- همگرایی فناوری و فرهنگ در شهرسازی پایدار مرور تطبیقی پژوهشهای جهانی و بومی با تأکید بر چالشها و فرصتهای نوین
- طراحی انسانمحور برای احیای میدان شوش بهعنوان کانون پیاده محور سرزنده شهری با تأکید بر تعاملات اجتماعی، حس تعلق و سرزندگی شبانه (مقایسه تطبیقی با میدان حسن آباد تهران)
- تحلیل ساختاری–نهادی بازتولید اسکان غیررسمی در ایران: سیاست زمین و مسکن و راهبردهای مداخله
سایر مقالات محل انتشار
- مدیریت ریسک و بحران و راه کار های ایجاد مدیریت جامع بحران
- بررسی فرشهای مینیاتور های کتاب خمسه نظامی
- تلفیق هنرهای صناعی، تجسمی و کاربردی سنتی و مدرن: هویت بصری و معمارانه در بستر پژوهش و مطالعات آکادمیک
- نستعلیق بهمثابه دارایی فرهنگی تحلیل اقتصاد هنر، سرمایۀ نمادین و پویایی بازارِ آثار خوشنویسی
- از نستعلیق تا آبستره: شاعرانگی رنگ، فرم و فضا در نقاشیخط معاصر ایران با اکریلیک
- نقش فرهنگ در شکل دهی به فضاهای تقاطعی شهری:بررسی میدان ها به عنوان کانون های اجتماعی و فرهنگی(نمونه موردی میدان اسبی عظیمیه کرج)
- ارزیابی ایمنی و کیفیت مسیرهای دوچرخه شهری و ارئه راهکارهای بهیوداستفاده شهروندان ؛مطالعه موردی شهر کرج
- تأثیر عکاسی معماری بر ادراک و بازنمایی هویت فرهنگی بناهای تاریخی (مطالعه موردی: بازار تاریخی تبریز، ارگ علیشاه و مسجد کبود)
- خوانش معماری از طریق عکاسی: بررسی تأثیر نور، قاببندی و پرسپکتیو بر ادراک فضا در نمونههایی از معماری تاریخی و معاصر ایران
- تحلیل مؤلفههای شکلدهنده مکان در مسجد جامع ابرکوه با تأکید بر نظریه پدیدارشناسی مکان نوربرگشولتز
- طراحی و ارزیابی یک چارچوب تعاملی مبتنی بر هوش مصنوعی مولد برای تولید، ارزیابی و بهبود تدریجی فرم ساختمانهای بلندمرتبه
- تحلیل تطبیقی عملکرد ابزارهای هوش مصنوعی مولد در فرآیند تولید، ارزیابی و بهینهسازی فرم ساختمانهای بلندمرتبه
- تدوین الگوی طراحی کالبدی فضاهای پیادهمدار مبتنی بر بازتولید آیینهای گذری و خاطره جمعی(نمونه موردی:پیادهراه فرهنگی رشت)
- واکاوی مورفولوژیک هویت بصری هنر اسلامی در گذار از هندسه سنتی به انتزاع معاصر
- تحلیل دیالکتیک انسان و محیط و نقش حس مکان در خودشناسی عاطفی و هویت سکونتی ساکنان مسکن معاصر مطالعه موردی: شهر جدید امیرکبیر