دولت تحصیلدار و تأثير آن بر پیدایش طبقه متوسط جدید در عصر پهلوی دوم

فرهاد عباسی1

چکیده :
در دوران پهلوی دوم طبقات اجتماعی تحت تأثیر شرایط اجتماعی موجود و سیاست های دولت قرار داشتند. در این میان طبقه متوسط جدید نیز اگرچه ریشه ای تاریخی در شهرنشینی ایران داشت و وجود این طبقه قبل از هرچیز از شکل شهرنشینی تأثیر پذیرفته بود، لیکن نمی توان بر این واقعیت چشم پوشید که در عصر پهلوی دوم شرایط اجتماعی و سیاست های دولت محمدرضا پهلوی در تحولات ساختاری آن تأثیر به¬سزایی داشته است. ایران به عنوان کشوری در حال توسعه و با اقتصادی تک محصولی، به خصوص پس از کودتای 28 مرداد سال 1332 به بعد، دولتی رانتی دانسته شد. اين امر باعث شده که دولت تحصیلدار با توجه به سازوکارهاي غيرواقعي و بدون توجه به منافع ساير طبقات در مافوق آنها قرار داشته باشد. رانت که از بازارهاي خارجي به‌دست مي‌آيد کمترين ارتباط را با کارکرد دروني جامعه دارد. به اين خاطر اقشار و طبقات گوناگون در راستاي منافع خود نمي‌توانند مستقل باشند و اين دولت است که خود را خيرخواه جامعه معرفي کرده و منافع خود را منافع جامعه معرفي مي‌کند. لذا درآمدهاي نفتي، دولت تحصيلدار را قادر مي‌سازد تا از شکل¬گيري گروه‌هاي اجتماعي مستقل از دولت جلوگيري کند. با ورود نفت و مديريت نفتي، دولت تحصیلدار در ايران براي پشتيباني و مشروعيت کارکردي دست به طبقه‌سازي بويژه طبقه متوسط که از لحاظ مالي مستقل نبوده، زده است. اين پروسه باعث شده که طبقات در برابر دولت حقي نداشته باشند و نتوانند دولت را به چالش بکشند. لذا پرسش نوشتار حاضر این است که: دولت تحصیلدار چه تأثیری در پیدایش، گسترش و ساخت طبقه متوسط جديد داشته است؟ ماهيت دولت تحصیلدار به¬گونه‌اي است كه در آن جامعه وزنه¬ی قابل اعتنايي به¬شمار نمي‌رود چرا كه دولت در سايه¬ی دريافت رانت‌ها از خارج ديگر به منابع داخلي درآمد (ماليات‌ها، عوارض و...) احساس نياز نمي‌كند. این باعث مي‌شود دولت قدرت انحصاري كسب كند و نيازي به دخالت دادن گروه‌ها و طبقات مختلف در قدرت نبيند.

کلمات کلیدی : دولت تحصیلدار طبقه متوسط جدید پهلوی دوم


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : علوم انسانی
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی مدیریت و علوم انسانی
آدرس وب سایت کنفرانس : 2icmhconf.com
کد IOI مقاله : XYZH-ZAFAD
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XYZH-ZAFAD

سایر مقالات محل انتشار
  1. شناسایی عوامل استراتژیک دربکارگیری انرژی های تجدیدپذیر شرکت برق با روش تصمیم گیری فازی
  2. ارزشیابی میزان اثربخشی برنامه های پیشگیری از اعتیاد در محیط های اداری شهر کرمان
  3. عوامل موثر بر بهره وری نیروی انسانی از دیدگاه کارکنان و مدیران اداره آمار اقتصادی بانک مرکزی جمهوري اسلامي ايران
  4. بررسي تأثیر مهارتهای ارتباطی مدیران بر درگیری شغلی معلمان مقطع ابتدایی شهرستان بناب
  5. نظام پاداش و تنبيه از منظر اسلام»
  6. بررسی رابطه مابین هوش فرهنگی و تعارض سازمانی (مطالعه موردی: حوزه فناوری اطلاعات بانک کشاورزی ایران)
  7. تحليل سياسي و حقوقي آثار ورود افغانستان به سازمان تجارت جهانی WTO
  8. اصول پايه اي در طرح ازمايشهاي تجربي و طرحهاي نمونه گيري
  9. بررسی تاثیرارزش ویژه برند برتداوم ارتباط مشتریان در صنعت بانکداری
  10. بررسی تطبیقی قوه مقننه جمهوری اسلامی ایران و کشور عراق
  11. ارزیابی میزان آمادگی اداره کل پشتیبانی فنی صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران از لحاظ زیر ساخت های فناوری اطلاعات، حمایت و تخصیص منابع برای پیاده سازی سیستم برنامه ریزی منابع سازمانی (ERP)
  12. رابطه‌ی هوش معنوی و شادکامی با بهزیستی روان شناختی دانشجویان دانشگاه های استان چهارمحال و بختیاری
  13. بررسي فاكتورهاي كليدي موفقيت سیستمهای بازاریابی مقصد مبتنی بر وب
  14. بررسی رابطه بین عدالت سازمانی و تعهد سازمانی در اداره بنیاد شهید و امورایثارگران (مطالعه موردی : استان کهگیلویه و بویراحمد)
  15. انواع عدالت سازمانی و عوامل موثر بی عدالتی در سازمانها