استفاده از شاخص‌های اجتماعی-اقتصادی در راستای کنترل بیابان‌‌زایی

رخساره خشتابه1 مرتضی اکبری2

چکیده :
بیابان‌زایی را تخریب اراضی در مناطق خشک، نیمه خشک تا خشك نیمه مرطوب به دلیل اثرات گوناگون انسان و عملکرد آن معرفی می‌کنند. در واﻗﻊ ﺗﻬﺪﯾﺪ ﺣﯿﺎت در ﺑﯿﺎﺑﺎن ﺑﻪ ﻧﺴﺒﺖ دﯾﮕﺮ زﯾﺴﺖ ﺑﻮم ﻫﺎي ﺣﯿﺎﺗﯽ ﮐﺮة زﻣﯿﻦ ﺟﺪي ﺗﺮ اﺳﺖ و اﯾﻦ ﭼﻬﺮة ﺧﺸﻦ، ﻧﺎﺷـﯽ از ﻓﻘﺮ اﻗﻠﯿﻤﯽ ﯾﺎ ﻣﻮﻗﻌﯿﺖ زﻣﯿﻦ ﺷﻨﺎﺳﯽ اﺳﺖ .ﺑﻪ ﻋﺒﺎرت دﯾﮕﺮ، زاﯾﺶ ﺑﯿﺎﺑﺎن ﻫﺎ در ﻃﻮل ﺗﺎرﯾﺦ زﻣﯿﻦ، ﮐﻨﺸﯽ اﺳﺖ ﻃﺒﯿﻌـﯽ ﮐـﻪ ﺑـﻪ ﺷﺮاﯾﻂ دﺷﻮار ﺟﻐﺮاﻓﯿﺎﯾﯽ داده ﺷﺪه و ﻗﺪﻣﺘﯽ ﭼﻨﺪ ﺻﺪ ﻣﯿﻠﯿﻮن ﺳﺎﻟﻪ دارد .آﻧﭽـﻪ ﻣﺠـﺎﻣﻊ ﻣﻌﺘﺒـﺮ ﻋﻠﻤـﯽ و ﺑـﯿﻦ اﻟﻤﻠﻠـﯽ از آن ﺑـﻪ ﻋﻨﻮان ﺑﯿﺎﺑﺎن زاﯾﯽ ﯾﺎد ﻣﯽ ﮐﻨﻨﺪ، ﭘﺪﯾﺪه اي ﺑﻪ ﻇﺎﻫﺮ ﻧﺎﻣﺤﺴﻮس اﻣـﺎ ﺑﺴـﯿﺎر ﺧﻄﺮﻧـﺎك ﺗـﺮ از ﺑﯿﺎﺑـﺎﻧﯽ ﺷـﺪن اراﺿـﯽ اﺳـﺖ و آنﮐﺎﻫﺶ ﻇﺮﻓﯿﺖ ﺗﻮﻟﯿﺪ اراﺿﯽ ﯾﺎ ﺗﺨﺮﯾﺐ ﺳﺮزﻣﯿﻦ ﻣﯽ ﺑﺎﺷﺪ،ﮐﻪ ﺗﺎ ﺣﺪود زﯾﺎدي ﻧﯿﺰ ﻣﺘـﺎﺛﺮ از ﻋﻤﻠﮑـﺮد ﻫـﺎي اﻧﺴـﺎﻧﯽ اﺳـﺖ. به همین جهت برای توصیف یک چنین پدیده ی پیچیده ای باید از معیارها و شاخص ها که ابزاری برای تعریف، پایش و ارزیابی بیابانزایی محسوب میشوند استفاده نمود. هر معیار دارای چندین شاخص کمّی و کیفی برای اندازه گیری و پایش است که به طور منظّم و متوالی اندازه گیری می‌شوند، تا آثار مدیریّت بیابان مشخّص و معیّن شود. اکثر طرح ها و پروژه های کنترل بیابان نیز برای پی بردن به اینکه آیا عملکرد درستی داشته اند یا خیر، به چنین شاخص هایی احتیاج دارند. لذا این تحقیق در ارزﯾﺎﺑﯽ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮ ﻫﺎي ﻣﺮﺗﺒﻂ ﺑﺎ ﺑﯿﺎﺑﺎن زاﯾﯽ و ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﻫﺎي ﻣﻘﺎﺑﻠـﻪ ﺑـﺎ ﺑﯿﺎﺑﺎن‌زاﯾﯽ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎ و ﻣﻌﯿﺎرﻫﺎ، ﮔﺎم ﻧﺨﺴﺖ ﺑﻪ ﺷﻤﺎر ﻣﯽ رود ﮐﻪ ﻫﺪف از آن، ﺑﺮرﺳﯽ اﻣﮑﺎن دﺳﺘﯿﺎﺑﯽ ﺑﻪ ﻣﺠﻤﻮﻋﻪ اي از ﻣﻌﯿﺎر ﻫﺎ و ﺷﺎﺧﺺ ﻫﺎﯾﯽ ﮔﻮﯾﺎ، ﺳﺎده و ﻣﻨﻄﻘﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﻧﺰدﯾﮏ ﺗﺮﯾﻦ ارزﯾﺎﺑﯽ ﻣﻤﮑﻦ ﺑﻪ واﻗﻌﯿﺖ را از ﺟﺮﯾـﺎن ﺑﯿﺎﺑـﺎنزاﯾﯽ و ﻣﻘﺎﺑﻠﻪ ﺑﺎ ﺑﯿﺎﺑﺎن‌ اراﯾﻪ داد.

کلمات کلیدی : بیابانزایی شاخصهای کنترل بیابان تخریب اراضی مدیریّت بیابان


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی منابع طبیعی
محل انتشار : سومین کنفرانس بین المللی پژوهش های کاربردی در علوم و مهندسی - دانشگاه مارمارا ترکیه
آدرس وب سایت کنفرانس : 3carse.com
کد IOI مقاله : XBCF-DBDGB
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XBCF-DBDGB

سایر مقالات محل انتشار
  1. دروازه شرقی ورودی شهر ساری
  2. Studies on inulin
  3. بررسی پتانسیل انرژی باد و عوامل موثر در بهبود کارکرد (( مطالعه موردی: ایستگاه سینوپتیک سهند استان آذربایجان شرقی))
  4. ارزیابی تاثیرالیاف شیشه ای برپارامترهای مقاومت برشی خاک ماسه ای
  5. باززنده سازی مرکز محله بازار شاه شهر كرمان با محوريت ايجاد هويت در بافت كهن
  6. Environmental assessment, Biosphere and geographical Danube Delta in Romania
  7. رتبهبندی عوامل موثر بر تفرج بااستفاده از تکنیکAHP(مطالعه موردی باغ دلگشادرشیراز)
  8. Study on the influence of fluid application parameters on tool vibration and cutting performance during turning of hardened steel
  9. Investigating the destructive factors of cobalt-molybdenum catalyst in sulfur recovery units
  10. تحقیقی پیرامون شکل گیری پلان در اثر پیوند مفهومی «موسیقی – معماری» با تاکید بر ملاحظات کاربردی و زیبایی شناسانه در معماری
  11. تاثیرات گردشگری بر توسعه پایدار روستایی (مطالعه موردی: روستای حسن حافظ، شهرستان گلپایگان)
  12. ارزیابی میراگرهای ترکیبی اصطکاکی-شکافدار در قاب های خمشی فولادی
  13. بهینه سازی حمام برای افراد کم توان حسی و حرکتی با بهره گیری از سیستم های فناوری هوشمند
  14. Assessment of safety measures (warning-signs road) at blackspots, case study in ILAM province
  15. ارائه روابط دبی-اشل دریچه سالونی- مستطیلی در شرایط جریان مستغرق