نقش نظام هندسی در میزان پایداری سازه‌ایِ بناهای معماری سنتی (مطالعه موردی: مسجد جامع کبیر یزد)

محمدحسین دره زرشکی1 حمیدرضابیگ زاده شهرکی2 محمد مهدی توکلی فرد3

چکیده :
معماری همواره بر بستری از «هندسه» پدید آمده است و در آثار متعلق به برخی بوم‌های جغرافیایی و یا دوره‌های تاریخی، گاه رد بسیار پررنگی از هندسه‌ های غنی به چشم می‌خورد. معماری ایرانی ـ به ویژه در دوران اسلامی ـ یکی از آن نوع معماری ‌هاست که به نحو چشمگیری مبتنی بر هندسه است. استفاده از ترسیمات هندسی در هنر و معماری ایران سابقه طولانی دارد. طرحمایه‌های هندسی مخصوصاً پس از اسلام، برای معین کردن اندازه‌های بنا و به دست آوردن تناسبات مطلوب مورد استفاده قرار گرفته‌اند. مقاله حاضر تلاشی است در جهتِ یافتن نقش نظام هندسی در میزان تداوم عمر سازه‌ای بناهای معماری سنتی ایران که به عنوان نمونۀ موردی در مسجد جامع یزد مورد کنکاش قرار می‌گیرد. سوال طرح شده این است که چه رابطه‌ای بین نظام هندسی کالبد مسجد جامع یزد و پایداری سازه‌ای آن وجود دارد؟ در این مقاله بر اساس فرضیۀ پژوهش مبنی بر وجود ارتباط میان نظام هندسی و تداوم عمر سازه‌ای بنا، ابتدا مبانی نظری کاربرد هندسه در معماری بررسی می شود. در این زمینه مروری بر آراء و دیدگاه‌ها و همچنین اصول و قواعد نیارشی مربوط به کاربرد هندسه در معماری خواهد شد. در مقالۀ حاضر ضمن توصیف بنای مسجد جامع یزد شامل مختصری از تاریخ و جغرافیای اثر، معرفی اثر و سبک‌شناسی آن، به تبیین و تحلیل هندسی و فنی نقش نظام هندسی در هر بخش از اجزای کالبد مسجد (هندسه‌های پلانی، نماها و مقاطع بنا) از کل به جز، بر اساس تحلیل نحوه عملکرد سازه‌ای اندام‌ها و نحوه انتقال نیروها به صورت نظری و میدانی پرداخته می‌شود. نهایتاً از طریق قیاس و انطباق خروجی‌ها برهم، ضمن اثبات فرضیۀ پژوهش، بخشی از منطق سازه‌ای اثر آشکار می‌گردد. نتایج تحقیق مبین این مطلب است که علاوه بر اصول و قواعد سازه‌ای، نظام هندسی اجزاء کالبد اثر در تداوم عمر سازه و مقاومت بنا تأثیرگذار است.

کلمات کلیدی : نظام هندسی پایداری سازه‌ای معماری سنتی مسجد جامع یزد


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری و توسعه پایدار
محل انتشار : دومین کنفرانس بین المللی عمران، معماری و مدیریت توسعه شهری در ایران
آدرس وب سایت کنفرانس : caumconf.com/2nd
کد IOI مقاله : XBFK-DGDBF
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XBFK-DGDBF

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. نقش هندسه در ارتقاء کیفیت آموزش معماری از دیدگاه یادگیری مبتنی بر مغز (مطالعه موردی: معماری مکان های آموزشی)
  2. وجوه و مراتب سه گانه هندسه (کالبدی-ادراکی-معنایی)
  3. برایند تأثیر و تأثر انسان و مکان بر یکدیگر در روند آموزش
  4. جایگاه مفهوم حریم در شکل گیری خانه های بومی کشورهای اسلامی (مطالعه تطبیقی: خانه های اصفهان- دمشق)
  5. تجلیلات مفهوم هندسه در شکل گیری ساختمان مرکزی سازمان میراث فرهنگی
  6. نقدی بر شیوه آموزش درس هندسه ترسیمی از منظر توانش و دانش (در مقطع کاردانی رشته معماری در دانشگاه های ایران)
  7. بازاندیشی در تناسبات هندسی آثار فاخر معماری معاصر (مطالعه موردی: مهمانسرای نائین/ مدرسه عالی مدیریت)
  8. بازبینی و تحلیل ساختمان مدرسه ایرانشهر یزد بر اساس معیارهای برگرفته از هندسه
  9. نقد شیوه تدریس درس آشنایی با معماری اسلامی از منظر توانش- دانش- بینش
  10. نقش نظام هندسی در میزان پایداری سازه‌ایِ بناهای معماری سنتی (مطالعه موردی: مسجد جامع کبیر یزد)
  11. بررسی اجزای تشکیل دهنده فضای ورودی در معماری سنتی ایران
  12. بررسی تأثیر افراد مشهور بر نگرش مشتریان نسبت به تبلیغات و رفتارخرید با توجه به نقش نگرش مذهبی
  13. نظام کارگاهی ؛ عامل انگیزه و محرک در بین هنرجویان رشته معماری داخلی (سطح مورد مطالعه : هنرستان ها و مراکز کار و دانش)
  14. شاخصه و سازه های معماری خانه های قدیمی یزد (در مبحث بازآفرینی بناهای تاریخی توسط شهرداری یزد)
  15. آشنایی با نحوه ادراک سائق مکان و تاثیر آن در شهرسازی معاصر (در مبحث بازآفرینی فضاهای شهری توسط شهرداری یزد)
سایر مقالات محل انتشار
  1. نمای متحرک(هوشمند)
  2. مجموعه مسکونی پایدار
  3. بررسی اثر ضخامت ورق فولادی بر رفتار غیرخطی دیوار برشی فولادی
  4. بررسی تأثیر ایستگاه راه آهن بر محله، شهر و بازطراحی ایستگاه و حوزه نفوذ آن مطابق اصول حق به شهر با ملاحظات زیست محیطی (مطالعه موردی ایستگاه قائم شهر)
  5. بررسی تأثیر استفاده از ژئوگريد در نشست پایه‌های تونل متروهای شهري در اثر بار متحرك
  6. میزان تاثیررطوبت در پوسته خارجی ساختمان در بهروری انرژی
  7. آماده سازی و طراحی فضاها شهری برای معلولان
  8. بررسی عملکرد قاب های خمشی فولادی با سیستم لوله ای در برابر خرابی پیشرونده
  9. تاثیر افزودن نانوذرات توپر و توخالی سیلیکا بر رفتار حرارتی اسفنج‌های منعطف نانوکامپوزیتی بر پایه پلی‌یورتان
  10. طراحی مجموعه ورزش های آبی با رویکرد بوم گرا
  11. مفاهیم پایه‌ای امنیت در ابعاد اجتماعی اقتصادی ، سیاسی و زیست‌محیطی
  12. تحلیل شاخص بورس اوراق بهادار تهران به کمک رگرسیون چندمتغبره
  13. بررسی رفتار لرزه ای سیستم سازه ای قاب خمشی در تیر مقطع کاهش یافته بصورت اختصاصی در نمونه تیرهای ساخته شده با قطر متغیر سوراخ انتهایی
  14. تحلیل کالبدی-فضایی و تأثیر آن بر توسعه شهری با استفاده از مدل تاپسیس (مطالعه موردی:منطقه 1 تا 4 کلانشهر تهران)
  15. بررسی تأثیر پیاده¬مداری در فضای شهری بر حس¬دلبستگی¬به¬مکان؛ نمونه موردی: خیابان قارن ساری