رنگ سیاه در لباس تعزیه از دیدگاه عرفان اسلامی

روشنک داوری1 افسانه ابراهیمی2

چکیده :
رنگ، از جمله عناصر بصری است که در هنرهای گوناگون تمدن‌های مختلف، معنای متفاوتی یافته است. در هنرهای اسلامی ایرانی، و به طور خاص در تعزیه، رنگ را می‌توان یکی از عناصر مهم دانست. رنگهای به کار رفته در عناصر تعزیه، از جمله لباس‌ها، دارای مفاهیم خاص است و به راحتی اشخاص را به دو دسته تقسم می‌کند به طوری که قراردادهای ویژه رنگ در این نمایش، مشخص و تغییرناپذیر هستند و تماشاگران با ورود هریک از اشخاص به صحنه یا محل اجرا به راحتی از طریق رنگ و ملزومات، موفق به شناسایی شخص و خصایص او می‌شوند. در این میان، رنگ سیاه یکی از عناصر ویژه در تعزیه است که گاهی در کنار رنگ سبز مخصوص اولیا، زنان عزادار و اهل بیت و گاهی در کنار رنگ سرخ، برای اشقیا استفاده می‌شود. این پژوهش که به روش توصیفی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام شده است به دنبال شناسایی عامل این کارکرد دوگانه است و این‌که این رنگ، چه خصوصیات ویژه‌ای دارد که باعث می‌شود در هر دو سوی مثبت و منفی استفاده شود. به نظر می‌رسد کارکرد متضاد رنگ سیاه ریشه در عرفان اسلامی دارد که هم نماد اهریمن و هم تقدس و الوهیت است و در عرفان، مفهوم نور و ظلمت را همزمان در خود دارد که باعث شده است تا این رنگ در هر سویی که قرار گیرد، مطابق تعریف و رفتار آن گروه تفسیر شود و با قدرت، رنگهای دیگر را نیز به همان سو و مفهوم خاص، تقویت کند.

کلمات کلیدی : رنگ سیاه لباس عرفان اسلامی تعزیه


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : هنرهای ایرانی اسلامی
محل انتشار : کنفرانس ملی معماری، عمران، شهرسازی و افق های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب
آدرس وب سایت کنفرانس : icacu.ir
کد IOI مقاله : XDZC-FZHHB
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XDZC-FZHHB

سایر مقالات محل انتشار
  1. بازآفرینی بافت‌های تاریخی شهری با رویکرد هویت مبنا (نمونه موردی: منطقه 12 شهر تهران)
  2. بررسی خصوصیات و ویژگی¬های کاخ¬های دوران صفوی بر اساس منابع مکتوب سفرنامه شاردن
  3. معماری فیگوراتیو در ایران و ویژگی ها وتاثیرات آن از کشورهای غربی در دوران مدرن و نوگرا
  4. بررسی مدارس علوم دینی با رویکرد هویت ایرانی-اسلامی شهر تبریز
  5. بررسی نقش نمادین آینه کاری در بناهای مذهبی ایران با تاکید بر جایگاه معنایی آینه در ادبیات عرفانی
  6. بازشناسی تحلیلی معماری مساجد دوره تیموری ایران با تأکید بر هندسه، همجواری و سازماندهی فضایی، نمونه موردی: مسجد گوهرشاد مشهد
  7. بازشناسی معماری اقلیمی خانه های دوره قاجار ایران (نمونه موردی خانه بروجردی ها در کاشان)
  8. بررسي تمديد مدت پيمان بر اثر تاخير در پرداختهاي مالي با رويكرد تحليل نواقص و ابهامات بخشنامه 5090
  9. بررسی بازطراحی میدان شهری باتوجه به رویکرد کیفیت محیط
  10. بازخواني مؤلفه هاي مؤثر در معماری فضاهاي جمعي-آييني مبتني بر حكمت هنر و معماری اسلامي
  11. نقش آموزش معماری در نحوه شکل¬گیری سبک التقاطی نئوکلاسیک رومی در طراحی نمای ساختمان¬های مسکونی در تهران
  12. پیاده در شهر، چرا و چگونه؟ (با بررسی تئوری ها و تجارب داخلی و خارجی)
  13. بازسازی و تغییر کاربری کاخ مادر چالوس به فرهنگسرا با رویکرد حس تعلق به مکان
  14. سرمشق های پیشگیرانه از حریق و حوادث در بنا و بافت های فرهنگی - تاریخی
  15. تاثیر شهرگرایی بایوفیلیک بر منافع اقتصادی - اجتماعی شهرها و بیانیه گام دوم انقلاب