جستجو
قنات راهکاری با دانش بومی نیاکان در بهره برداری پایدار منابع آبی در مناطق کویری ایران (مرمت و گردشگری روستایی آن در خراسان جنوبی)
فرهود گل محمّدي1 مهدیه طباطبایی2 مسعود مستقیم3
چکیده :
استان خراسان جنوبی یکی از مناطق بسیار خشک و محروم کشور می باشد که در ضمن دارای قنوات زیادی از گذشته های دور تا امروز می باشد. بخــش اعظــم سرزمین ایران در منطقه خشک و نیمهخشک و در محدوده کمربند بیابانی دنیا قرار گرفته است. براین اساس، خشکی و کمآبی از ویژگیهای ذاتی فلات مرکزی ایران است و دسترسی به منابع آب پایدار، مهمترین چالش ساکنان این ناحیه بوده است. ایرانیان باستان با اختراع قنات، شیوه مناسبی از دسترسی به آب را بر اساس اصل احترام به محیط و سازگاری با طبیعت به وجود آوردند که منشأ تمدنی درخشانی در فلات مرکزی ایران شد که در برخی منابع از آن به «تمدن کاریزی» یاد میشود. که در برخی منابع از آن به تمدن کاریزی یاد میشود.. نمونه کامل و منحصربهفردی از الگوی توسعه پایدار و احترام به طبیعت و همزیستی با محیط در قناتهای ایران مشاهده میشوند که نقش مهمی در ساختار اجتماعی و اقتصادی مناطق خشک ایفا میکنند. تناسب مالکیت زمین و آب و نظاممهندسی دقیق توزیع آب باعث شده است تا در مناطقی که قناتها وجود دارند نهتنها تنشهای اجتماعی بر سر منابع آب قناتها موجود نباشند بلکه این قناتها عامل وحدت و همبستگی اجتماعی و سرمایه بزرگ اجتماعی برای ساکنان آن مناطق باشند. آنچه را که امروزه توسعه پایدار مینامند، در ساختار و سیستم قنات بهخوبی رعایت شده و بر همین اساس، قنات بیش از سه هزار سال کارآمد بوده است. خشکی و کمبارشی ویژگی ذاتی فلات مرکزی ایران بوده و هست و براین اساس، دسترسی به آب پایدار همواره مهمترین دغدغه ساکنان این ناحیه در طول تاریخ بوده است. ورود فناوریهای نوین در بخش استحصال آبهای زیرزمینی از نیمه دوم سده بیستم، تهدید بزرگی برای قنات و سیستم و ساختار اجتماعی قنات در فلات مرکزی ایران بود و تمام دستاوردهای چندین هزارساله ایران در حوزه آب و مدیریت آب را مضمحل کرد. در این راستا نویسندگان این مقاله به بررسی ابعاد مختلف قنات ها به عنوان راهکاری با دانش بومی نیاکان در بهره برداری پایدار منابع آبی در مناطق کویری ایران با تأکید بر مرمت آنها و نقشی که در توسعه گردشگری روستایی، اشتغال و امرار معاش پایدار و مهاجرت معکوس به این مناطق در استان خراسان جنوبی می توانند داشته باشند می پردازند.
کلمات کلیدی : قنات منابع آبی دانش بومی بهره برداری پایدار کویر مرمت گردشگری روستایی خراسان جنوبی
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : آبخیزداری و مدیریت منابع آب و خاک
محل انتشار : پنجمین کنگره بین المللی توسعه کشاورزی، منابع طبیعی، محیط زیست و گردشگری ایران
آدرس وب سایت کنفرانس : 5icsda.ir
کد IOI مقاله : XDCA-GZBZC
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XDCA-GZBZC
سایر مقالات ارائه دهنده
- نقش صنایع دستی و اکوتوریسم در توسعه پایدار و اشتغالزایی منطقه روستای چهارده بالا شهرستان بیرجند از دیدگاه مردم محلی
- بررسی اثرات اقتصادی و اجتماعی دهیاری ها در بخش جلگه زوزن شهرستان خواف
- سیر تکاملی برنامه های ترویج و توسعه کشاورزی و روستایی هندوستان از دوران استعمار بریتانیا تا شکوفایی امروز (با نگاهي بر نتایج و خط مشی های کنگره ترویج و آموزش کشاورزی 2014 برای این سیستم)
- بررسی موانع و راهکارهای توسعه و ترویج کشت¬های گلخانه¬ای در شهرستان زابل
- بـررسی پـیـا مـدها و اثـرات اجـرای طـرح هـادی روستایی (مطالعه موردی روستاهای فـورخاص و دره عبـاس شهرستان درمیـان استان خراسان جنوبی)
- بـررسی اثرات توسعه اي تعاونی روستایی زنان خراشاد بيرجند در توانمندسازی، ایجاد اشتغال، حفظ محیط و ماندگاری مردم محلی
- اكوتوريسم راهکاری مناسب در توسعه پایدار خراسان جنوبی (مطالعه موردی: تالاب كجي نمكزار شهرستان نهبندان)
- نقش بازارچه های محلی و روزانه در افزایش رضایت مصرف کنندگان و درآمد تولیدکنندگان محصولات کشاورزی در استان های گیلان و خراسان جنوبی
- بهره وری منابع آب در شرایط جهانی شدن اقتصاد در کشورهای جهان دارای منابع آبی مشترک ( نگاهی بر تالاب بین المللی هامون)
- ارزیابی نیازهای آموزشی- ترویجی گاوداران پرورش دهنده گاو شیری در مجتمع دامداری شهر اسلامیه استان خراسان جنوبی
- بررسی نقش شرکت سهامی زراعی ایثارگران دشت خوشاب در ایجاد اشتغال و توسعه پایدار، امنیت و ماندگاری روستاییان و بهره برداری از منابع آبی مشترک در مناطق مرزی شهرستان سربیشه استان خراسان جنوبی
- نگاهی بر جنگ های آب و حقوق و قوانین بین المللی در مدیریت منابع آبی (همراه بررسی وضعیت روستاییان در شرایط خشکسالی های اخیر در حوضه های آبی زاینده رود و جنوب شرق کشور)
- نگاهی بر ظرفیت ها و اثرات طرح گردشگري روستاهای چنشت و مزارکاهی در بهبود كيفيت زندگي، اشتغال، امنیت و مسكن مردم محلی شهرستان سربیشه استان خراسان جنوبی
- بررسی دیدگاههای مردم محلی در مورد اثرات اقتصادی- اجتماعی- فرهنگی گردشگری و خانه های دوم در روستای خرو شهرستان طبس
- A viewpoint toward rural women participation for entrepreneurship, empowerment and sustainable development in boundary regions in south-east of Iran
سایر مقالات محل انتشار
- مطالعات ژئوفيزيکي (ژئوالکتريکي به روش سونداژ الکتریکی قائم) و پتانسيل آب¬هاي زيرزميني ( روستای بازنشین بخش رحیم آباد شهرستان رودسر استان گیلان)
- نارسایی های حقوق کیفری ایران در برقراری توازن میان حق توسعه پایدار و حق محیط زیست سالم
- استفاده از تکنیک گیاه پالایی برای اصلاح خاک¬های شور و شور- سدیمی ( گیاهان دارای خواص دارویی )
- شناسایی قارچ¬های میکوریز همزیست برخی گیاهان وحشی استان کرمان با استفاده از کشت تله¬ای گیاه شبدر
- بررسی تنوع گونه ای حیات وحش کویر مرکزی ایران با رویکرد توسعه اکوتوریسم (منطقه مورد مطالعه: پناهگاه حیات وحش یخاب اصفهان)
- طرح تسریع انتقال یافته ها رویکردی در نظام ترویج کشاورزی
- اثرات سطوح مختلف ویتامین D3 بر عملکرد تولیدی مرغ تخمگذار، کیفیت تخم مرغ و میزان کوله کلسیفرول زرده
- مديريت ريسك زيست محيطي و بهداشتي با کاربرد تکنیک رويكرد عمومي و مدل Delphi (مطالعه موردی: سيستم تصفيه خانه و توزيع آب شهر اهواز)
- اثرات سطوح مختلف دارچین بر درصد تولید و ضریب تبدیل غذایی مرغان تخمگذار در جیره بر پایه گندم
- بررسی فراوانی و تنوع گونه ای پرندگان پارک های شهر اصفهان جهت حفاظت از تنوع زیستی شهری
- Insights into the venom peptide and protein composition of different honey bee species from bioinformatics studies
- مروری بر جلبکها، خواص بینظیرشان و کاربرد آنها در صنایع مختلف
- ارزیابی روش MPSIAC با استفاده از داده های رسوب پلات ها در حوزه آبخیز چنداب ورامین
- تهيه نقشه پوشش گياهي و پايش تغييرات آن با استفاده از تکنیکهای سنجش از دور و تصاویر لندست در بازه زمانی 1991 تا 2018 (مطالعه موردی سد کارون 3)
- برند سازی شهری در پایتخت های اروپائی: عوامل موثر در برند شهری