مروری بر سیر تکامل و جایگاه هنر مقرنس کاری در معماری مسجد

مهدی خوش وطن1 الهه احمدی2

چکیده :
در مقاله حاضر، مروری بر سیر تکامل و جایگاه هنر مقرنس کاری در معماری مسجد انجام شده است. مقرنس عنصر تزئینی معماری است که از یک سو از اصالت هنری مستقل ایرانی برخوردار است و از سوی دیگر به شکل بی سابقه ای به خارج از ایران ریشه دوانده است. حتی پاره ای از مورخان غربی براین گماناند که هیچ پدیده معماری تا این حد در معماری سرزمینهای اسلامی تاثیر نداشته است. زیباترین نوع آن مسجد جامع اصفهان است. لازم است یادآوری شود که نمودی از تحول مقرنس که در تزئینات هندسی بینظیر تاق گنبدهای اسلامی اسپانیا متجلی است، حتی در خود ایران تجربه نشده است کاربندی یکی از الگوهای اصیل و کهن در معماری ایران و حاصل شناخت معماران ایرانی نسبت به علم هندسه و ریاضیات پیشرفته است. اولین نمونه ی کاربندی در ایران که تا امروز شناسایی شده در مسجد جامع شیراز متعلق به دوره صفویان است، کاربندی نوعی پوشش است متشکل از تیر طاق هایی با قوس معین که تحت قواعد هندسی ویژه ای همدیگر را قطع می کنند. کاربندی، نظام ساختمانی دارای باریکه های متقاطع با هندسه ستاره وار است که الگویی شاخص در سقف های معماری سنتی به شمار می رود. مقرنس معمولا در ، مقرنس در سطوح داخلی و خارجی بناها با استفاده از مصالحی چون آجر ، سطوح فرو رفته گوشه های زیر سقـف ایجاد می شود اما محل قرار گیری این عنصر تزیینی میتواند در بالای دیوارها، سقف ها ستون ها، سردرها و مناره ها نیز باشد. مقرنس در هر دوره از معماری اسلامی ایران دارای ویژگی های خاصی گردید که در نهایت موجب رشد و تکامل این عنصر تزیینی در معماری ایران شد. بی شک امروزه نیز می توان راه تکامل این عنصر تزیینی را در معماری ایران با استفاده درست و به جا و نه تقلیدی، به درستی پیمود و از این نماد پر مفهوم اسلامی در معماری امروز ایران بهره بیشتری برد. فقط باید توجه و اهمیت بیشتری را برای هنر و نقوش گذشته قایل شد و آنرا مطابق با روزگار خود هدایت کرد. ویژگی های کلی مقرنس را می توان در سه طبقه بندی دوران قبل از اسلام، بعد از اسلام و در عصر حاضر دسته بندی کرد. مقرنس با تـزئین با آغـاز سـاختمان مـسجدها و مـدرسه های عـلوم دیـنی در قـالب هـای جدید و بی بدیل، جایگاه ارزنده ای یافت، و اهمیتی زیادی پیدا کرد.

کلمات کلیدی : مقرنس هنر ترسیمی معماری کارکرد تزئینی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی سازه ، زلزله و بهسازي لرزه اي
محل انتشار : هشتمین کنگره سالانه بین المللی عمران، معماری و توسعه شهری
آدرس وب سایت کنفرانس : 8icsau.ir
کد IOI مقاله : XEDB-HHCDD
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XEDB-HHCDD

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. مطالعه عددی رفتار کمانش و خرابی لوله فولادی مدفون تحت حرکت ماندگار زمین در محل گسل
  2. بررسی عددی تاثیر استفاده از ستون فولادی پر شده با بتن بر رفتار چشمه اتصال در قاب فولادی
  3. بررسی مدیریت ریسک در پروژه های ساختمانی
  4. ارائه مدلی چند بعدی جهت مدیریت کیفیت در پروژه های ساخت و ساز
  5. بهسازی و مقاومسازی لرزه ای سازه های بتنی با سیستم باربر قاب خمشی با استفاده از میراگر اصطکاکی
  6. بررسی عملکرد لرزه ای ساختمان بتنی بلند مرتبه با سیستم سازه¬ای قاب خمشی دیوار برشی تحت زلزله
  7. بررسی رفتار سازه های بتنی مقاوم سازی شده با الیاف FRP به روش المان محدود
  8. مطالعه تاثیر محصور شدگی بر رفتار سازه های بتنی قاب خمشی نامنظم
  9. بررسی تاثیر نور بر افسردگی در زنان خانه دار در فضاهای مسکونی
  10. بهسازی لرزه ای اتصالات صلب در سازه های بتنی با استفاده از الیاف FRP بهینه
  11. بررسی عددی تاثیر استفاده از الیاف FRP بر رفتار مکانیکی اتصالات صلب بتنی
  12. مروری بر سیر تکامل و جایگاه هنر مقرنس کاری در معماری مسجد
سایر مقالات محل انتشار
  1. The Importance of Ecotourism in Sustainable Architecture Development Improvement
  2. تاثیر فرهنگ و هویت معماری بر معماری مدرن
  3. تأملی بر تجربه اجرایی مشارکت شهروندان در امور شهری در شهرداری کاشان
  4. ارزیابی مدیریت ایمنی HSE وتاثیر مدیریت کنترل راهها در کاهش تلفات جاده ای
  5. ارزیابی عوامل موثر بر توانمندسازی کارکنان شهرداری‌های کوچک
  6. ارائه مدل ایمن‌سازی طرح هندسی راه‌های دوخطه مسیرهای درون‌شهری
  7. ارزیابی تاثیر کاربری های مسکونی و تجاری بر آلودگی هوای CO و NO2
  8. ارزیابی اثرات زیست محیطی احداث تصفیه‌خانه فاضلاب در مجامع کوچک (مطالعه موردی دانشگاه شهید بهشتی-پردیس فنی و مهندسی شهید عباسپور)
  9. بررسی قابلیت های استفاده از سیستم سازه ای دیاگرید
  10. تدوین راهبرد جهت بازآفرینی بافت فرسوده با استفاده از تحلیل SWOT و ماتریس QSPM (نمونه موردی: محله هفت‌آسیاب شهر ارومیه)
  11. طراحی و محاسبه ساختمان مسکونی صفر انرژی در اقلیم سرد و خشک شهر سنندج
  12. ارائه طرح حفاظت پیشگیرانه موزه محوطه میراث جهانی تخت‌جمشید (گنجینه)
  13. ارزيابى تاثير توزيع مكانى فضایی سبز برقیمت زمین در محيط GIS (محدوده مطالعاتى شهر مشهد)
  14. تحلیل توزیع فضایی ، فضاهای سبز شهری با رویکرد توسعه پایدار با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی GIS (نمونه موردی: منطقه یک شهر ارومیه)
  15. جایگاه زیبایی شناسی درفرهنگ ومعماری اسلامی