نقاشی مکتب اصفهان: در جستجوی شکل و مضمون

حمیدرضا محبی1

چکیده :
چکیده تحولات اقتصادی و اجتماعی از جمله رشد و توسعۀ تجارت و شهرنشينی در دورۀ صفوی تغييرات عمده‌ای را در ساختار فکری و فرهنگی جامعۀ ايرانی به‌وجود آورد. در اين ميان گرايشی در نقاشی مکتب اصفهانِ دورۀ صفوی راه ديگری را پيمود. در این گفتار بر مبنای استدلال استقرایی، بر اساس داده‌های گردآوری شده از مشاهدۀ آثار و مدارک موجود آثار نقاشی دورۀ صفوی و به‌ویژه مکتب اصفهان و مطالعات کتابخانه‌ای، اطلاعات حاصل طبقه‌بندی و به‌روش تحلیل محتوای کیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته‌است. نتایج حاصل از بررسی‌ها نشان داد که هنرمندان اين دوره گونه‌ای مخالفت با سنت‌های نقاشی و ارزش‌های مستقر در جامعه را در آثار خويش ارايه دادند. اینان جستجوی مشتاقانه‌ای را در دست‌یابی به تحولاتی در شیوه‌های شکلی و محتوایی نقاشی ایرانی در همراهی با دگرگونی‌های اجتماعی اصفهان قرن یازدهم هجری پی می‌گیرند. در آثار این دوره، عناصر زيبايي‌شناسی تازه‌ای وارد می‌شود که پيش از آن وجود نداشت. قراردادها و سنت‌هايي که پيکرۀ انسانی را طرح‌ريزی می‌کردند، تحت شعاع نگرش واقع‌نمايي قرار گرفتند، در نتیجه آنان را خاص و متنوع می‌ساخت. خط‌هاي کناره‌نما در آزادی بيشتری به جنبش درآمدند و هنرمند در اين آزادی عمل به استقبال اتفاق‌های پيش‌بينی نشده رفت. توانست توجه به جزييات را با نظر خودش اعمال کند و يا حذف کند. اين امکان برايش فراهم گرديد تا به بافت‌های تازه در نمايش چهره و مُوها بيانديشد و امتداد خط‌هايش را رها سازد تا بيننده را در فرم‌های شکل‌يافته سهيم کند. اغراق در نمايش اندام آدمی ديگر به‌منظور بيان نمادين با مفاهيم ضمنی، آن‌گونه که سنت تعريف کرده بود، نبود. حال هنرمند با نگاهی عمیق‌تر که به زندگی روزمره و شکار لحظه‌های آن داشت، اغراق را برای بيان مضامين انديشه‌های تازۀ خودبنیادش به‌کار می‌گرفت. وی شناخت خود از انسان‌های محيط زندگی‌اش را تجسم می‌بخشيد نه جلوه‌های از پيش تعيين شده را.

کلمات کلیدی : نقاشی مکتب اصفهان مضمون نگارگری اصفهان هنر صفوی مکتب هندی شعر فارسی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : هنرهای ایرانی اسلامی
محل انتشار : سومین کنفرانس بین المللی معماری، عمران،شهرسازی،محیط زیست و افق های هنر اسلامی در بیانیه گام دوم انقلاب
آدرس وب سایت کنفرانس : 3icacu.ir
کد IOI مقاله : XGCA-KFHFE
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/XGCA-KFHFE

سایر مقالات محل انتشار
  1. بررسی مقاومت فشاری بتن با استفاده از هوش مصنوعی
  2. تحلیل معنای حیوانات در مجموعه‌ کاپریس‌های گویا
  3. بررسی کاربرد طاق در نواحی گرم و خشک ایران
  4. برسی تاثیرات ترکیب شکل و فرم بنا در مصرف انرژی (اقلیم گرم و مرطوب)
  5. مطالعه‌ای بر رمز گرایی در زیبایی شناسی هنر اسلامی، ویژة آثار استاد جلیل ضیاء پور
  6. برسي الگوي معماری بومی اقلیم گرم و مرطوب (نمونه موردی بندر لافت)
  7. بررسی تاثیرات نور بر خلق زیبایی در معماری ایرانی مبتنی بر حکمت و هویت اسلامی
  8. بررسی رفتار دال بتنی مجوف تحت بار انفجار
  9. اهمیت زیباسازی در فضای شهری
  10. بررسی علل ریزش و تخریب سیکا در سازه های آبی شوشتر
  11. تحلیل رفتار مخزن بتنی با در نظر گرفتن اندرکنش خاک – سازه و سیال – سازه تحت اثر زلزله های میدان دور و نزدیک
  12. ارزیابی شاخص‌های موثر بر سرزندگی فضاهای شهری (نمونه مطالعاتی: بلوار نوبهار، شهر کرمانشاه)
  13. واکاوی نقش تهاتر در معاملات املاک و مستغلات شهرداری های کشور ایران
  14. ارزیابی علل بروز تاخیرات و الویت بندی آن ها در پروژه های عمرانی
  15. بررسی کیفیت و مطلوبیت استفاده از پارک‌ها در محلات مختلف شهر تبریز با تاکید بر شرایط اجتماعی- اقتصادی حاکم بر آن‌ها