نمایش چکیده انگلیسی

نقش اصول عملیه در حل تعارض ادله شرعی و تأثیر آن بر حقوق موضوعه

فاطمه گودرزی1 نجمه دارنجانی شیرازی2

چکیده :
در فقه امامیه، اصول عملیه به‌عنوان ابزارهای راهبردی برای تعیین تکلیف مکلف در موارد شک و نبود دلیل معتبر، جایگاه ویژه‌ای در فرآیند استنباط دارند. این اصول، که شامل برائت، احتیاط، تخییر و استصحاب می‌شوند، نه‌تنها ساختار معرفتی علم اصول فقه را تکمیل کرده‌اند، بلکه در نظام تقنین و دادرسی جمهوری اسلامی ایران نیز نفوذ یافته‌اند. با توجه به اینکه حقوق موضوعه ایران بر مبنای فقه امامیه بنا شده است، بررسی نقش این اصول در حل تعارض ادله شرعی و بازتاب آنها در قوانین مدنی، کیفری و آیین دادرسی، امری ضروری به‌شمار می‌رود. هدف این پژوهش، تبیین نظری و تطبیقی نقش اصول عملیه در مواجهه با تعارض ادله شرعی و تحلیل میزان تأثیر این اصول بر شکل‌گیری و تفسیر حقوق موضوعه ایران است. این مطالعه با تمرکز بر هر یک از اصول و بررسی مواد قانونی و رویه‌های قضایی مرتبط، به دنبال کشف سازوکارهای انسجام‌بخش میان فقه و قانون است. پژوهش حاضر به روش توصیفی–تحلیلی انجام شده و داده‌های آن از طریق مطالعه منابع کتابخانه‌ای، آثار فقهای اصولی و متون قانونی گردآوری شده است. ابتدا مبانی نظری هر اصل و اقسام ادله شرعی تبیین گردیده، سپس جایگاه اصول عملیه در فرآیند حل تعارض و سلسله‌مراتب کاربردی آنها بررسی شده است. برای بخش تطبیقی، متون قانونی و آراء وحدت رویه قوه قضائیه تحلیل گردیده و ارتباط آنها با مبانی فقهی اصول عملیه استخراج شده است. نتایج نشان می‌دهد که هر یک از اصول عملیه، حوزه کارکرد متمایزی دارد و رعایت ترتیب اعمال آنها (استصحاب، احتیاط، برائت، تخییر) مانع بروز تعارض‌های مضاعف می‌شود. بازتاب این اصول در حقوق موضوعه به‌صورت صریح در برخی مواد قانونی (نظیر اصل ۳۷ قانون اساسی و مواد ۴ و ۱۲۰ قانون مجازات اسلامی برای اصل برائت) و به‌صورت ضمنی در دیگر مقررات (مانند مفاد استصحاب در قانون مدنی) مشاهده می‌شود. علاوه بر این، رویه قضایی نیز در برخی حوزه‌ها، به‌ویژه دعاوی ملکی و کیفری، به کارگیری عملی این اصول را نشان می‌دهد. پژوهش حاضر نشان می‌دهد که اصول عملیه، به‌عنوان میراث فقهی امامیه، سازوکارهای منسجم و کارآمدی برای حل تعارض در ادله و تعیین تکلیف در موارد شک فراهم می‌آورند و انتقال آنها به حقوق موضوعه ایران، موجب تقویت هماهنگی میان نظام تقنین و مبانی شرعی گردیده است.

کلمات کلیدی : اصول عملیه تعارض ادله شرعی فقه امامیه حقوق موضوعه ایران رویه قضایی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : فقه و حقوق (کلیه گرایش ها)
محل انتشار : چهارمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی و توسعه کسب و کار
آدرس وب سایت کنفرانس : 4icmba.ir
کد IOI مقاله : AZDD-AAFHHB
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AZDD-AAFHHB
نمایش چکیده انگلیسی : https://isnac.ir/SA/AZDD-AAFHHB

سایر مقالات ارائه دهنده
  1. Speech Enhancement and its Evaluation Criteria
  2. مروری بر مدیریت زنجیره تامین در چارچوب مدیریت پروژه
  3. بررسی مسائل مربوط به سینماتیک مستقیم و دینامیک معکوس
  4. بررسی ربات های صنعتی در صنایع و نقش آنها در بهبود عملکرد کارخانه ها و شرکت ها
  5. تحلیلی بر مکانیک سازه های هوشمند و نقش آن ها در برابر زلزله
  6. تحلیل و بررسی تئوری الاستیسیته ریزقطبی (میکروپلار)
  7. An analysis on the security of cloud processing and preserving the privacy of data storage in it
  8. A study on artificial intelligence techniques and their use in the software development process
  9. An analysis of the factors affecting corruption and the design of a corruption prevention model based on Islamic teachings in Nahj al-Balagha
  10. A study on modeling and behavior of educators in Islamic education from the perspective of Nahj al-Balaghah
  11. Investigation of Functionally Graded Materials (FGM) and a study on their application and properties in different industries
  12. A study on the production and preparation of a new polymer nanocomposite as a light and effective thermal insulation in the industry
  13. بررسی و مطالعه ای بر کلاس های چند پایه و راهکارهای مدیریت بهتر آنها
  14. Knowledge and study on the thermal and mechanical performance of the low consumption wall of the building with composite properties and thermal insulation materials
  15. شناخت و تحلیلی بر راهکارهای افزایش انگیزه معلمان و بررسی تاثیر آن بر افزایش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان
سایر مقالات محل انتشار
  1. بررسي تأثیر استراتژی‌های بازاریابي بر کسب مزیت رقابتي با نقش میانجی وفاداری مشتری شرکت‌های صادرات و واردات استان هرمزگان ( مورد مطالعه: شرکت بازرگانی سپاهان)
  2. مطالعه ای بر تأثیر درمان‌شناختی رفتاری فردی و گروهی بر افسردگی نوجوانان
  3. قاچاق کالا و پول‌شویی در تجارت بین‌الملل: نقش جرایم سازمان‌یافته در قاچاق کالا و تأثیرات آن بر تجارت جهانی
  4. عوامل موثر بر وقوع جرم کودک آزاری: پیامد های کوتاه مدت و بلند مدت کودک آزاری بر رشد روانی و اجتماعی کودکان
  5. افق هاي نوين در مديريت
  6. تاثیر سطح سواد و میزان قانون گرایی درعدم وقوع آسیب های اجتماعی
  7. مداخله ی بشردوستانه در چارچوب سازمان ملل متحد
  8. بررسی تاثیر مدیریت ریسک و استراتژی شرکت بر عملکرد شرکت با نقش میانجی مزیت رقابتی
  9. تأثیر امضای دیجیتال بر تضمین حقوق مصرف کننده
  10. بررسی بانکداری اسلامی در مؤسسات مالی با رویکرد حاکمیت شرکتی
  11. تحلیل فلسفی جایگاه تئوری دو عاملی فردریک هرزبرگ بارویکرد نگاه جامعه و جهان
  12. تأثیر تجزیه و تحلیل داده‌های بزرگ بر عملکرد زنجیره تأمین
  13. تاثیر عوامل محیطی بر آموزش
  14. The role of life skills and behavioral models
  15. A review of criminal law in the light of the political theory of the constitutional state