جستجو
نقش اصول عملیه در حل تعارض ادله شرعی و تأثیر آن بر حقوق موضوعه
فاطمه گودرزی1 نجمه دارنجانی شیرازی2
چکیده :
در فقه امامیه، اصول عملیه بهعنوان ابزارهای راهبردی برای تعیین تکلیف مکلف در موارد شک و نبود دلیل معتبر، جایگاه ویژهای در فرآیند استنباط دارند. این اصول، که شامل برائت، احتیاط، تخییر و استصحاب میشوند، نهتنها ساختار معرفتی علم اصول فقه را تکمیل کردهاند، بلکه در نظام تقنین و دادرسی جمهوری اسلامی ایران نیز نفوذ یافتهاند. با توجه به اینکه حقوق موضوعه ایران بر مبنای فقه امامیه بنا شده است، بررسی نقش این اصول در حل تعارض ادله شرعی و بازتاب آنها در قوانین مدنی، کیفری و آیین دادرسی، امری ضروری بهشمار میرود. هدف این پژوهش، تبیین نظری و تطبیقی نقش اصول عملیه در مواجهه با تعارض ادله شرعی و تحلیل میزان تأثیر این اصول بر شکلگیری و تفسیر حقوق موضوعه ایران است. این مطالعه با تمرکز بر هر یک از اصول و بررسی مواد قانونی و رویههای قضایی مرتبط، به دنبال کشف سازوکارهای انسجامبخش میان فقه و قانون است. پژوهش حاضر به روش توصیفی–تحلیلی انجام شده و دادههای آن از طریق مطالعه منابع کتابخانهای، آثار فقهای اصولی و متون قانونی گردآوری شده است. ابتدا مبانی نظری هر اصل و اقسام ادله شرعی تبیین گردیده، سپس جایگاه اصول عملیه در فرآیند حل تعارض و سلسلهمراتب کاربردی آنها بررسی شده است. برای بخش تطبیقی، متون قانونی و آراء وحدت رویه قوه قضائیه تحلیل گردیده و ارتباط آنها با مبانی فقهی اصول عملیه استخراج شده است. نتایج نشان میدهد که هر یک از اصول عملیه، حوزه کارکرد متمایزی دارد و رعایت ترتیب اعمال آنها (استصحاب، احتیاط، برائت، تخییر) مانع بروز تعارضهای مضاعف میشود. بازتاب این اصول در حقوق موضوعه بهصورت صریح در برخی مواد قانونی (نظیر اصل ۳۷ قانون اساسی و مواد ۴ و ۱۲۰ قانون مجازات اسلامی برای اصل برائت) و بهصورت ضمنی در دیگر مقررات (مانند مفاد استصحاب در قانون مدنی) مشاهده میشود. علاوه بر این، رویه قضایی نیز در برخی حوزهها، بهویژه دعاوی ملکی و کیفری، به کارگیری عملی این اصول را نشان میدهد. پژوهش حاضر نشان میدهد که اصول عملیه، بهعنوان میراث فقهی امامیه، سازوکارهای منسجم و کارآمدی برای حل تعارض در ادله و تعیین تکلیف در موارد شک فراهم میآورند و انتقال آنها به حقوق موضوعه ایران، موجب تقویت هماهنگی میان نظام تقنین و مبانی شرعی گردیده است.
کلمات کلیدی : اصول عملیه تعارض ادله شرعی فقه امامیه حقوق موضوعه ایران رویه قضایی
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : فقه و حقوق (کلیه گرایش ها)
محل انتشار : چهارمین کنگره بین المللی مدیریت، اقتصاد، علوم انسانی و توسعه کسب و کار
آدرس وب سایت کنفرانس : 4icmba.ir
کد IOI مقاله : AZDD-AAFHHB
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AZDD-AAFHHB
نمایش چکیده انگلیسی
: https://isnac.ir/SA/AZDD-AAFHHB
سایر مقالات ارائه دهنده
- Speech Enhancement and its Evaluation Criteria
- مروری بر مدیریت زنجیره تامین در چارچوب مدیریت پروژه
- بررسی مسائل مربوط به سینماتیک مستقیم و دینامیک معکوس
- بررسی ربات های صنعتی در صنایع و نقش آنها در بهبود عملکرد کارخانه ها و شرکت ها
- تحلیلی بر مکانیک سازه های هوشمند و نقش آن ها در برابر زلزله
- تحلیل و بررسی تئوری الاستیسیته ریزقطبی (میکروپلار)
- An analysis on the security of cloud processing and preserving the privacy of data storage in it
- A study on artificial intelligence techniques and their use in the software development process
- An analysis of the factors affecting corruption and the design of a corruption prevention model based on Islamic teachings in Nahj al-Balagha
- A study on modeling and behavior of educators in Islamic education from the perspective of Nahj al-Balaghah
- Investigation of Functionally Graded Materials (FGM) and a study on their application and properties in different industries
- A study on the production and preparation of a new polymer nanocomposite as a light and effective thermal insulation in the industry
- بررسی و مطالعه ای بر کلاس های چند پایه و راهکارهای مدیریت بهتر آنها
- Knowledge and study on the thermal and mechanical performance of the low consumption wall of the building with composite properties and thermal insulation materials
- شناخت و تحلیلی بر راهکارهای افزایش انگیزه معلمان و بررسی تاثیر آن بر افزایش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان
سایر مقالات محل انتشار
- بررسي تأثیر استراتژیهای بازاریابي بر کسب مزیت رقابتي با نقش میانجی وفاداری مشتری شرکتهای صادرات و واردات استان هرمزگان ( مورد مطالعه: شرکت بازرگانی سپاهان)
- مطالعه ای بر تأثیر درمانشناختی رفتاری فردی و گروهی بر افسردگی نوجوانان
- قاچاق کالا و پولشویی در تجارت بینالملل: نقش جرایم سازمانیافته در قاچاق کالا و تأثیرات آن بر تجارت جهانی
- عوامل موثر بر وقوع جرم کودک آزاری: پیامد های کوتاه مدت و بلند مدت کودک آزاری بر رشد روانی و اجتماعی کودکان
- افق هاي نوين در مديريت
- تاثیر سطح سواد و میزان قانون گرایی درعدم وقوع آسیب های اجتماعی
- مداخله ی بشردوستانه در چارچوب سازمان ملل متحد
- بررسی تاثیر مدیریت ریسک و استراتژی شرکت بر عملکرد شرکت با نقش میانجی مزیت رقابتی
- تأثیر امضای دیجیتال بر تضمین حقوق مصرف کننده
- بررسی بانکداری اسلامی در مؤسسات مالی با رویکرد حاکمیت شرکتی
- تحلیل فلسفی جایگاه تئوری دو عاملی فردریک هرزبرگ بارویکرد نگاه جامعه و جهان
- تأثیر تجزیه و تحلیل دادههای بزرگ بر عملکرد زنجیره تأمین
- تاثیر عوامل محیطی بر آموزش
- The role of life skills and behavioral models
- A review of criminal law in the light of the political theory of the constitutional state