بازنمایی هویت و تحولات سیاسی ـ اجتماعی در تزئینات سردر باغ ملی

احمد فاضلی1 مائده اقدامی2

چکیده :
سردر باغ ملی، واقع در میدان مشق تهران، یکی از شاخص‌ترین یادمان‌های شهری است که به‌واسطه موقعیت تاریخی، اجتماعی و معماری خود، نمودار پیچیده‌ای از تحولات ایران در گذار از دوران قاجار به پهلوی اول محسوب می‌شود. این پژوهش با رویکرد کیفی و تفسیری، به تحلیل رابطه میان تزئینات سردر و شرایط اجتماعی ـ سیاسی زمان ساخت آن پرداخته و تلاش می‌کند چگونگی بازتاب گفتمان‌های قدرت، هویت ملی و مدرنیزاسیون در زبان بصری و نمادین معماری ایران را آشکار سازد. روش تحقیق شامل تحلیل تطبیقی و توصیفی تزئینات، نمادها و آرایه‌های بصری بنا، همراه با بررسی اسناد تاریخی، منابع کتابخانه‌ای و تصاویر معماری است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سردر باغ ملی نه تنها بازتاب وضعیت اجتماعی و اقتصادی جامعه در دوران گذار است، بلکه به‌عنوان ابزاری نمادین برای بازنمایی قدرت، مشروعیت سیاسی و هویت ملی عمل می‌کند. تضاد میان عظمت بصری بنا و شرایط واقعی جامعه، پیوند میان سنت و مدرنیته در آرایه‌های تزئینی و ایجاد فاصله اجتماعی از طریق مقیاس و فرم بنا مؤید این است که معماری در این دوره صرفاً زیبایی‌شناختی نبوده و حامل پیام‌های سیاسی و اجتماعی بوده است. عناصر تزئینی بنا، شامل نقوش نظامی، شیر و خورشید، فرشته پیروزی و ترکیب‌های کاشی‌کاری و آجرکاری، بازتاب‌دهنده چندلایه‌گی فرهنگی، اجتماعی و سیاسی زمانه بوده و حافظه تاریخی و هویت جمعی جامعه را منتقل می‌کنند. بر این اساس، سردر باغ ملی به‌مثابه نمونه‌ای برجسته از «معماری به‌مثابه بازنمایی»، نشان می‌دهد که معماری و تزئینات آن می‌توانند ابزاری تحلیلی برای فهم رابطه میان هنر، فرهنگ و سیاست در دوره‌های گذار تاریخی باشند و پیوند میان هویت ملی، مشروعیت سیاسی و زبان بصری جامعه را آشکار سازند.

کلمات کلیدی : سردرب باغ ملی تزئینات معماری شرایط سیاسی دوره قاجار شرایط اجتماعی دوره قاجار


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی معماری و توسعه پایدار
محل انتشار : یازدهمین کنگره سالانه ملی عمران، معماری، هنر و توسعه شهری
آدرس وب سایت کنفرانس : 11icsau.ir
کد IOI مقاله : AZGB-AAKZDE
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AZGB-AAKZDE

سایر مقالات محل انتشار
  1. تعیین و تبیین سطح کارخانه های و واحدهای صنعتی در الگوی توسعه پایدار مساکن شهری : نمونه موردی کلانشهر ارومیه
  2. نقش تفکر استراتژیک در توسعه پایدار و مدیریت نواحی شهری (مطالعه موردی:کلانشهــر رشت)
  3. بررسی تاثیر زیرساخت‌های مدیریت دانش بر افزایش رضایت شغلی کارکنان در شرکت‌های پیمانکاری شهر قم
  4. سازه های پنلی هوشمند پیش ساخته با استفاده از بتن خود ترمیم شونده
  5. نقش مدیریت استراتژیک در افزایش تاب‌آوری شهری مدیریت بحران و ریسک ( مطالعه موردی:شهر تهران)
  6. تحلیل تطبیقی مدارس هوشمند ایران و دانمارک: پیوند معماری سبز با مدیریت آموزشی داده‌محور
  7. خوانش معماری زواره در پرتو نظریات آموس راپاپورت: از فرهنگ تا کالبد
  8. بررسی نقش تزئینات داخلی در روند شکل گیری معماری معاصر ایران
  9. تحول هوش مصنوعی در معماری ساختمان با رویکرد طراحی پارامتریک و مدیریت هوشمند انرژی
  10. طراحی مجتمع تجاری با رویکرد بهره وری اقتصادی در شهرستان گنبد کاووس
  11. نقش فضاهای سبز شهری در ارتقای تاب آوری حرارتی محلات منطقه 4 شهر تهران
  12. زمین به مثابه زیستگاه
  13. راهبردهای توسعه گردشگری شهری (مطالعه موردی: شهر گمیش‌تپه)
  14. بازنمایی هویت و تحولات سیاسی ـ اجتماعی در تزئینات سردر باغ ملی
  15. فراسوی دوگانۀ انسان-طبیعت: الزامات اخلاقی برای یکپارچگی سیستم‌های اجتماعی-بوم‌شناختی در برنامه‌ریزی شهری (نمونه موردی شهر شیراز)