نوآوری نهادی و تحول ساختار اقتصادی شهرها در اقتصادهای در حال گذار با تأکید بر ایران

اکبر شیدائی حبشی1

چکیده :
این مقاله به بررسی نقش حیاتی نوآوری نهادی در فرایند تحول ساختار اقتصادی شهرها در چارچوب اقتصادهای در حال گذار، با تمرکز ویژه بر کشور ایران می‌پردازد. در مواجهه با چالش‌های ساختاری، گذار از اقتصادهای مبتنی بر منابع به اقتصادهای مبتنی بر دانش و خدمات، نیازمند تغییراتی بنیادین در چارچوب‌های نهادی حاکم بر فضای شهری است. این پژوهش با رویکردی ترکیبی از نظریات نهادگرایی جدید (New Institutionalism)، اقتصاد شهری نئوکلاسیک و رویکردهای توسعه محلی، به تحلیل چگونگی تأثیرگذاری نهادهای رسمی (قوانین، مقررات، ساختارهای حکمرانی) و نهادهای غیررسمی (فرهنگ، هنجارها، اعتماد اجتماعی) بر شکل‌گیری مزیت‌های نسبی شهری و تسهیل یا ممانعت از نوآوری‌های اقتصادی می‌پردازد. تحلیل ادبیات نشان می‌دهد که نهادها، به عنوان قواعد بازی (North, 1990)، نه تنها هزینه مبادله را کاهش می‌دهند، بلکه مسیرهای توسعه (Path Dependence) را نیز تعیین می‌کنند. در ایران، ساختارهای متمرکز اداری، نظام مالکیت ناکارآمد، و عدم شفافیت در تخصیص منابع، موانع ساختاری جدی در مسیر فعال‌سازی پتانسیل‌های نهادی برای تحول اقتصادی شهرها ایجاد کرده‌اند. از طریق تحلیل تطبیقی تجربیات موفق جهانی (نظیر مدل‌های توسعه محلی در OECD و بانک جهانی) و بررسی موردی شهرهای کلیدی ایران (تهران، اصفهان، تبریز)، مقاله استدلال می‌کند که فقدان نهادهای کارآفرین‌محور و تعاملات ضعیف میان دولت، دانشگاه و بخش خصوصی (Triple Helix) مانع اصلی است. نتایج نشان می‌دهد که اصلاحات نهادی در حوزه‌های حکمرانی شهری، تقویت ظرفیت‌های محلی در زمینه‌سازی مالی، و تعریف مجدد حقوق مالکیت و دسترسی به سرمایه، پیش‌نیازهای اساسی برای تبدیل شهرهای ایران به کانون‌های مولد و نوآور در اقتصاد ملی هستند. پیامدهای سیاستی مقاله بر ضرورت تمرکز بر کاهش عدم قطعیت‌های نهادی، تقویت حکمرانی شایسته محلی، و تسهیل همکاری‌های مشارکتی تأکید دارد.

کلمات کلیدی : نوآوری نهادی ساختار اقتصادی شهر اقتصادهای در حال گذار حکمرانی شهری توسعه محلی ایران


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : اقتصاد (کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید
آدرس وب سایت کنفرانس : impeb.ir
کد IOI مقاله : AAHC-ABCAED
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHC-ABCAED

سایر مقالات محل انتشار
  1. قراردادهای انتقال داده و مالکیت داده در شرکت‌های دانش‌بنیان- تحلیل حقوق خصوصی تطبیقی میان حقوق ایران و اتحادیه اروپا
  2. بررسي تاثير هوش هيجاني مديران با انگيزش كاركنان، وفاداري سازماني و كاهش ترك شغل (‌مطالعه‌موردي: شركت مهندسين مشاور تهران بوستن)
  3. تقویت مزیت رقابتی پایدار سبز از طریق یادگیری سازمانی و بازاریابی سبز
  4. دیجیتال‌سازی زنجیره ارزش صادرات با رویکرد اقتصاد سبز: گذر از بازاریابی سنتی به دیپلماسی تجاری هوشمند
  5. تحلیل تأثیر استراتژی‌های بازاریابی چندفرهنگی بر رشد سهم بازار شرکت‌های چندملیتی در بستر تجارت بین‌الملل
  6. سنجش متغیر های موثر بر هوش مصنوعی در شرکت های تجاری و بازرگانی
  7. تاثیر نوآوری و خلاقیت استراتژیک در کسب و کارهای نوظهور
  8. نقش فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی در بهبود فرایند کنترل استراتژیک و تحلیل داده های مدیریتی
  9. ارتقای شفافیت و اعتماد عمومی به مثابه پیشران توسعه پایدار: مطالعه راهبردی بنیاد شهید و امور ایثارگران
  10. مسئولیت کیفری ناشی از استفاده غیرمجاز از هوش مصنوعی مولد
  11. نقش روابط عمومی مبتنی بر افکارسنجی در ارتقای مدیریت آموزش سازمانی
  12. بررسی و تحلیل مدل‌های کسب‌وکار در صنعت هنر و فرهنگ
  13. یکپارچه‌سازی اینترنت اشیاء و هوش مصنوعی مولد برای مدیریت منابع انسانی هوشمند در حوزه سلامت: آینده‌پژوهی در کلینیک‌های دندانپزشکی دیجیتال
  14. شناسایی و اولویت‌بندی عوامل تأخیر در ترخیص کالاهای فاسدشدنی در گمرک با استفاده از روش AHP و راهکارهای بهبود آن‌ها (مطالعه موردی گمرک میرجاوه)
  15. بررسی دیدگاه معلمان درباره موانع اجرای برنامه‌ درسی تمام‌ساحتی