راهکارهای استقرار تنظیم‌گری هوشمند (RegTech) در نظام بانکداری اسلامی

محمد سفیدگر1

چکیده :
استقرار تنظیم‌گری هوشمند در نظام بانکداری اسلامی، یکی از مهم‌ترین الزامات عصر تحول دیجیتال است که می‌تواند تحولی بنیادین در کارایی، شفافیت و دقت نظام نظارتی این حوزه ایجاد نماید. بانکداری اسلامی به‌دلیل الزامات شرعی همچون حرمت ربا، منع غرر و میسر، و لزوم پشتیبانی دارایی‌های ملموس، با پیچیدگی‌های نظارتی مضاعفی مواجه است که الگوهای سنتی نظارت بانکی دیگر توان پاسخگویی به آن را ندارند. این مقاله با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با بهره‌گیری از مطالعات کتابخانه‌ و دسته‌بندی موانع استقرار تنظیم‌گری هوشمند در ابعاد فناورانه، انسانی، قانونی، ساختاری و شرعی پرداخته و راهکارهای عملیاتی برای گذار از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب ارائه می‌دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هوش مصنوعی و فناوری‌های نظارتی پیشرفته (RegTech) می‌توانند نقش کلیدی در بهینه‌سازی فرآیندهای مالی، افزایش دقت در اعتبارسنجی مشتریان، مدیریت ریسک، شناسایی تخلفات و بهبود نظارت شرعی ایفا کنند. با این حال، موانعی همچون نبود استانداردهای یکپارچه فقهی و فنی، ضعف زیرساخت‌های داده‌ای، کمبود نیروی متخصص، مقاومت سازمانی و خلأهای قانونی، مسیر استقرار این نظام را با دشواری مواجه ساخته است. راهکارهای ارائه‌شده شامل تدوین چارچوب‌های حقوقی و مقرراتی به‌روز، طراحی مدل‌های عملیاتی گذار به نظارت هوشمند، سرمایه‌گذاری هدفمند در زیرساخت‌های داده و امنیت اطلاعات، ایجاد همکاری نهادی میان بانک مرکزی، مراکز فقهی و شرکت‌های فناوری، ارتقای فرهنگ داده‌محوری و تربیت نیروی انسانی متخصص چندرشته‌ای است. این مقاله بر این باور است که نظارت هوشمند مبتنی بر ابزارهای فناورانه، پلی است میان ثبات نظارتی گذشته و چابکی مالی آینده و استقرار آن، نه یک انتخاب، بلکه ضرورتی انکارناپذیر برای بقا و بالندگی نظام بانکداری اسلامی در عصر تحولات شتابان دیجیتال است.

کلمات کلیدی : تنظیم‌گری هوشمند بانکداری اسلامی هوش مصنوعی فناوری‌های نظارتی (regtech) نظارت شرعی


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : اقتصاد (کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید
آدرس وب سایت کنفرانس : impeb.ir
کد IOI مقاله : AAHC-ABHDBG
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHC-ABHDBG

سایر مقالات محل انتشار
  1. قراردادهای انتقال داده و مالکیت داده در شرکت‌های دانش‌بنیان- تحلیل حقوق خصوصی تطبیقی میان حقوق ایران و اتحادیه اروپا
  2. بررسي تاثير هوش هيجاني مديران با انگيزش كاركنان، وفاداري سازماني و كاهش ترك شغل (‌مطالعه‌موردي: شركت مهندسين مشاور تهران بوستن)
  3. تقویت مزیت رقابتی پایدار سبز از طریق یادگیری سازمانی و بازاریابی سبز
  4. دیجیتال‌سازی زنجیره ارزش صادرات با رویکرد اقتصاد سبز: گذر از بازاریابی سنتی به دیپلماسی تجاری هوشمند
  5. تحلیل تأثیر استراتژی‌های بازاریابی چندفرهنگی بر رشد سهم بازار شرکت‌های چندملیتی در بستر تجارت بین‌الملل
  6. سنجش متغیر های موثر بر هوش مصنوعی در شرکت های تجاری و بازرگانی
  7. تاثیر نوآوری و خلاقیت استراتژیک در کسب و کارهای نوظهور
  8. نقش فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی در بهبود فرایند کنترل استراتژیک و تحلیل داده های مدیریتی
  9. ارتقای شفافیت و اعتماد عمومی به مثابه پیشران توسعه پایدار: مطالعه راهبردی بنیاد شهید و امور ایثارگران
  10. مسئولیت کیفری ناشی از استفاده غیرمجاز از هوش مصنوعی مولد
  11. نقش روابط عمومی مبتنی بر افکارسنجی در ارتقای مدیریت آموزش سازمانی
  12. بررسی و تحلیل مدل‌های کسب‌وکار در صنعت هنر و فرهنگ
  13. یکپارچه‌سازی اینترنت اشیاء و هوش مصنوعی مولد برای مدیریت منابع انسانی هوشمند در حوزه سلامت: آینده‌پژوهی در کلینیک‌های دندانپزشکی دیجیتال
  14. شناسایی و اولویت‌بندی عوامل تأخیر در ترخیص کالاهای فاسدشدنی در گمرک با استفاده از روش AHP و راهکارهای بهبود آن‌ها (مطالعه موردی گمرک میرجاوه)
  15. بررسی دیدگاه معلمان درباره موانع اجرای برنامه‌ درسی تمام‌ساحتی