تداوم و بازسازماندهی ساختار فضایی شهر زابل در چهار دوره توسعه شهری؛ خوانشی مبتنی بر پایه شاخص‌های چیدمان فضا

شریفه سرگلزایی1

چکیده :
تحول ساختار فضایی شهرها در طول زمان، یکی از موضوعات مهم در مطالعات مورفولوژی شهری است که می‌تواند نحوه تغییر سازمان شبکه معابر و منطق فضایی شهر را آشکار سازد. با وجود گسترش کاربرد نظریه چیدمان فضا در تحلیل ساختار شهری، پژوهش‌های اندکی به بررسی روند تحول پیکربندی فضایی شهرها در چند دوره زمانی پرداخته‌اند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل تحول ساختار فضایی شهر زابل در چهار دوره توسعه شهری شامل هسته تاریخی، شهر اولیه، شهر سال ۱۳۸۰ و شهر سال ۱۴۰۵ انجام شده است. پژوهش از نوع توصیفی–تحلیلی بوده و برای هر دوره، شبکه معابر به‌صورت مستقل مدل‌سازی و در نرم‌افزار تحلیل شد. سپس شاخص‌های هم‌پیوندی، اتصال و عمق استخراج و به‌صورت تطبیقی مقایسه شدند. نتایج نشان داد که توسعه کالبدی شهر با افزایش چشمگیر اندازه و پیچیدگی شبکه معابر همراه بوده است، اما تغییرات شاخص‌های چیدمان فضا روندی یکنواخت نداشته‌اند. در حالی که اتصال در دوره‌های جدید افزایش یافته است، شاخص هم‌پیوندی پس از روندی صعودی تا سال ۱۳۸۰، در دوره معاصر کاهش نسبی را تجربه کرده است. همچنین افزایش تدریجی عمق بیانگر پیچیده‌تر شدن ساختار توپولوژیکی شبکه معابر در فرآیند توسعه شهر است. یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که توسعه کالبدی شهر الزاماً به افزایش یکپارچگی فضایی منجر نمی‌شود و ارزیابی کیفیت توسعه شهری نیازمند توجه هم‌زمان به ساختار فضایی شبکه معابر است. نوآوری این پژوهش در مقایسه نظام‌مند چهار مرحله از تحول شهر زابل با استفاده از یک چارچوب تحلیلی واحد مبتنی بر نظریه چیدمان فضا است؛ رویکردی که می‌تواند در مطالعات مورفولوژی سایر شهرهای ایران نیز به کار گرفته شود.

کلمات کلیدی : تحول ساختار فضایی چیدمان فضا مورفولوژی شهری شبکه معابر توسعه شهری زابل


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : مهندسی شهرسازی و توسعه شهري( کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی فناوری های معماری و هنر، شهر هوشمند، صنایع نرم وخلاق و فرهنگ فناوری
آدرس وب سایت کنفرانس : icact.ir
کد IOI مقاله : AAHF-ABHGKC
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHF-ABHGKC

سایر مقالات محل انتشار
  1. آشنایی با جزئیات سیستم خورشیدی غیر فعال ، حوضچه روی بام در استان خراسان شمالی
  2. مروری بر چارچوب پژوهش در مطالعات ساختار فضایی بافت شهری
  3. هستی‌شناسی رخداد و پروژه شهری: تلفیق دلوز، شاتُلِه، وایتهد و اِستِنگِرز برای خلق فضاهای معناساز
  4. حمل و نقل عمومی و توسعه پایدار شهری
  5. ارزیابی روند خودترمیمی در بتن خودتراکم و مقایسه آن با بتن معمولی
  6. بررسی تأثیر طراحی بهینه وال‌پست و وادار بر دوام، ایمنی و هماهنگی سازه‌ای-معماری در دیوارهای داخلی و خارجی ساختمان ها
  7. واکاوی متغیرهای مؤثر بر مصرف انرژی در تبدیل حیاط مرکزی خانه‌های تاریخی به آتریوم
  8. الگوهای مداخله در بافت فرسوده(مطالعه موردی: محله قطارچیان شهر سنندج)
  9. تأثیر معماری بیزانس بر معماری اسلامی: بازخوانی ریشه ها، اقتباس ها و بازآفرینی ها
  10. طراحی فضاهای شهری تطبیق پذیر با رفتارهای متغیر شهروندان در عصر دیجیتال
  11. زیبایی‌شناسی مقدس در فضاهای متحرک شهری: تحلیل نقش هنر و معماری در تجربه معنوی و روانی مسافران ایستگاه مترو حضرت مریم
  12. A Psychosocial and Financial Analysis of Citizens’ Responses to Deconstructivist Architecture in Iran’s Traditional Urban Contexts: Investigating Risk Perception, Place Attachment, and Investment Behavior
  13. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های دهم تا سیزدهم
  14. تحلیل بصری پوسترهای جشنواره فیلم فجر در دوره‌های چهاردهم تا هفدهم
  15. تحلیل هندسی محراب‌های مساجد قدیمی تبریز: پیوند فرم و هندسه