جستجو
پارادایمشیفت در تعلیم و تربیت انسانمحور: تحلیل فلسفی جایگاه کرامت و خودمختاری در عصر تقلیلگراییِ هوش مصنوعی
بیژن بابایی1 عباس محمدی آبیز2
چکیده :
گسترش روزافزون هوش مصنوعی در عرصه تعلیم و تربیت، افقهای تازهای برای بهبود فرایندهای یاددهی ـ یادگیری، شخصیسازی آموزش، تحلیل دادههای یادگیری و ارتقای کارآمدی نظامهای آموزشی پدید آورده است. با این حال، این تحول فناورانه صرفاً واجد دلالتهای ابزاری و فنی نیست، بلکه حامل پیامدهای عمیق فلسفی، انسانشناختی و اخلاقی نیز هست؛ پیامدهایی که بازاندیشی در مبانی نظری تعلیم و تربیت را به ضرورتی اجتنابناپذیر تبدیل میکند. مسئله اصلی مقاله حاضر آن است که در عصر غلبه منطق دادهمحور و تقلیلگرایی الگوریتمی، جایگاه کرامت انسانی و خودمختاری یادگیرنده در نظام تعلیم و تربیت چگونه دستخوش دگرگونی میشود و چه الزامات نظری برای صیانت از رویکرد انسانمحور در آموزش باید مورد توجه قرار گیرد. این مقاله با بهرهگیری از روش تحلیل فلسفی ـ انتقادی و با تکیه بر ادبیات نظری مرتبط با فلسفه تعلیم و تربیت، اخلاق فناوری و نقدهای معاصر بر هوش مصنوعی، به بررسی نسبت میان آموزش انسانمحور و منطق تقلیلگرای حاکم بر برخی کاربردهای آموزشی هوش مصنوعی میپردازد. یافتههای تحلیلی پژوهش نشان میدهد که هرچند هوش مصنوعی میتواند در تسهیل برخی کارکردهای آموزشی و افزایش بهرهوری نظام یادگیری نقشآفرین باشد، اما در صورت فقدان چارچوبی هنجاری و انسانمدار، این فناوری ممکن است یادگیرنده را به مجموعهای از دادههای قابل پیشبینی و مدیریتپذیر فروبکاهد و از این طریق، ابعاد بنیادینی چون عاملیت، انتخاب، تأمل انتقادی، رشد اخلاقی و کرامت ذاتی انسان را به حاشیه براند. همچنین، غلبه الگوی پیشبینیمحور در آموزش میتواند به تضعیف خودمختاری یادگیرنده، محدود شدن تجربه تربیتی و کمرنگ شدن نقش رابطه انسانی میان معلم و شاگرد بینجامد.بر پایه این تحلیل، مقاله حاضر از ضرورت یک پارادایمشیفت در مواجهه با هوش مصنوعی در تعلیم و تربیت دفاع میکند؛ پارادایمی که در آن، فناوری نه به مثابه تعیینکننده غایت تربیت، بلکه به عنوان ابزاری در خدمت شکوفایی انسان، حفظ کرامت، تقویت قدرت داوری و صیانت از خودمختاری فهم شود. نتیجه آنکه آینده مطلوب آموزش، نه در طرد هوش مصنوعی، بلکه در اخلاقیسازی، هدایت انتقادی و بازطراحی انسانمحور آن قابل تحقق است.
کلمات کلیدی : واژگان کلیدی تعلیم و تربیت انسانمحور هوش مصنوعی کرامت انسانی خودمختاری تقلیلگرایی الگوریتمی فلسفه تعلیم و تربیت اخلاق فناوری
زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : آموزش و پرورش (کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید
آدرس وب سایت کنفرانس : impeb.ir
کد IOI مقاله : AAHC-ABHKGD
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHC-ABHKGD
نمایش چکیده انگلیسی
: https://isnac.ir/SA/AAHC-ABHKGD
سایر مقالات محل انتشار
- قراردادهای انتقال داده و مالکیت داده در شرکتهای دانشبنیان- تحلیل حقوق خصوصی تطبیقی میان حقوق ایران و اتحادیه اروپا
- بررسي تاثير هوش هيجاني مديران با انگيزش كاركنان، وفاداري سازماني و كاهش ترك شغل (مطالعهموردي: شركت مهندسين مشاور تهران بوستن)
- تقویت مزیت رقابتی پایدار سبز از طریق یادگیری سازمانی و بازاریابی سبز
- دیجیتالسازی زنجیره ارزش صادرات با رویکرد اقتصاد سبز: گذر از بازاریابی سنتی به دیپلماسی تجاری هوشمند
- تحلیل تأثیر استراتژیهای بازاریابی چندفرهنگی بر رشد سهم بازار شرکتهای چندملیتی در بستر تجارت بینالملل
- سنجش متغیر های موثر بر هوش مصنوعی در شرکت های تجاری و بازرگانی
- تاثیر نوآوری و خلاقیت استراتژیک در کسب و کارهای نوظهور
- نقش فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی در بهبود فرایند کنترل استراتژیک و تحلیل داده های مدیریتی
- ارتقای شفافیت و اعتماد عمومی به مثابه پیشران توسعه پایدار: مطالعه راهبردی بنیاد شهید و امور ایثارگران
- مسئولیت کیفری ناشی از استفاده غیرمجاز از هوش مصنوعی مولد
- نقش روابط عمومی مبتنی بر افکارسنجی در ارتقای مدیریت آموزش سازمانی
- بررسی و تحلیل مدلهای کسبوکار در صنعت هنر و فرهنگ
- یکپارچهسازی اینترنت اشیاء و هوش مصنوعی مولد برای مدیریت منابع انسانی هوشمند در حوزه سلامت: آیندهپژوهی در کلینیکهای دندانپزشکی دیجیتال
- شناسایی و اولویتبندی عوامل تأخیر در ترخیص کالاهای فاسدشدنی در گمرک با استفاده از روش AHP و راهکارهای بهبود آنها (مطالعه موردی گمرک میرجاوه)
- بررسی دیدگاه معلمان درباره موانع اجرای برنامه درسی تمامساحتی