جایگاه تغییرات اقلیم در حقوق اساسی ایران در پرتو اصول حقوق بین الملل

عبدالکریم شاحیدر1 محمد امین موید پور2

چکیده :
تغییرات اقلیم در دهه‌های اخیر از یک مسئله صرفاً طبیعی و زیست‌محیطی فراتر رفته و به موضوعی بنیادین در عرصه حقوق عمومی، حکمرانی ملی و روابط بین‌المللی تبدیل شده است. جمهوری اسلامی ایران نیز با توجه به ویژگی‌های اقلیمی، محدودیت منابع آب، آسیب‌پذیری سرزمینی و ضرورت حفظ توازن میان توسعه و صیانت از منابع طبیعی، به‌طور مستقیم با آثار و پیامدهای این پدیده مواجه است. از این رو، بررسی جایگاه تغییرات اقلیم در حقوق اساسی ایران از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا قانون اساسی به‌عنوان عالی‌ترین سند حقوقی کشور، ظرفیت آن را دارد که مبانی حمایت از محیط زیست، الزام دولت به سیاست‌گذاری مسئولانه، حفظ حقوق عمومی و صیانت از منافع نسل‌های حاضر و آینده را فراهم سازد. این نوشتار با رویکردی توصیفی ـ تحلیلی و با تکیه بر اصول بنیادین حقوق بین‌الملل، به بررسی ظرفیت‌های حقوق اساسی ایران در مواجهه با تغییرات اقلیم می‌پردازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هرچند قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به‌صورت صریح به مفهوم تغییرات اقلیم اشاره نکرده است، اما اصولی همچون حفاظت از محیط زیست، عدالت، منع اضرار، تأمین منافع عمومی و مسئولیت دولت در قبال رفاه و امنیت جامعه، زمینه مناسبی برای تفسیر اقلیم‌محور از حقوق اساسی فراهم می‌آورند. همچنین اصول حقوق بین‌الملل، از جمله پیشگیری، احتیاط، همکاری، توسعه پایدار و مسئولیت مشترک اما متفاوت، می‌توانند در تبیین حدود و کیفیت تعهدات ایران نقشی مؤثر ایفا کنند، بی‌آنکه منافع ملی و حق توسعه کشور نادیده گرفته شود. در نتیجه، می‌توان گفت مواجهه حقوقی با تغییرات اقلیم در ایران مستلزم تفسیری پویا، متوازن و منطبق با مصالح ملی از قانون اساسی است؛ تفسیری که ضمن توجه به الزامات بین‌المللی، بر حفاظت از زیست‌پذیری سرزمین، امنیت عمومی، عدالت بین‌نسلی و پایداری توسعه تأکید داشته باشد.

کلمات کلیدی : تغییرات اقلیم حقوق اساسی ایران حقوق بین‌الملل محیط زیست


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : فقه و حقوق (کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید
آدرس وب سایت کنفرانس : impeb.ir
کد IOI مقاله : AAHC-ABHKGH
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHC-ABHKGH

سایر مقالات محل انتشار
  1. قراردادهای انتقال داده و مالکیت داده در شرکت‌های دانش‌بنیان- تحلیل حقوق خصوصی تطبیقی میان حقوق ایران و اتحادیه اروپا
  2. بررسي تاثير هوش هيجاني مديران با انگيزش كاركنان، وفاداري سازماني و كاهش ترك شغل (‌مطالعه‌موردي: شركت مهندسين مشاور تهران بوستن)
  3. تقویت مزیت رقابتی پایدار سبز از طریق یادگیری سازمانی و بازاریابی سبز
  4. دیجیتال‌سازی زنجیره ارزش صادرات با رویکرد اقتصاد سبز: گذر از بازاریابی سنتی به دیپلماسی تجاری هوشمند
  5. تحلیل تأثیر استراتژی‌های بازاریابی چندفرهنگی بر رشد سهم بازار شرکت‌های چندملیتی در بستر تجارت بین‌الملل
  6. سنجش متغیر های موثر بر هوش مصنوعی در شرکت های تجاری و بازرگانی
  7. تاثیر نوآوری و خلاقیت استراتژیک در کسب و کارهای نوظهور
  8. نقش فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی در بهبود فرایند کنترل استراتژیک و تحلیل داده های مدیریتی
  9. ارتقای شفافیت و اعتماد عمومی به مثابه پیشران توسعه پایدار: مطالعه راهبردی بنیاد شهید و امور ایثارگران
  10. مسئولیت کیفری ناشی از استفاده غیرمجاز از هوش مصنوعی مولد
  11. نقش روابط عمومی مبتنی بر افکارسنجی در ارتقای مدیریت آموزش سازمانی
  12. بررسی و تحلیل مدل‌های کسب‌وکار در صنعت هنر و فرهنگ
  13. یکپارچه‌سازی اینترنت اشیاء و هوش مصنوعی مولد برای مدیریت منابع انسانی هوشمند در حوزه سلامت: آینده‌پژوهی در کلینیک‌های دندانپزشکی دیجیتال
  14. شناسایی و اولویت‌بندی عوامل تأخیر در ترخیص کالاهای فاسدشدنی در گمرک با استفاده از روش AHP و راهکارهای بهبود آن‌ها (مطالعه موردی گمرک میرجاوه)
  15. بررسی دیدگاه معلمان درباره موانع اجرای برنامه‌ درسی تمام‌ساحتی