از واردات دوباره تا مأموریت ملی: قاعده‌مندسازی تخصیص ارز در شرایط تحریم

مرضیه شاوردی1 خلیل نوروزی2 سیدمحمدامین سیدموسوی3

چکیده :
در بازسازی اقتصاد ایران پس از دو جنگ پیاپی و زیر فشار سنگین تحریم‌ها، ارز کمیاب‌ترین منبع کشور است؛ اما سهمیه‌های ارزی معمولاً بدون توجه به ماهیت واقعی پروژه‌ها توزیع می‌شوند. هدف این مقاله، تدوین قاعده‌ای عینی و کاربردی برای تخصیص بهینه منابع ارزی در دوران بازسازی پساجنگ است. این پژوهش به روش کیفی و با بهره‌گیری از نظریه داده‌بنیاد نظام‌مند انجام شده است. داده‌ها از طریق ۹ مصاحبه عمیق با سیاست‌گذاران، کارشناسان بانکی و مدیران صنعتی گردآوری و در سه مرحله کدگذاری تا رسیدن به اشباع نظری تحلیل شدند. اعتبار یافته‌ها نیز بر پایه معیارهای چهارگانه قابلیت اعتماد تضمین شد. یافته محوری پژوهش، قاعده «تفکیک تولید بار اول از خریدهای تکراری» است: تخصیص ارز تنها زمانی توجیه‌پذیر است که یک خط تولید یا فناوری برای نخستین‌بار وارد کشور شود و نمونه داخلی نداشته باشد؛ اما اگر همان فناوری پیش‌تر با تجربه مهندسان داخلی بومی‌سازی شده باشد، پرداخت دوباره ارز نه‌تنها منابع کمیاب را هدر می‌دهد، بلکه مانع تعمیق ساخت داخل می‌شود. اجرای موفق این قاعده به سه شرط وابسته است: ۱) نوع مالکیت بنگاه، که تعیین می‌کند باید از تکلیف و الزام (تعریف مأموریت ملی در بنگاه‌های دولتی) استفاده کرد یا مشوق‌های مالی (در بخش خصوصی)؛ ۲) تدوین سند راهبردی بازسازی، تا اهداف کوتاه‌مدت با چشم‌انداز بلندمدت همسو شوند؛ و ۳) تقویت ظرفیت سازمانی مجریان. در نهایت، یافته‌ها به یک الگوی تصمیم‌گیری گام‌به‌گام برای نهادهای تخصیص‌دهنده ارز تبدیل شده و نشان می‌دهد که بی‌توجهی به نوع فعالیت‌ها در قانون برنامه هفتم، به تکرار رویکرد ناکارآمد «یک نسخه یکسان برای همه» انجامیده است.

کلمات کلیدی : تخصیص منابع ارزی تعمیق ساخت داخل بازسازی پساجنگ تحریم نظریه داده‌بنیاد


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : اقتصاد (کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید
آدرس وب سایت کنفرانس : impeb.ir
کد IOI مقاله : AAHC-ACZDFZ
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHC-ACZDFZ

سایر مقالات محل انتشار
  1. قراردادهای انتقال داده و مالکیت داده در شرکت‌های دانش‌بنیان- تحلیل حقوق خصوصی تطبیقی میان حقوق ایران و اتحادیه اروپا
  2. بررسي تاثير هوش هيجاني مديران با انگيزش كاركنان، وفاداري سازماني و كاهش ترك شغل (‌مطالعه‌موردي: شركت مهندسين مشاور تهران بوستن)
  3. تقویت مزیت رقابتی پایدار سبز از طریق یادگیری سازمانی و بازاریابی سبز
  4. دیجیتال‌سازی زنجیره ارزش صادرات با رویکرد اقتصاد سبز: گذر از بازاریابی سنتی به دیپلماسی تجاری هوشمند
  5. تحلیل تأثیر استراتژی‌های بازاریابی چندفرهنگی بر رشد سهم بازار شرکت‌های چندملیتی در بستر تجارت بین‌الملل
  6. سنجش متغیر های موثر بر هوش مصنوعی در شرکت های تجاری و بازرگانی
  7. تاثیر نوآوری و خلاقیت استراتژیک در کسب و کارهای نوظهور
  8. نقش فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی در بهبود فرایند کنترل استراتژیک و تحلیل داده های مدیریتی
  9. ارتقای شفافیت و اعتماد عمومی به مثابه پیشران توسعه پایدار: مطالعه راهبردی بنیاد شهید و امور ایثارگران
  10. مسئولیت کیفری ناشی از استفاده غیرمجاز از هوش مصنوعی مولد
  11. نقش روابط عمومی مبتنی بر افکارسنجی در ارتقای مدیریت آموزش سازمانی
  12. بررسی و تحلیل مدل‌های کسب‌وکار در صنعت هنر و فرهنگ
  13. یکپارچه‌سازی اینترنت اشیاء و هوش مصنوعی مولد برای مدیریت منابع انسانی هوشمند در حوزه سلامت: آینده‌پژوهی در کلینیک‌های دندانپزشکی دیجیتال
  14. شناسایی و اولویت‌بندی عوامل تأخیر در ترخیص کالاهای فاسدشدنی در گمرک با استفاده از روش AHP و راهکارهای بهبود آن‌ها (مطالعه موردی گمرک میرجاوه)
  15. بررسی دیدگاه معلمان درباره موانع اجرای برنامه‌ درسی تمام‌ساحتی