ساختار سرمایه حاکمیتی به‌مثابه ابزار ژئواستراتژیک: مرور تحلیلی ساختاریافته با تمرکز بر ایران

اعظم امینیان فر1 فرزانه حاجی حسنی2

چکیده :
چکیده این مقاله با رویکرد مرور تحلیلی ساختاریافته، نقش ساختار سرمایه حاکمیتی (شامل صندوق‌های ثروت ملی، شرکت‌های دولتی و سازوکارهای تأمین مالی عمومی) را در تقویت ظرفیت ژئواستراتژیک دولت‌ها بررسی می‌کند و تمرکز ویژه‌ای بر ایران دارد. هدف پژوهش، تبیین این مسئله است که چگونه دارایی‌های دولتی می‌توانند فراتر از کارکرد مالی و بودجه‌ای، به ابزار اعمال نفوذ، مدیریت ریسک‌های خارجی و افزایش تاب‌آوری اقتصادی تبدیل شوند. روش تحقیق، سنتز تفسیریِ ادبیات نظری و تجربی در حوزه ژئواکونومی، حکمرانی سرمایه دولتی و تاب‌آوری راهبردی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سرمایه حاکمیتی زمانی کارکرد راهبردی می‌یابد که از منطق صرفاً تصدی‌گری و جبران کسری بودجه فاصله گرفته و در قالب یک پرتفوی هدفمند، شفاف و نهادی‌شده، در راستای منافع ملی، تنوع‌بخشی به مسیرهای وابستگی و ارتقای قدرت چانه‌زنی خارجی به‌کار رود. بررسی تجربه چهار صندوق پیشگام خلیج فارس (ADIA، مبادله، PIF و QIA) در نیم‌سال نخست ۲۰۲۶ نشان می‌دهد که این صندوق‌ها در اوج تنش‌های منطقه‌ای ناشی از درگیری ایران، با استقرار رکورد ۵۳٫۹ میلیارد دلاری در ۱۰۸ معامله، رفتاری ضدّچرخه‌ای از خود بروز دادند. در مقابل، تجربه صندوق توسعه ملی ایران نشان می‌دهد که ظرفیت‌های جغرافیایی، انرژی و ترانزیتی کشور امکان تبدیل سرمایه حاکمیتی به ابزار قدرت را فراهم می‌کند، اما محدودیت‌های ناشی از تحریم، ضعف حکمرانی و غلبه منطق کوتاه‌مدت، اثربخشی آن را کاهش می‌دهد.

کلمات کلیدی : ساختار سرمایه حاکمیتی ژئواستراتژی ژئواکونومی صندوق ثروت ملی صندوق توسعه ملی ایران تاب‌آوری اقتصادی jel f52 f51 h61 h81 e62 g38


زبان مقاله : فارسی
محور مقاله : اقتصاد (کلیه گرایش ها)
محل انتشار : کنفرانس ملی مدیریت، تجاری سازی، اقتصاد دانش بنیان و سرمایه گذاری برای تولید
آدرس وب سایت کنفرانس : impeb.ir
کد IOI مقاله : AAHC-ACZFGE
لینک مستقیم مقاله : https://isnac.ir/AAHC-ACZFGE

سایر مقالات محل انتشار
  1. قراردادهای انتقال داده و مالکیت داده در شرکت‌های دانش‌بنیان- تحلیل حقوق خصوصی تطبیقی میان حقوق ایران و اتحادیه اروپا
  2. بررسي تاثير هوش هيجاني مديران با انگيزش كاركنان، وفاداري سازماني و كاهش ترك شغل (‌مطالعه‌موردي: شركت مهندسين مشاور تهران بوستن)
  3. تقویت مزیت رقابتی پایدار سبز از طریق یادگیری سازمانی و بازاریابی سبز
  4. دیجیتال‌سازی زنجیره ارزش صادرات با رویکرد اقتصاد سبز: گذر از بازاریابی سنتی به دیپلماسی تجاری هوشمند
  5. تحلیل تأثیر استراتژی‌های بازاریابی چندفرهنگی بر رشد سهم بازار شرکت‌های چندملیتی در بستر تجارت بین‌الملل
  6. سنجش متغیر های موثر بر هوش مصنوعی در شرکت های تجاری و بازرگانی
  7. تاثیر نوآوری و خلاقیت استراتژیک در کسب و کارهای نوظهور
  8. نقش فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی در بهبود فرایند کنترل استراتژیک و تحلیل داده های مدیریتی
  9. ارتقای شفافیت و اعتماد عمومی به مثابه پیشران توسعه پایدار: مطالعه راهبردی بنیاد شهید و امور ایثارگران
  10. مسئولیت کیفری ناشی از استفاده غیرمجاز از هوش مصنوعی مولد
  11. نقش روابط عمومی مبتنی بر افکارسنجی در ارتقای مدیریت آموزش سازمانی
  12. بررسی و تحلیل مدل‌های کسب‌وکار در صنعت هنر و فرهنگ
  13. یکپارچه‌سازی اینترنت اشیاء و هوش مصنوعی مولد برای مدیریت منابع انسانی هوشمند در حوزه سلامت: آینده‌پژوهی در کلینیک‌های دندانپزشکی دیجیتال
  14. شناسایی و اولویت‌بندی عوامل تأخیر در ترخیص کالاهای فاسدشدنی در گمرک با استفاده از روش AHP و راهکارهای بهبود آن‌ها (مطالعه موردی گمرک میرجاوه)
  15. بررسی دیدگاه معلمان درباره موانع اجرای برنامه‌ درسی تمام‌ساحتی